حقوق مدنی قانون مصوب

قانون مدنی

ماده 1 مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه پرسی پس از طی مراحل قانونی به رئیس جمهور ابلاغ می‌شود. رئیس جمهور باید ظرف مدت پنج روز آن را امضا و به مجریان ابلاغ نماید و دستور انتشار آن را صادر کند و روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت 72 ساعت پس از ابلاغ منتشر نماید.تبصره - در صورت استنکاف رئیس جمهور از ام...

قانون مدنی تصویب: ۱۳۰۷/۰۲/۱۸ ۱۷۳۳ بازدید ۱۴۳۹ ماده نسبتاً ساده ۲۳۷ دقیقه مطالعه

ذخیره دنبال کردن مقایسه

فهرست مواد (۱۴۳۹)

مقدمه قانون متن پیش‌درآمد و اصول کلی قانون

ماده 1 مصوبات مجلس شورای اسلامی و نتیجه همه پرسی پس از طی مراحل قانونی به رئیس جمهور ابلاغ می شود. رئیس جمهور باید ظرف مدت پنج روز آن را امضا و به مجریان ابلاغ نماید و دستور انتشار آن را صادر کند و روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت 72 ساعت پس از ابلاغ منتشر نماید.تبصره - در صورت استنکاف رئیس جمهور از امضا یا ابلاغ در مدت مذکور در این ماده به دستور رئیس مجلس شورای اسلامی روزنامه رسمی موظف است ظرف مدت 72 ساعت مصوبه را چاپ و منتشر نماید.

پایان مقدمه

ماده ۲

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱۵

قوانین 15 روز پس از انتشار در سراسر کشور لازم الاجراء است مگر آن که در خود قانون، ترتیب خاصی برای موقع اجرا مقرر شده باشد.

یادداشت

ماده ۳

۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆ ۱۲

انتشار قوانین باید در روزنامه رسمی به عمل آید.

یادداشت

ماده ۴

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱۳

اثر قانون نسبت به آتیه است و قانون نسبت به ما قبل خود اثر ندارد مگر اینکه در خود قانون مقررات خاصی نسبت به این موضوع اتخاذ شده باشد.

یادداشت

ماده ۵

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆ ۸

کلیه سکنه ایران اعم از اتباع خارجه و داخله مطیع قوانین ایران خواهند بود مگر در مواردی که قانون استثناء کرده باشد.

یادداشت

ماده ۶

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۹

قوانین مربوط به احوال شخصیه از قبیل نکاح و طلاق و اهلیت اشخاص و ارث در مورد کلیه اتباع ایران ولو اینکه مقیم در خارجه باشند مجری خواهد بود.

یادداشت

ماده ۷

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆ ۱۰

اتباع خارجه مقیم در خاک ایران از حیث مسائل مربوطه به احوال شخصیه و اهلیت خود و همچنین از حیث حقوق ارثیه در حدود معاهدات مطیع قوانین و مقررات دولت متبوع خود خواهند بود.

یادداشت

ماده ۸

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆ ۱۰

اموال غیرمنقول که اتباع خارجه در ایران بر طبق عهود تملک کرده یا میکنند از هر جهت تابع قوانین ایران خواهد بود.

یادداشت

ماده ۹

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆ ۸

مقررات عهودی که بر طبق قانون اساسی بین دولت ایران و سایر دول منعقد شده باشد در حکم قانون است.

یادداشت

ماده ۱۰

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆ ۸

قراردادهای خصوصی نسبت به کسانی که آن را منعقد نموده‌اند در صورتی که مخالف صریح قانون نباشد نافذ است.

یادداشت

جلد اول - در اموال

کتاب اول - در بیان اموال و مالکیت به طور کلی

باب اول‌ - در بیان انواع اموال

ماده ۱۱

۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اموال بر دو قسم است منقول و غیرمنقول.

یادداشت

فصل اول - در اموال غیرمنقول

ماده ۱۲

۴۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

مال غیرمنقول آن است که از محلی به محل دیگر نتوان نقل نمود اعم از اینکه استقرار آن ذاتی باشد یا به واسطه عمل انسان به نحوی که‌ نقل آن مستلزم خرابی یا نقص خود مال یا محل آن شود.

یادداشت

ماده ۱۳

۴۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

اراضی و ابنیه و آسیا و هر چه که در بنا منصوب و عرفاً جزء بنا محسوب میشود غیر منقول است و همچنین است لوله‌ها که برای جریان‌ آب یا مقاصد دیگر در زمین یا بنا کشیده شده باشد.

یادداشت

ماده ۱۴

۳۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

آینه و پرده نقاشی و مجسمه و امثال آنها در صورتی که در بنا یا زمین به کار رفته باشد به طوری که نقل آن موجب نقص یا خرابی خود آن‌ یا محل آن بشود غیر منقول است.

یادداشت

ماده ۱۵

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

ثمره و حاصل مادام که چیده یا درو نشده است غیرمنقول است اگر قسمتی از آن چیده یا درو شده باشد تنها آن قسمت منقول است.

یادداشت

ماده ۱۶

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆ ۱

مطلق اشجار و شاخه‌های آن و نهال و قلمه مادام که بریده یا کنده نشده است غیرمنقول است.

یادداشت

ماده ۱۷

۹۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

حیوانات و اشیائی که مالک آن را برای عمل زراعت اختصاص داده باشد از قبیل گاو و گاومیش و ماشین و اسباب و ادوات زراعت و تخم‌ و غیره و به طور کلی هر مال منقول که برای استفاده از عمل زراعت لازم و مالک آن را به این امر تخصیص داده باشد از جهت صلاحیت محاکم و‌ توقیف اموال جزء ملک محسوب و در حکم مال غیرمنقول است و همچنین است تلمبه و گاو و یا حیوان دیگری که برای آبیاری زراعت یا خانه و باغ‌ اختصاص داده شده است.

یادداشت

ماده ۱۸

۴۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

حق انتفاع از اشیاء غیرمنقوله مثل حق عمری و سکنی و همچنین حق ارتفاق نسبت به ملک غیر از قبیل حق‌العبور و حق‌المجری و‌ دعاوی راجعه به اموال غیرمنقوله از قبیل تقاضای خلع ید و امثال آن تابع اموال غیرمنقول است.

