آیین نامه ها قانون مصوب

آیین‌نامه چگونگی تنظیم و انعقاد توافق‌های بین‌المللی

متن کامل آیین‌نامه چگونگی تنظیم و انعقاد توافق‌های بین‌المللی، از آیین‌نامه‌ها با ۲۱ ماده؛ همراه با آخرین اصلاحات و متن توافق‌های بین‌المللی.

تصویب: ۱۳۷۱/۰۲/۱۳ هیئت وزیران (جمهوری اسلامی) ۲۱ ماده · ۵ بخش تفسیر هوش مصنوعی پیچیده ۷ دقیقه مطالعه
فهرست مواد (۲۱ + ۵ بخش)
مقدمه قانون متن پیش‌درآمد و اصول کلی قانون

هیات وزیران در جلسه مورخ ۱۳۷۱/۲/۱۳ به استناد اصل یکصد و سی و هشتم

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، و در اجرای مفاد اصول (۷۷) و (۱۲۵)‌

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، آیین‌نامه چگونگی تنظیم و انعقاد توافق‌های بین‌المللی را به شرح زیر تصویب نمودند:

پایان مقدمه
فصل اول – تعاریف و ضوابط کلی
ماده ۱
۳ دقیقه ★★★★☆

اصطلاحاتی که در این آیین‌نامه به کار می‌رود تابع تعاریف زیر می‌باشد:‌

دستگاه (‌سازمان) دولتی: وزارتخانه، مؤسسه یا شرکتی است که مطابق قوانین و مقررات، اعمال حاکمیت یا تصدی دولت جمهوری اسلامی ایران را در امری به‌ عهده دارد.

در مواردی که موضوع در ارتباط با وظایف و مسئولیتهای چند دستگاه باشد، تعیین دستگاه مسئول بر عهده هیات وزیران می‌باشد.

توافق حقوقی: توافقی است ناشی از روابط بین‌المللی که به موجب آن، دستگاه دولتی در مقابل دولت، مؤسسه و شرکت دولتی خارجی یا مجامع، شوراها و‌ سازمانهای بین‌المللی، ملتزم به امری شود و دارای آثار و ضمانت اجرای حقوقی باشد.

‌توافق حقوقی در موادی که نیازمند تصویب مجلس شورای اسلامی باشد، “‌توافق حقوقی تشریفاتی” است و در سایر موارد، “‌توافق حقوقی ساده” محسوب‌ می‌شود.

توافق نزاکتی: توافقی است ناشی از روابط بین‌المللی که به موجب آن، دستگاه دولتی تصمیم خود را به تعقیب سیاستهای معینی اعلام می‌نماید، بدون آن که اثر‌ حقوقی لازم‌الاجرایی بر آن مترتب باشد.

اعلام قبولی: هر اقدامی که در حقوق بین‌المللی متضمن قبول توافق حقوقی باشد، اعم از امضای قطعی، تصویب، پذیرش و الحاق.

قرارداد جزئی: توافق حقوقی است که اجازه انعقاد آن در یک توافق حقوقی تشریفاتی به دستگاه دولتی داده شده است.

برنامه همکاری: ترتیباتی است که دستگاه دولتی برای انجام امور محول، با طرف خارجی توافق می‌نماید. مشروط بر اینکه موضوع آن در چارچوب وظایف و‌ اختیارات آن دستگاه بوده، امکان تجدید نظر و اصلاح توسط دستگاه مذکور وجود داشته باشد، مانند سفرهای زیارتی و صدور ویزا.

اجازه مقدم: مجوز مجلس شورای اسلامی است که برای انعقاد توافق حقوقی، حسب مورد یا موضوع اخذ شده باشد.

معاملات: خرید و فروش کالا، حقوق و خدماتی است که دستگاه دولتی در قالب بودجه سالیانه در حدود اختیارات محول با رعایت ضوابط کلی قانون انجام‌می‌دهد.