یادداشت

فصل دوم - در اموال منقوله

ماده ۱۹

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆ ۱

اشیائی که نقل آن از محلی به محل دیگر ممکن باشد بدون اینکه به خود یا محل آن خرابی وارد آید منقول است.

یادداشت

ماده ۲۰

۳۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

کلیه دیون از قبیل قرض و ثمن مبیع و مال‌الاجاره عین مستاجره از حیث صلاحیت محاکم در حکم منقول است ولو اینکه مبیع یا عین‌ مستاجره از اموال غیرمنقوله باشد.

یادداشت

ماده ۲۱

۶۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

انواع کشتی‌های کوچک و بزرگ و قایق‌ها و آسیاها و حمام‌هایی که در روی رودخانه و دریاها ساخته میشود و میتوان آنها را حرکت داد و‌ کلیه کارخانه‌هایی که نظر به طرز ساختمان جزء بنای عمارتی نباشد داخل در منقولات است ولی توقیف بعضی از اشیاء مزبوره ممکن است نظر به‌ اهمیت آنها موافق ترتیبات خاصه به عمل آید.

یادداشت

ماده ۲۲

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

مصالح بنائی از قبیل سنگ و آجر و غیره که برای بنائی تهیه شده یا به واسطه خرابی از بنا جدا شده باشد مادامی که در بنا به کار نرفته‌ داخل منقول است.

یادداشت

فصل سوم - در اموالی که مالک خاص ندارد

ماده ۲۳

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆ ۱

استفاده از اموالی که مالک خاص ندارد مطابق قوانین مربوطه به آنها خواهد بود.

یادداشت

ماده ۲۴

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆ ۱

هیچکس نمیتواند طرق و شوارع عامه و کوچه‌هایی را که آخر آنها مسدود نیست تملک نماید.

یادداشت

ماده ۲۵

۴۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆ ۱

هیچ‌کس نمیتواند اموالی را که مورد استفاده عموم است و مالک خاص ندارد از قبیل پل‌ها و کاروانسراها و آب انبارهای عمومی و‌ مدارس قدیمه و میدانگاه‌های عمومی تملک کند. و همچنین است قنوات و چاه‌هایی که مورد استفاده عموم است.

یادداشت

ماده ۲۶

۹۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۲

اموال دولتی که معد است برای مصالح یا انتفاعات عمومی مثل استحکامات و قلاع و خندق‌ها و خاکریزهای نظامی و قورخانه و اسلحه و ذخیره و سفاین جنگی و همچنین اثاثیه و ابنیه و عمارات دولتی و سیم‌های تلگرافی دولتی و موزه‌ها و کتابخانه‌های عمومی و آثار تاریخی و امثال آنها و بالجمله آنچه از اموال منقوله و غیرمنقوله که دولت به عنوان مصالح عمومی و منافع ملی در تحت تصرف دارد، قابل تملک خصوصی نیست و همچنین اموالی که موافق مصالح عمومی به ایالت و ولایت یا ناحیه یا شهری اختصاص یافته باشد.

یادداشت

ماده ۲۷

۶۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

اموالی که ملک اشخاص نمی‌باشد و افراد مردم می‌توانند آن‌ها را مطابق مقررات مندرجه در این قانون و قوانین مخصوصه مربوطه به هر یک از اقسام مختلفه آن‌ها تملک کرده و یا از آن‌ها استفاده کنند مباحات نامیده میشود مثل اراضی موات یعنی زمین‌هایی که معطل افتاده و آبادی و کشت و‌ زرع در آن‌ها نباشد.

یادداشت

ماده ۲۸

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆ ۱

اموال مجهول‌ المالک با اذن حاکم یا ماذون از قبل او به مصارف فقرا می‌رسد.

یادداشت

باب دوم - در حقوق مختلفه که برای اشخاص‌ نسبت به اموال است

ماده ۲۹

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

ممکن است اشخاص نسبت به اموال علاقه‌های ذیل را دارا باشند:
1- مالکیت (‌اعم از عین یا منفعت).
2- حق انتفاع.
3- حق ارتفاق به ملک غیر.

یادداشت

فصل اول - در مالکیت

ماده ۳۰

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆ ۱

هر مالکی نسبت به مایملک خود حق همه گونه تصرف و انتفاع دارد مگر در مواردی که قانون استثناء کرده باشد.

یادداشت

ماده ۳۱

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆ ۱

هیچ مالی را از تصرف صاحب آن نمی‌توان بیرون کرد مگر به حکم قانون.

یادداشت

ماده ۳۲

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

تمام ثمرات و متعلقات اموال منقوله و غیرمنقوله که طبعاً یا در نتیجه عملی حاصل شده باشد بالتبع مال مالک اموال مزبوره است.

یادداشت

ماده ۳۳

۵۹ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆ ۱

نما و محصولی که از زمین حاصل میشود مال مالک زمین است چه به خودی خود روئیده باشد یا به واسطه عملیات مالک مگر اینکه‌ نما یا حاصل از اصله یا حبه غیر حاصل شده باشد که در این صورت درخت و محصول مال صاحب اصله یا حبه خواهد بود اگر چه بدون رضای صاحب زمین کاشته شده باشد.

یادداشت

ماده ۳۴

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆ ۱

نتاج حیوانات در ملکیت، تابع مادر است و هر کس مالک مادر شد، مالک نتاج آن هم خواهد شد.

یادداشت

ماده ۳۵

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تصرف به عنوان مالکیت دلیل مالکیت است مگر اینکه خلاف آن ثابت شود.

یادداشت

ماده ۳۶

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تصرفی که ثابت شود ناشی از سبب مملک یا ناقل قانونی نبوده معتبر نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۳۷

۴۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

اگر متصرف فعلی اقرار کند که ملک سابقاً مال مدعی او بوده است در این صورت مشارالیه نمیتواند برای رد ادعای مالکیت شخص‌ مزبور به تصرف خود استناد کند مگر اینکه ثابت نماید که ملک به ناقل صحیح به او منتقل شده است.

یادداشت

ماده ۳۸

۴۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

مالکیت زمین مستلزم مالکیت فضای محاذی آن است تا هر کجا بالا رود و همچنین است نسبت به زیر زمین، بالجمله مالک حق همه گونه‌ تصرف در هوا و فراز گرفتن دارد مگر آنچه را که قانون استثناء کرده باشد.

یادداشت

ماده ۳۹

۳۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر بنا و درخت که در روی زمین است و همچنین هر بنا و حفری که در زیر زمین است ملک مالک آن زمین محسوب میشود مگر اینکه‌ خلاف آن ثابت شود.

یادداشت

فصل دوم - در حق انتفاع

ماده ۴۰

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

حق انتفاع عبارت از حقی است که به موجب آن شخص میتواند از مالی که عین آن ملک دیگری است یا مالک خاصی ندارد استفاده کند.

یادداشت

ماده ۴۱

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۲

عمری حق انتفاعی است که به موجب عقدی از طرف مالک برای شخص، به مدت عمر خود یا عمر منتفع و یا عمر شخص ثالثی برقرار ‌شده باشد.

یادداشت

ماده ۴۲

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆ ۱

رقبی حق انتفاعی است که از طرف مالک برای مدت معینی برقرار میگردد.

یادداشت

ماده ۴۳

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

اگر حق انتفاع عبارت از سکونت در مسکنی باشد سکنی یا حق سکنی نامیده میشود و این حق ممکن است به طریق عمری یا به طریق ‌رقبی برقرار شود.

یادداشت

ماده ۴۴

۳۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در صورتی که مالک برای حق انتفاع مدتی معین نکرده باشد حبس مطلق بوده و حق مزبور تا فوت مالک خواهد بود مگر اینکه مالک‌ قبل از فوت خود رجوع کند.

یادداشت

ماده ۴۵

۶۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در موارد فوق حق انتفاع را فقط درباره شخص یا اشخاصی میتوان برقرار کرد که در حین ایجاد حق مزبور وجود داشته باشند، ولی ممکن ‌است حق انتفاع تبعاً برای کسانی هم که در حین عقد بوجود نیامده‌اند برقرار شود و مادامی که صاحبان حق انتفاع موجود هستند حق مزبور باقی و بعد‌از انقراض آنها حق زائل میگردد.

یادداشت

ماده ۴۶

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

حق انتفاع ممکن است فقط نسبت به مالی برقرار شود که استفاده از آن با بقاء عین ممکن باشد اعم از اینکه مال مزبور منقول باشد یا‌ غیرمنقول و مشاع باشد یا مفروز.

یادداشت

ماده ۴۷

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆ ۱

در حبس اعم از عمری و غیره قبض شرط صحت است.

یادداشت

ماده ۴۸

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

منتفع باید از مالی که موضوع حق انتفاع است سوء ‌استفاده نکرده و در حفاظت آن تعدی یا تفریط ننماید.

یادداشت

ماده ۴۹

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مخارج لازمه برای نگاهداری مالی که موضوع انتفاع است بر عهده منتفع نیست مگر این که خلاف آن شرط شده باشد.

یادداشت

ماده ۵۰

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر مالی که موضوع حق انتفاع است بدون تعدی یا تفریط منتفع تلف شود مشارالیه مسئول آن نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۵۱

ماده 51 حق انتفاع در موارد ذیل زایل میشود

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

حق انتفاع در موارد ذیل زایل میشود:
1- در صورت انقضاء مدت
2- در صورت تلف شدن مالی که موضوع انتفاع است

یادداشت

ماده ۵۲

ماده 52 در موارد ذیل منتفع ضامن تضررات مالک است

۴۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در موارد ذیل منتفع ضامن تضررات مالک است:
1- در صورتی که منتفع از مال موضوع انتفاع سوء‌استفاده کند.
2- در صورتی که شرایط مقرره از طرف مالک را رعایت ننماید و این عدم رعایت موجب خسارتی بر موضوع حق انتفاع باشد.

یادداشت

ماده ۵۳

۳۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

انتقال عین از طرف مالک به غیر موجب بطلان حق انتفاع نمیشود ولی اگر منتقل‌الیه جاهل باشد که حق انتفاع متعلق به دیگری است ‌اختیار فسخ معامله را خواهد داشت.

یادداشت

ماده ۵۴

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

سایر کیفیات انتفاع از مال دیگری به نحوی خواهد بود که مالک قرار داده یا عرف و عادت اقتضاء بنماید.

یادداشت

ماده ۵۵

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

وقف عبارت است از اینکه عین مال حبس و منافع آن تسبیل شود.

یادداشت

ماده ۵۶

۵۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

وقف واقع میشود به ایجاب از طرف واقف به هر لفظی که صراحتا دلالت بر معنی آن کند و قبول طبقه اول از موقوف ‌علیهم یا قائم مقام‌ قانونی آنها در صورتی که محصور باشند مثل وقف بر اولاد و اگر موقوف ‌علیهم غیر محصور یا وقف بر مصالح عامه باشد در این صورت قبول حاکم‌ شرط است.

یادداشت

ماده ۵۷

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

واقف باید مالک مالی باشد که وقف میکند و به علاوه دارای اهلیتی باشد که در معاملات معتبر است.

یادداشت

ماده ۵۸

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆ ۱

فقط وقف مالی جایز است که با بقاء عین بتوان از آن منتفع شد اعم از اینکه منقول باشد یا غیرمنقول مشاع باشد یا مفروز.

یادداشت

ماده ۵۹

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆ ۱

اگر واقف عین موقوفه را به تصرف وقف ندهد وقف محقق نمی‌شود و هر وقت به قبض داد وقف تحقق پیدا می‌کند.

یادداشت

ماده ۶۰

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در قبض فوریت شرط نیست بلکه مادامی که واقف رجوع از وقف نکرده است هر وقت قبض بدهد وقف تمام میشود.

یادداشت

ماده ۶۱

۶۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

وقف بعد از وقوع آن به نحو صحت و حصول قبض لازم است و واقف نمیتواند از آن رجوع کند یا در آن تغییری بدهد یا از موقوف‌علیهم ‌کسی را خارج کند یا کسی را داخل در موقوف‌‌علیهم نماید یا با آنها شریک کند یا اگر در ضمن عقد متولی معین نکرده بعد از آن متولی قرار دهد یا خود ‌به عنوان تولیت دخالت کند.

یادداشت

ماده ۶۲

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در صورتی که موقوف‌علیهم محصور باشند خود آنها قبض میکنند و قبض طبقه اولی کافی است و اگر موقوف‌علیهم غیرمحصور یا وقف ‌بر مصالح عامه باشد متولی وقف والا حاکم قبض میکند.