مبادله یادداشت و نامه: مبادله اسنادی است که برای انجام امور محول به دستگاه دولتی توسط مسئولین ذیربط با رعایت حقوق بین‌المللی صورت می‌گیرد.‌

تفاهم‌نامه: توافقی است که زمینه همکاری دولت جمهوری اسلامی ایران یا یکی از دستگاه‌های دولتی با طرفهای خارجی را مشخص می‌نماید، بدون آن که تعهد‌ حقوقی جهت انجام برای دستگاه دولتی ایجاد نماید.

پاراف: عبارت است از تایید پیش‌نویس توافق بین‌المللی از طرف اشخاص مجاز.‌

امضای موقت: امضای توافق بین‌المللی است که لازم‌الاجرا شدن آن منوط به تصویب مراجع صالح باشد.

امضای قطعی: امضای توافق بین‌المللی است که بعد از تصویب مراجع صالح، از طرف مقامات صلاحیتدار صورت می‌گیرد. در مواردی که نوع امضا مشخص‌ نشود، امضا قطعی محسوب خواهد شد.

تعاریف اصطلاحات دیگر همان است که در قوانین و مقررات داخلی یا مقررات بین‌المللی پذیرفته شده توسط جمهوری اسلامی ایران ذکر گردیده است.

تفسیر هوش مصنوعی به زبان ساده

این ماده، دستگاه دولتی را وزارتخانه یا نهاد و شرکتی می‌داند که مسئولیتی حکومتی یا اجرایی دارد. اگر چند دستگاه درگیر باشند، هیئت وزیران دستگاه مسئول را تعیین می‌کند. تعریف توافق حقوقی در متن ارسالی ناقص است.

ماده ۲
اصلاحی الحاقی ۱ دقیقه ★★★★☆

انجام مذاکره و پاراف و امضای موقت توافق حقوقی تشریفاتی، منوط به هماهنگی قبلی با وزارت امور خارجه و کسب موافقت هیات وزیران در کلیات‌ آن می‌باشد؛ و امضای موقت آن توسط مقامی صورت می‌گیرد که هیات وزیران معین می‌نماید.

‌امضای موقت توافقهای حقوقی ساده، توسط اشخاصی مجاز است که از وزرا یا بالاترین مقامات اجرایی دستگاه‌های مستقل، قبلا اجازه امضای این گونه توافقها را‌ حسب مورد یا موضوع، اخذ نموده باشند.

‌امضای قطعی توافقهای حقوقی ساده بر عهده وزیر یا بالاترین مقام اجرایی دستگاه مستقل یا مقامات صلاحیتدار از سوی آنان می‌باشد.

‌امضای قطعی توافقهای حقوقی تشریفاتی، تابع ترتیبات مقرر در ماده (۱۱) این آیین‌نامه است.

تبصره ۱

[الحاقی ۱۳۷۹/۵/۳۰]

در مواردی که متن نمونه موضوع ماده (۱۲) این آیین‌نامه تنظیم شده باشد، مذاکره، پاراف و امضای موقت باید در‌ چارچوب متن نمونه مذکور انجام گیرد، و در سایر موارد قبل از طرح موضوع در هیات وزیران، متن فارسی و زبان مرجح باید برای تطبیق ترجمه و اظهار نظر در محتوای آن به معاونت حقوقی و امور مجلس ریاست جمهوری ارسال گردد تا موضوع همراه با اظهارنظر معاونت‌ یاد شده، توسط هیات وزیران مورد تصمیم‌گیری واقع شود.

تبصره ۲

[الحاقی ۱۳۸۳/۶/۱۵]

کلیه دستگاههای اجرایی مشمول این آیین‌نامه موظفند قبل از تنظیم توافقهای حقوقی ساده و نزاکتی نیز بر اساس ماده (۳) قانون وظایف وزارت امور خارجه، مراتب را با آن وزارت هماهنگ نمایند.