یادداشت

ماده ۶۳

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

ولی و وصی محجورین از جانب آنها موقوفه را قبض میکنند و اگر خود واقف تولیت را برای خود قرار داده باشد قبض خود او کفایت‌ میکند.

یادداشت

ماده ۶۴

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

مالی را که منافع آن موقتاً متعلق به دیگری است میتوان وقف نمود و همچنین وقف ملکی که در آن حق ارتفاق موجود است جایز است‌ بدون اینکه به حق مزبور خللی وارد آید.

یادداشت

ماده ۶۵

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

صحت وقفی که به علت اضرار دُیّانِ واقف واقع شده باشد منوط به اجازه دُیّان است.

یادداشت

ماده ۶۶

۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

وقف بر مقاصد غیرمشروع باطل است.

یادداشت

ماده ۶۷

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

مالی که قبض و اقباض آن ممکن نیست وقف آن باطل است لیکن اگر واقف تنها قادر بر اخذ و اقباض آن نباشد و موقوف ‌علیه قادر به اخذ ‌آن باشد صحیح است.

یادداشت

ماده ۶۸

۳۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر چیزی که طبعاً یا بر حسب عرف و عادت جزء یا از توابع و متعلقات عین موقوفه محسوب میشود داخل در وقف است مگر اینکه ‌واقف آن را استثناء کند به نحوی که در فصل بیع مذکور است.

یادداشت

ماده ۶۹

۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

وقف بر معدوم صحیح نیست مگر به تبع موجود.

یادداشت

ماده ۷۰

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر وقف بر موجود و معدوم معاً واقع شود نسبت به سهم موجود صحیح و نسبت به سهم معدوم باطل است.

یادداشت

ماده ۷۱

۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

وقف بر مجهول صحیح نیست.

یادداشت

ماده ۷۲

۴۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

وقف بر نفس به این معنی که واقف خود را موقوف‌علیه یا جزء موقوف‌علیهم نماید یا پرداخت دیون یا سایر مخارج خود را از منافع ‌موقوفه قرار دهد باطل است اعم از اینکه راجع به حال حیات باشد یا بعد از فوت.

یادداشت

ماده ۷۳

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

وقف بر اولاد و اقوام و خدمه و واردین و امثال آنها صحیح است.

یادداشت

ماده ۷۴

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در وقف بر مصالح عامه اگر خود واقف نیز مصداق موقوف‌علیهم واقع شود میتواند منتفع گردد.

یادداشت

ماده ۷۵

۹۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

واقف میتواند تولیت یعنی اداره کردن امور موقوفه را مادام ‌‌‌‌‌‌‌الحیات یا در مدت معینی برای خود قرار دهد و نیز میتواند متولی دیگری ‌معین کند که مستقلاً یا مجتمعاً با خود واقف اداره کند. تولیت اموال موقوفه ممکن است به یک یا چند نفر دیگر غیر از خود واقف واگذار شود که هر‌ یک مستقلاً یا منضماً اداره کنند و همچنین واقف میتواند شرط کند که خود او یا متولی که معین شده است نصب متولی کند و یا در این موضوع هر‌ ترتیبی را که مقتضی بداند قرار دهد.

یادداشت

ماده ۷۶

۳۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

کسی که واقف او را متولی قرار داده میتواند بدواً تولیت را قبول یا رد کند و اگر قبول کرد دیگر نمیتواند رد نماید و اگر رد کرد مثل‌ صورتی است که از اصل متولی قرار داده نشده باشد.

یادداشت

ماده ۷۷

۶۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه واقف برای دو نفر یا بیشتر به طور استقلال تولیت قرار داده باشد هر یک از آنها فوت کند دیگری یا دیگران مستقلاً تصرف میکنند‌ و اگر به نحو اجتماع قرار داده باشد تصرف هر یک بدون تصویب دیگری یا دیگران نافذ نیست و بعد از فوت یکی از آنها حاکم شخصی را ضمیمه آنکه‌ باقیمانده است مینماید که مجتمعاً تصرف کنند.

یادداشت

ماده ۷۸

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

واقف میتواند بر متولی ناظر قرار دهد که اعمال متولی به تصویب یا اطلاع او باشد.

یادداشت

ماده ۷۹

۳۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

واقف یا حاکم نمیتواند کسی را که در ضمن عقد وقف متولی قرار داده شده است عزل کند مگر در صورتی که حق عزل شرط شده باشد و اگر خیانت متولی ظاهر شود حاکم ضم امین میکند.

یادداشت

ماده ۸۰

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر واقف وصف مخصوصی را در شخص متولی شرط کرده باشد و متولی فاقد آن وصف گردد منعزل میشود.

یادداشت

ماده ۸۱

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در اوقاف عامه که متولی معین نداشته باشد، اداره موقوفه طبق نظر ولی فقیه خواهد بود.

یادداشت

ماده ۸۲

۵۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه واقف برای اداره کردن موقوفه ترتیب خاصی معین کرده باشد متولی باید به همان ترتیب رفتار کند و اگر ترتیبی قرار نداده باشد ‌متولی باید راجع به تعمیر و اجاره و جمع‌آوری منافع و تقسیم آن بر مستحقین و حفظ موقوفه و غیره مثل وکیل امینی عمل نماید.

یادداشت

ماده ۸۳

۳۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

متولی نمیتواند تولیت را به دیگری تفویض کند مگر آنکه واقف در ضمن وقف به او اذن داده باشد ولی اگر در ضمن وقف شرط ‌مباشرت نشده باشد میتواند وکیل بگیرد.

یادداشت

ماده ۸۴

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

جائز است واقف از منافع موقوفه سهمی برای عمل متولی قرار دهد و اگر حق‌التولیه معین نشده باشد متولی مستحق اجرت‌المثل عمل ‌است.

یادداشت

ماده ۸۵

۳۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

بعد از آنکه منافع موقوفه حاصل و حصه هر یک از موقوف‌علیهم معین شد موقوف‌علیه میتواند حصه خود را تصرف کند اگر چه متولی ‌اذن نداده باشد مگر اینکه واقف اذن در تصرف را شرط کرده باشد.

یادداشت

ماده ۸۶

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در صورتی که واقف ترتیبی قرار نداده باشد مخارج تعمیر و اصلاح موقوفه و اموری که برای تحصیل منفعت لازم است بر حق ‌موقوف‌علیهم مقدم خواهد بود.

یادداشت

ماده ۸۷

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

واقف میتواند شرط کند که منافع موقوفه مابین موقوف‌ علیهم به تساوی تقسیم شود یا به تفاوت و یا اینکه اختیار به متولی یا شخص‌ دیگری بدهد که هر نحو مصلحت داند تقسیم کند.

یادداشت

ماده ۸۸

۴۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

بیع وقف در صورتی که خراب شود یا خوف آن باشد که منجر به خرابی گردد به طوری که انتفاع از آن ممکن نباشد در صورتی جایز است‌ که عمران آن متعذر باشد یا کسی برای عمران آن حاضر نشود.

یادداشت

ماده ۸۹

۴۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه بعض موقوفه خراب یا مشرف به خرابی گردد به طوری که انتفاع از آن ممکن نباشد همان بعض فروخته میشود مگر اینکه خرابی ‌بعض سبب سلب انتفاع قسمتی که باقیمانده است بشود در این صورت تمام فروخته میشود.

یادداشت

ماده ۹۰

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عین موقوفه در مورد جواز بیع به اقرب به غرض واقف تبدیل میشود.

یادداشت

ماده ۹۱

۴۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در موارد ذیل منافع موقوفات عامه صرف بریات عمومیه خواهد شد:
1- در صورتی که منافع موقوفه مجهول‌المصرف باشد مگر اینکه قدر متیقنی در بین باشد.
2- در صورتی که صرف منافع موقوفه در مورد خاصی که واقف معین کرده است متعذر باشد.

یادداشت

ماده ۹۲

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر کس میتواند با رعایت قوانین و نظامات راجعه به هر یک از مباحات از آن‌ها استفاده نماید.

یادداشت

فصل سوم - در حق ارتفاق نسبت به ملک غیر و در احکام و آثار املاک نسبت به املاک مجاور

ماده ۹۳

۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ارتفاق حقی است برای شخص در ملک دیگری.

یادداشت

ماده ۹۴

۳۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

صاحبان املاک میتوانند در ملک خود هر حقی را که بخواهند نسبت به دیگری قرار دهند در این صورت کیفیت استحقاق تابع قرارداد و‌ عقدیست که مطابق آن حق داده شده است.

یادداشت

ماده ۹۵

۳۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه زمین یا خانه کسی مجرای فاضلاب یا آب باران زمین یا خانه دیگری بوده است صاحب آن خانه یا زمین نمیتواند جلوگیری از آن ‌کند مگر در صورتی که عدم استحقاق او معلوم شود.

یادداشت

ماده ۹۶

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

چشمه واقعه در زمین کسی محکوم به ملکیت صاحب زمین است مگر اینکه دیگری نسبت به آن چشمه عیناً یا انتفاعاً حقی داشته‌ باشد.

یادداشت

ماده ۹۷

۵۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

هر گاه کسی از قدیم در خانه یا ملک دیگری مجرای آب به ملک خود یا حق مرور داشته صاحب خانه یا ملک نمیتواند مانع آب بردن یا‌ عبور او از ملک خود شود و همچنین است سایر حقوق از قبیل حق داشتن در و شبکه و ناودان و حق شرب و غیره.

یادداشت

ماده ۹۸

۳۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۲

اگر کسی حق عبور در ملک غیر ندارد ولی صاحب ملک اذن داده باشد که از ملک او عبور کنند هر وقت بخواهد میتواند از اذن خود ‌رجوع کرده و مانع عبور او بشود و همچنین است سایر ارتفاقات.

یادداشت

ماده ۹۹

۳۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

هیچکس حق ندارد ناودان خود را به طرف ملک دیگری بگذارد یا آب باران از بام خود به بام یا ملک همسایه جاری کند و یا برف بریزد ‌مگر به اذن او.

یادداشت

ماده ۱۰۰

۹۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

اگر مجرای آب شخصی در خانه دیگری باشد و در مجری خرابی بهم رسد به نحوی که عبور آب موجب خسارت خانه شود مالک خانه‌ حق ندارد صاحب مجری را به تعمیر مجری اجبار کند بلکه خود او باید دفع ضرر از خود نماید چنانچه اگر خرابی مجری مانع عبور آب شود مالک خانه‌ ملزم نیست که مجری را تعمیر کند بلکه صاحب حق باید خود رفع مانع کند در این صورت برای تعمیر مجری میتواند داخل خانه یا زمین شود ولیکن ‌بدون ضرورت حق ورود ندارد مگر به اذن صاحب ملک.

یادداشت

ماده ۱۰۱

۴۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه کسی از آبی که ملک دیگری است به نحوی از انحاء حق انتفاع داشته باشد از قبیل دایر کردن آسیا و امثال آن صاحب آن نمیتواند ‌مجری را تغییر دهد به نحوی که مانع از استفاده حق دیگری باشد.

یادداشت

ماده ۱۰۲

۴۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه ملکی کلاً یا جزئاً به کسی منتقل شود و برای آن ملک حق‌ الارتفاقی در ملک دیگر یا در جزء دیگر همان ملک موجود باشد آن‌ حق به حال خود باقی میماند مگر اینکه خلاف آن تصریح شده باشد.

یادداشت

ماده ۱۰۳

۶۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه شرکاء ملکی دارای حقوق و منافعی باشند و آن ملک مابین شرکاء تقسیم شود هر کدام از آنها به قدر حصه مالک آن حقوق و ‌منافع خواهد بود مثل اینکه اگر ملکی دارای حق عبور در ملک غیر بوده و آن ملک که دارای حق است بین چند نفر تقسیم شود هر یک از آنها حق‌ عبور از همان محلی که سابقاً حق داشته است خواهد داشت.

یادداشت

ماده ۱۰۴

۴۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

حق‌الارتفاق مستلزم وسایل انتفاع از آن حق نیز خواهد بود مثل اینکه اگر کسی حق شرب از چشمه یا حوض یا آب انبار غیر دارد حق ‌عبور تا آن چشمه یا حوض و آب انبار هم برای برداشتن آب دارد.

یادداشت

ماده ۱۰۵

۳۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

کسی که حق‌الارتفاق در ملک غیر دارد مخارجی که برای تمتع از آن حق لازم شود به عهده صاحب حق میباشد مگر اینکه بین او و‌ صاحب ملک بر خلاف آن قراری داده شده باشد.