ماده الحاقی ۱۳۸۶/۴/۳

-

ماده اصلاحی ۱۴۰۰/۱۱/۱۷

-

در موافقتنامه‌های فرهنگی، و هرگونه سند همکاری مشترک در زمینه­‌های فرهنگی، هنری، دینی، تبلیغی، و همچنین خواهرخواندگی با دولت­ها و مؤسسات خارجی، باید قبل از تایید نهایی وزارت امور خارجه، با سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی هماهنگی لازم به عمل آید.‌

تفسیر هوش مصنوعی به زبان ساده

این ماده می‌گوید توافق‌های تشریفاتی نیازمند هماهنگی با وزارت خارجه و موافقت کلی هیئت وزیران‌اند. امضای موقت آنها را مقام تعیین‌شده انجام می‌دهد؛ توافق‌های ساده را نیز افراد دارای مجوز امضا می‌کنند.

ماده ۳
اصلاحی ۱ دقیقه ★★★☆☆

در کلیه توافق‌های دو یا چندجانبه منطقه‌ای و بین‌المللی، لازم است یک نسخه از آنها به زبان فارسی تنظیم گردد، و در توافقهای حقوقی تشریفاتی،‌ مراتب رجحان زبان فارسی یا یک زبان ثالث یا تساوی اعتبار زبان فارسی با زبان طرف قرارداد، جهت تفسیر قید شود.

تبصره ۱

[الحاقی ۱۳۷۹/۵/۳۰]

در توافق حقوقی تشریفاتی دو جانبه لازم است یک نسخه از توافق به یکی از زبانهای رایج انگلیسی، فارسی و عربی به‌ عنوان زبان مرجح جهت تفسیر تنظیم گردد.

در صورتی که زبان طرف مقابل از زبانهای رایج باشد و تنظیم متن توافق به تشخیص معاونت حقوقی و امور مجلس ریاست جمهوری با لحاظ شرایط و روابط دوجانبه به زبان ثالث مناسب نباشد، باید برای تفسیر، تساوی اعتبار متن زبان‌ فارسی با زبان طرف مقابل در توافق قید شود.

تفسیر هوش مصنوعی به زبان ساده

این ماده می‌گوید برای توافق‌های منطقه‌ای و بین‌المللی باید نسخه‌ای فارسی تهیه شود. در توافق‌های حقوقی تشریفاتی نیز باید روشن شود کدام زبان برای تفسیر معتبرتر است یا زبان‌ها اعتبار برابر دارند.

ماده ۴
اصلاحی ۱ دقیقه ★★★☆☆

قبل از پذیرش هر نوع توافق حقوقی تشریفاتی بین‌المللی، لازم است نسخه فارسی با نسخه خارجی با ترجمه فارسی با متن مطابقت شود.

ماده اصلاحی ۱۳۷۹/۵/۳۰

-

تایید مطابقت‌ بر عهده هیات ترجمه معاونت حقوقی ریاست جمهوری می‌باشد.

تفسیر هوش مصنوعی به زبان ساده

این ماده می‌گوید پیش از پذیرش توافق حقوقی رسمی با طرف خارجی، باید متن فارسی با متن اصلی تطبیق داده شود؛ این کار را هیات ترجمه معاونت حقوقی ریاست‌جمهوری انجام می‌دهد.

ماده ۵
۱ دقیقه ★★★☆☆

در هر توافق حقوقی باید روش و مرجع حل و فصل اختلافات ناشی از تفسیر یا اجرای آن در متن توافق پیش‌بینی شود، به صورتی که در درجه اول،‌ دادگاه‌ها و مراجع جمهوری اسلامی ایران و در صورت عدم رضایت طرف خارجی، به ترتیب یک مرجع حقوقی بین‌المللی یا مرجع تخصصی بین‌المللی یا‌ مرجع خارجی رسمی، عهده‌دار این امر شود.

تفسیر هوش مصنوعی به زبان ساده

این ماده می‌گوید توافق باید از پیش روش حل اختلاف را مشخص کند؛ ابتدا مراجع ایران رسیدگی می‌کنند و اگر طرف خارجی راضی نباشد، مرجع بین‌المللی یا خارجی تعیین‌شده رسیدگی می‌کند.

ماده ۶
۱ دقیقه ★★☆☆☆

دستگاه دولتی مسئول مذاکره و تنظیم متن، موظف است ترتیبی اتخاذ نماید تا توافق‌ها – اعم از حقوقی و نزاکتی – متضمن موارد زیر نباشد:

‌الف – نقض تمامیت ارضی و استقلال همه جانبه کشور.

ب – نفوذ اجانب و سلطه بیگانگان بر منابع طبیعی، اقتصادی، فرهنگی، نظامی و دیگر امور کشور.

ج – سلطه‌جویی و سلطه‌پذیری.

‌د – تعهد در برابر قدرتهای سلطه‌گر.

ه – تغییر اساسی در خطوط مرزی کشور.

‌و – دادن امتیاز به خارجیان برای تشکیل شرکت و مؤسسات در امور تجاری، صنعتی و کشاورزی.

‌ز – انتقال نفایس منحصر به فرد کشور به بیگانگان.

ح – استقرار پایگاه نظامی خارج در کشور.

ط – دخالت در امور داخلی کشورهای دیگر.

ی – عضویت افراد خارجی در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران.

تفسیر هوش مصنوعی به زبان ساده

این ماده دستگاه دولتی را موظف می‌کند حتی در توافق‌های غیرالزام‌آور، از پذیرش مفادی که استقلال، حاکمیت، منابع، مرزها یا منافع ویژه کشور را به خطر می‌اندازد، جلوگیری کند.

فصل دوم – چگونگی تنظیم و انعقاد توافق‌های حقوقی تشریفاتی
ماده ۷
۱ دقیقه ★★★★☆

موضوعات زیر باید به تناسب، تحت یکی از عناوین عهدنامه، مقاوله‌نامه، موافقت‌نامه، قرارداد یا پیمان و در چارچوب توافق‌های حقوقی تشریفاتی‌ تنظیم و تصویب شود:

الف – تعیین خطوط مرزی، روشهای حل اختلافات مرزی، صلح و مناقشات با دولتها.

ب – برای ایجاد مودت در ارتباط با همکاریها و مبادلات اقتصادی، اجتماعی، تجاری، فرهنگی، علمی و فنی.

ج- در مورد توافقهای چند جانبه بین‌المللی که در چارچوب یا تحت نظارت سازمانها، مجامع و اتحادیه‌های بین‌المللی منعقد می‌شود.

د – برای بیان قواعد، شرایط اجرا، تمدید، تکمیل، تفسیر یا اصلاح دیگر توافقهای حقوقی تشریفاتی، در صورتی که اجازه انجام آن توسط دستگاه دولتی در‌ توافق‌نامه حقوقی تشریفاتی لحاظ شده باشد.

ه – در مورد مسایل تعهدآور سیاسی، نظامی یا دفاعی دو یا چند جانبه منطقه‌ای یا جهانی.

و – در مورد تاسیس و عضویت در اتحادیه‌ها، مجامع و سازمانهای بین‌المللی.

ز – در مورد تصمیمات کنفرانس سازمان بین‌المللی کار، موضوع قسمت اول بند (۱) ماده (۱۹) اساسنامه سازمان بین‌المللی کار.

تبصره ۱

در صورتی که توافقهای حقوقی تشریفاتی چند جانبه، عنوان دیگری داشته باشد و امکان تطبیق آن با عناوین مذکور در ماده فوق نباشد، اعلام قبولی آن‌ با رعایت سایر ترتیبات، مجاز خواهد بود.

تفسیر هوش مصنوعی به زبان ساده

این ماده می‌گوید توافق‌های مهم ایران با دولت‌ها یا سازمان‌های بین‌المللی، درباره مرز، صلح، همکاری‌ها و قواعد اجرای توافق‌ها، باید رسمی تنظیم و تصویب شوند.