یادداشت

ماده ۱۰۶

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

مالک ملکی که مورد حق‌ الارتفاق غیر است نمیتواند در ملک خود تصرفاتی نماید که باعث تضییع یا تعطیل حق مزبور باشد مگر با ‌اجازه صاحب حق.

یادداشت

ماده ۱۰۷

۳۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

تصرفات صاحب حق در ملک غیر که متعلق حق اوست باید به اندازه‌ای باشد که قرار داده‌اند و یا به مقدار متعارف و آنچه ضرورت ‌انتفاع اقتضاء میکند.

یادداشت

ماده ۱۰۸

۳۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

در تمام مواردی که انتفاع کسی از ملک دیگری به موجب اذن محض باشد مالک میتواند هر وقت بخواهد از اذن خود رجوع کند مگر‌ اینکه مانع قانونی موجود باشد.

یادداشت

ماده ۱۰۹

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

دیواری که مابین دو ملک واقع است مشترک مابین صاحب آن دو ملک محسوب میشود مگر اینکه قرینه یا دلیلی برخلاف آن ‌موجود باشد.

یادداشت

ماده ۱۱۰

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

بنا به‌طور ترصیف و وضع سرتیر از جمله قرائن است که دلالت بر تصرف و اختصاص می‌کنند.

یادداشت

ماده ۱۱۱

۳۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

هر گاه از دو طرف بنا متصل به دیوار به طور ترصیف باشد و یا از هر دو طرف به روی دیوار سرتیر گذاشته شده باشد آن دیوار محکوم به اشتراک است مگر اینکه خلاف آن ثابت شود.

یادداشت

ماده ۱۱۲

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه قرائن اختصاصی فقط از یک طرف باشد تمام دیوار محکوم به ملکیت صاحب آن طرف خواهد بود مگر اینکه خلافش ثابت‌ شود.

یادداشت

ماده ۱۱۳

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مخارج دیوار مشترک بر عهده کسانی است که در آن شرکت دارند.

یادداشت

ماده ۱۱۴

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هیچ یک از شرکاء نمیتواند دیگری را اجبار بر بنا و تعمیر دیوار مشترک نماید مگر اینکه دفع ضرر به نحو دیگر ممکن نباشد.

یادداشت

ماده ۱۱۵

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در صورتی که دیوار مشترک خراب شود و احد شریکین از تجدید بناء و اجازه تصرف در مبنای مشترک امتناع نماید شریک دیگر ‌میتواند در حصه خاص خود تجدید بنای دیوار را کند.

یادداشت

ماده ۱۱۶

۵۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه احد شرکاء راضی به تصرف دیگری در مبنا باشد ولی از تحمل مخارج مضایقه نماید شریک دیگر میتواند بنای دیوار را تجدید‌ کند و در این صورت اگر بنای جدید با مصالح مشترک ساخته شود دیوار مشترک خواهد بود والا مختص به شریکی است که بنا را تجدید کرده است.

یادداشت

ماده ۱۱۷

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر یکی از دو شریک دیوار مشترک را خراب کند در صورتی که خراب کردن آن لازم نبوده باید آنکه خراب کرده مجدداً آن را بنا کند.

یادداشت

ماده ۱۱۸

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هیچ یک از دو شریک حق ندارد دیوار مشترک را بالا ببرد یا روی آن بنا سرتیر بگذارد یا دریچه و رف باز کند یا هر نوع تصرفی نماید ‌مگر به اذن شریک دیگر.

یادداشت

ماده ۱۱۹

۳۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر یک از شرکاء بر روی دیوار مشترک سرتیر داشته باشد نمیتواند بدون رضای شریک دیگر تیرها را از جای خود تغییر دهد و به جای ‌ دیگر از دیوار بگذارد.

یادداشت

ماده ۱۲۰

۴۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر صاحب دیوار به همسایه اذن دهد که بر روی دیوار او سرتیر بگذارد یا روی آن بنا کند هر وقت بخواهد میتواند از اذن خود رجوع کند ‌مگر اینکه به وجه ملزمی این حق را از خود سلب کرده باشد.

یادداشت

ماده ۱۲۱

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه کسی به اذن صاحب دیوار بر روی دیوار سرتیری گذارده باشد و بعد آن را بردارد نمیتواند مجدداً بگذارد مگر به اذن جدید از‌ صاحب دیوار و همچنین است سایر تصرفات.

یادداشت

ماده ۱۲۲

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر دیواری متمایل به ملک غیر یا شارع و نحو آن شود که مشرف به خرابی گردد صاحب آن اجبار میشود که آن را خراب کند.

یادداشت

ماده ۱۲۳

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر خانه یا زمینی بین دو نفر تقسیم شود یکی از آنها نمیتواند دیگری را مجبور کند که با هم دیواری ما بین دو قسمت بکشند.

یادداشت

ماده ۱۲۴

۶۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

اگر از قدیم سرتیر عمارتی روی دیوار مختصی همسایه بوده و سابقه این تصرف معلوم نباشد باید به حال سابق باقی بماند و اگر به سبب‌ خرابی عمارت و نحو آن سرتیر برداشته شود صاحب عمارت میتواند آن را تجدید کند و همسایه حق ممانعت ندارد مگر اینکه ثابت نماید وضعیت‌ سابق به صرف اجازه او ایجاد شده بوده است.

یادداشت

ماده ۱۲۵

۶۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه طبقه تحتانی مال کسی باشد و طبقه فوقانی مال دیگری هر یک از آنها میتواند به طور متعارف در حصه اختصاصی خود تصرف‌ بکند لیکن نسبت به سقف بین دو طبقه هر یک از مالکین طبقه فوقانی و تحتانی میتواند در کف یا سقف طبقه اختصاصی خود به طور متعارف آن ‌اندازه تصرف نماید که مزاحم حق دیگری نباشد.

یادداشت

ماده ۱۲۶

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

صاحب اطاق تحتانی نسبت به دیوارهای اطاق و صاحب فوقانی نسبت به دیوارهای غرفه بالاختصاص و هر دو نسبت به سقف مابین‌ اطاق و غرفه بالاشتراک متصرف شناخته میشوند.