ماده ۸
۱ دقیقه ★★★☆☆

دستگاه دولتی باید قبل از ارائه پیشنهاد برای الحاق یا اعلام قبولی یک توافق چند جانبه حقوقی تشریفاتی، با در نظر گرفتن مصالح و منافع ملی کشور،‌ مطالعه و بررسیهای لازم را در مورد اعمال حق شرط (‌رزرو) در آن انجام داده و گزارش جامعی که متضمن علل و توجیه لزوم پیش‌بینی یا عدم پیش‌بینی حق‌شرط در موادی از آن باشد، همراه با لایحه پیشنهادی به هیات وزیران تسلیم نماید.

در مواردی که دستگاه دولتی، اعمال حق شرط را لازم بداند، باید لایحه طوری‌ تنظیم شود که حاوی شرایط مورد نظر باشد.

تبصره ۱

پیشنهاد حق شرط (‌رزرو) در مورد عضویت در اتحادیه‌ها، مجامع، سازمانهای بین‌المللی، منوط به رعایت مقررات اساسنامه یا سند تاسیس آنها باشد و‌ باید با پیشنهاد عضویت، ارائه گردد.

تبصره ۲

در صورتی که برای پذیرش توافق حقوقی لحاظ حق شرط (‌رزرو) منبع شده باشد یا پذیرش مشروط آن، مغایر یا هدف و موضوع توافق باشد، هنگام‌ نیاز، دستگاه دولتی باید بیانیه توضیحی که متضمن برداشتی در راستای مصالح و منافع کشور از متن می‌باشد را تهیه و همراه با لایحه پیشنهادی به هیات وزیران‌ ارائه نماید.

تفسیر هوش مصنوعی به زبان ساده

این ماده می‌گوید دستگاه دولتی پیش از پیوستن به توافق چندجانبه باید ضرورت حق‌شرط را بررسی و دلایلش را به هیئت وزیران ارائه کند؛ اگر حق‌شرط لازم است، شرایط آن را در لایحه بیاورد.

ماده ۹
۱ دقیقه ★★☆☆☆

عضویت در اتحادیه‌ها، سازمانها و مجامع بین‌المللی، صرفا به نام دولت جمهوری اسلامی ایران پذیرفته خواهد شد و هیات وزیران با توجه به وظایف‌ قانونی دستگاه‌ها، حسب مورد دستگاه ذیربط را معین خواهد نمود.

تفسیر هوش مصنوعی به زبان ساده

این ماده می‌گوید عضویت در نهادهای بین‌المللی فقط به نام دولت ایران پذیرفته می‌شود و هیئت وزیران دستگاه مسئول پیگیری آن را تعیین می‌کند.

ماده ۱۰
اصلاحی ۱ دقیقه ★★★☆☆

دستگاه دولتی موظف است متن نهایی توافق‌های حقوقی تشریفاتی را پس از طی مراحل مقرر در ماده (۲) این آیین‌نامه، به صورت لایحه‌ای تنظیم و‌ به هیات وزیران تقدیم نماید.

تبصره ۱

[الحاقی ۱۳۷۹/۵/۳۰]

لوایح یاد شده پس از بررسی در معاونت حقوقی و امور مجلس ریاست جمهوری، مستقیما در هیات دولت مطرح خواهد‌ شد.

تفسیر هوش مصنوعی به زبان ساده

این ماده می‌گوید دستگاه دولتی پس از انجام مراحل ماده ۲، باید متن نهایی توافق را در قالب لایحه تهیه و برای بررسی و تصویب به هیئت وزیران ارائه کند.

نمایش ۱۲ از ۲۶ ماده و بخش

یا همه ۲۶ ماده و بخش را یکجا ببینید

دستیار هوشمند این قانون

آنلاین

هر سؤالی درباره «آیین‌نامه چگونگی تنظیم و انعقاد توافق‌های بین‌» داری بپرس

مواد کلیدی

پرمحورترین مواد این قانون

نظرات کاربران

برای ارسال نظر ابتدا وارد شوید.

هنوز نظری برای این قانون ثبت نشده است.

اولین نفر باشید و نظر خود را به اشتراک بگذارید.