یادداشت

ماده ۱۲۷

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

پله فوقانی ملک صاحب طبقه فوقانی محسوب است مگر اینکه خلاف آن ثابت شود.

یادداشت

ماده ۱۲۸

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هیچ یک از صاحبان طبقه تحتانی و غرفه فوقانی نمی‌تواند دیگری را اجبار به تعمیر یا مساعدت در تعمیر دیوارها و سقف آن بنماید.

یادداشت

ماده ۱۲۹

۶۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه سقف واقع مابین عمارت تحتانی و فوقانی خراب شود در صورتی که بین مالک فوقانی و مالک تحتانی موافقت در تجدید بنا‌ حاصل نشود و قرارداد ملزمی سابقاً بین آنها موجود نباشد هر یک از مالکین اگر تبرعاً سقف را تجدید نموده چنانچه با مصالح مشترکه ساخته شده باشد سقف مشترک است و اگر با مصالح مختصه ساخته شده متعلق به بانی خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۳۰

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

کسی حق ندارد خانه خود را به فضای خانه همسایه بدون اذن او خروجی بدهد و اگر بدون اذن خروجی بدهد ملزم به رفع آن خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۳۱

۴۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر شاخه درخت کسی داخل در فضای خانه یا زمین همسایه شود باید از آن جا عطف کند و اگر نکرد همسایه میتواند آن را عطف کند و‌ اگر نشد از حد خانه خود قطع کند و همچنین است حکم ریشه‌های درخت که داخل ملک غیر میشود.

یادداشت

ماده ۱۳۲

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

کسی نمیتواند در ملک خود تصرفی کند که مستلزم تضرر همسایه شود مگر تصرفی که به قدر متعارف و برای رفع حاجت یا رفع ضرر‌ از خود باشد.

یادداشت

ماده ۱۳۳

۵۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

کسی نمیتواند از دیوار خانه خود به خانه همسایه در باز کند اگر چه دیوار ملک مختصی او باشد لیکن میتواند از دیوار مختصی خود‌ روزنه یا شبکه باز کند و همسایه حق منع او را ندارد ولی همسایه هم میتواند جلو روزنه و شبکه دیوار بکشد یا پرده بیاویزد که مانع رویت شود.

یادداشت

ماده ۱۳۴

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هیچ یک از اشخاصی که در یک معبر یا یک مجری شریکند نمیتوانند شرکاء دیگر را مانع از عبور یا بردن آب شوند.

یادداشت

ماده ۱۳۵

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

درخت و حفیره و نحو آنها که فاصل مابین املاک باشد در حکم دیوار مابین خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۳۶

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

حریم مقداری از اراضی اطراف ملک و قنات و نهر و امثال آن است که برای کمال انتفاع از آن ضرورت دارد.

یادداشت

ماده ۱۳۷

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

حریم چاه برای آب خوردن (20) گز و برای زراعت (30) گز است.

یادداشت

ماده ۱۳۸

۴۸ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

حریم چشمه و قنات از هر طرف در زمین رخوه (500) گز و در زمین سخت (250) گز است لیکن اگر مقادیر مذکوره در این ماده و ماده ‌قبل برای جلوگیری از ضرر کافی نباشد به اندازه‌ای که برای دفع ضرر کافی باشد به آن افزوده میشود.

یادداشت

ماده ۱۳۹

۵۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

حریم در حکم ملک صاحب حریم است و تملک و تصرف در آن که منافی باشد با آنچه مقصود از حریم است بدون اذن از طرف ‌مالک صحیح نیست و بنابراین کسی نمیتواند در حریم چشمه و یا قنات دیگری چاه یا قنات بکند ولی تصرفاتی که موجب تضرر نشود جائز است.

یادداشت

کتاب دوم - در اسباب تملک

ماده ۱۴۰

ماده 140 تملک حاصل میشود

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

تملک حاصل میشود:1) به احیاء اراضی موات و حیازت اشیاء مباحه2) به وسیله عقود و تعهدات3) ‌به وسیله اخذ به شفعه4) به ارث

یادداشت

باب اول - در احیای اراضی موات و مباحه

ماده ۱۴۱

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

مراد از احیای زمین آن است که اراضی موات و مباحه را به وسیله عملیاتی که در عرف آباد کردن محسوب است از قبیل زراعت، ‌درخت‌کاری، بنا ساختن و غیره قابل استفاده نمایند.

یادداشت

ماده ۱۴۲

۳۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

شروع در احیاء از قبیل سنگ چیدن اطراف زمین یا کندن چاه و غیره تحجیر است و موجب مالکیت نمیشود ولی برای تحجیر کننده ‌ایجاد حق اولویت در احیاء مینماید.

یادداشت

ماده ۱۴۳

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر کس از اراضی موات و مباحه قسمتی را به قصد تملک احیاء کند مالک آن قسمت میشود.

یادداشت

ماده ۱۴۴

۱۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

احیای اطراف زمین موجب تملک وسط آن نیز می‌باشد.

یادداشت

ماده ۱۴۵

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

احیاء‌کننده باید قوانین دیگر مربوطه به این موضوع را از هر حیث رعایت نماید.

یادداشت

باب دوم - در حیازت مباحات‌

ماده ۱۴۶

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مقصود از حیازت، تصرف و وضع ید است یا مهیا کردن وسایل تصرف و استیلا.

یادداشت

ماده ۱۴۷

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر کس مال مباحی را با رعایت قوانین مربوطه به آن حیازت کند مالک آن میشود.

یادداشت

ماده ۱۴۸

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر کس در زمین مباح نهری بکند و متصل کند به رودخانه آن نهر را احیاء کرده و مالک آن نهر میشود ولی مادامی که متصل به رودخانه‌ نشده است تحجیر محسوب است.

یادداشت

ماده ۱۴۹

۴۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه کسی به قصد حیازت میاه مباحه نهر یا مجری احداث کند آب مباحی که در نهر یا مجرای مزبور وارد شود ملک صاحب مجری ‌است و بدون اذن مالک نمیتوان از آن نهری جدا کرد یا زمینی مشروب نمود.

یادداشت

ماده ۱۵۰

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه چند نفر در کندن مجری یا چاه شریک شوند به نسبت عمل و مخارجی که موجب تفاوت عمل باشد مالک آب آن میشوند و به همان نسبت بین آنها تقسیم میشود.

یادداشت

ماده ۱۵۱

۴۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

یکی از شرکا نمیتواند از مجرای مشترک مجرایی جدا کند یا دهنه نهر را وسیع یا تنگ کند یا روی آن پل یا آسیاب بسازد یا اطراف آن ‌درخت بکارد یا هر نحو تصرفی کند مگر به اذن سایر شرکا.

یادداشت

ماده ۱۵۲

۳۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر نصیب مفروز یکی از شرکاء از آب نهر مشترک داخل مجرای مختصی آن شخص شود آن آب ملک مخصوص آن میشود و هر‌ نحو تصرفی در آن میتواند بکند.

یادداشت

ماده ۱۵۳

۳۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه نهری مشترک ما بین جماعتی باشد و در مقدار نصیب هر یک از آنها اختلاف شود حکم به تساوی نصیب آنها میشود مگر اینکه‌ دلیلی بر زیادتی نصیب بعضی از آنها موجود باشد.

یادداشت

ماده ۱۵۴

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

کسی نمیتواند از ملک غیر آب به ملک خود ببرد بدون اذن مالک اگرچه راه دیگری نداشته باشد.

یادداشت

ماده ۱۵۵

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر کس حق دارد از نهرهای مباحه اراضی خود را مشروب کند یا برای زمین و آسیاب و سایر حوائج خود از آن نهر جدا کند.

یادداشت

ماده ۱۵۶

۵۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه آب نهر کافی نباشد که تمام اراضی اطراف آن مشروب شود و مابین صاحبان اراضی در تقدم و تاخر اختلاف شود و هیچ یک‌ نتواند حق تقدم خود را ثابت کند با رعایت ترتیب هر زمینی که به منبع آب نزدیکتر است به قدر حاجت حق تقدم بر زمین پایین‌تر خواهد داشت.

یادداشت

ماده ۱۵۷

۶۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه دو زمین در دو طرف نهر محاذی هم واقع شوند و حق تقدم یکی بر دیگری محرز نباشد و هر دو در یک زمان بخواهند آب ببرند ‌و آب کافی برای هر دو نباشد باید برای تقدم و تاخر در بردن آب به نسبت حصه قرعه زده و اگر آب کافی برای هر دو باشد به نسبت حصه تقسیم میکنند.

یادداشت

ماده ۱۵۸

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه تاریخ احیاء اراضی اطراف رودخانه مختلف باشد زمینی که احیاء آن مقدم بوده است در آب نیز مقدم میشود بر زمین متاخر در احیاء اگر چه پایین‌تر از آن باشد.

یادداشت

ماده ۱۵۹

۴۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه کسی بخواهد جدیدا زمینی در اطراف رودخانه احیاء کند اگر آب رودخانه زیاد باشد و برای صاحبان اراضی سابقه تضییقی نباشد ‌میتواند از آب رودخانه زمین جدید را مشروب کند والا حق بردن آب ندارد اگر چه زمین او بالاتر از سایر اراضی باشد.

یادداشت

ماده ۱۶۰

۳۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر کس در زمین خود یا اراضی مباحه به قصد تملک قنات یا چاهی بکند تا به آب برسد یا چشمه جاری کند مالک آب آن میشود و در‌ اراضی مباحه مادامی که به آب نرسیده تحجیر محسوب است.

یادداشت

باب سوم‌ - در معادن

ماده ۱۶۱

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

معدنی که در زمین کسی واقع شده باشد ملک صاحب زمین است و استخراج آن تابع قوانین مخصوصه خواهد بود.

یادداشت

باب چهارم - در اشیای پیداشده و حیوانات ضاله

فصل اول - در اشیا پیداشده

ماده ۱۶۲

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر کس مالی پیدا کند که قیمت آن کمتر از یک درهم که وزن آن 12/6 نخود نقره باشد، می‌تواند آن را تملک کند.

یادداشت

ماده ۱۶۳

۱۰۷ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

اگر قیمت مال پیدا شده یک درهم که وزن آن 12/6 نخود نقره یا بیشتر باشد، پیداکننده باید یک سال تعریف کند و اگر در مدت مزبور صاحب مال پیدا نشد، مشارالیه مختار است که آن را به‌طور امانت نگاه دارد یا تصرف دیگری در آن بکند. در صورتی که آن را به طور امانت نگاه دارد و بدون تقصیر او تلف شود ضامن نخواهد بود. تبصره- در صورتی که پیداکننده مال از همان ابتدا یا پیش از پایان مدت یک سال علم حاصل کند که تعریف بی‌فایده است و یا از یافتن صاحب مال مایوس گردد تکلیف تعریف از او ساقط می‌شود.

یادداشت

ماده ۱۶۴

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

تعریف اشیا پیدا شده عبارت است از نشر و اعلان بر حسب مقررات شرعی به نحوی که بتوان گفت که عادتا به اطلاع اهالی محل رسیده است.

یادداشت

ماده ۱۶۵

۵۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر کس در بیابان یا خرابه که خالی از سکنه بوده و مالک خاصی ندارد مالی پیدا کند میتواند آن را تملک کند و محتاج به تعریف نیست ‌مگر اینکه معلوم باشد که مال عهد زمان حاضر است در این صورت در حکم سایر اشیای پیدا شده در آبادی خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۶۶

۵۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر کسی در ملک غیر یا ملکی که از غیر خریده مالی پیدا کند یا احتمال بدهد که مال مالک فعلی یا مالکین سابق است باید به آن‌ها اطلاع‌ بدهد. اگر آن‌ها مدعی مالکیت شدند و به قرائن مالکیت آن‌ها معلوم شد باید به آن‌ها بدهد والا به طریقی که فوقاً مقرر است رفتار نماید.

یادداشت

ماده ۱۶۷

۳۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر مالی که پیدا شده است ممکن نیست باقی بماند و فاسد میشود باید به قیمت عادله فروخته شود و قیمت آن در حکم خود مال پیدا شده خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۶۸

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر مال پیدا شده در زمان تعریف بدون تقصیر پیداکننده تلف شود مشارالیه ضامن نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۶۹

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

منافعی که از مال پیدا شده حاصل میشود قبل از تملک متعلق به صاحب آن است و بعد از تملک مال پیدا کننده است.

یادداشت

فصل دوم - در حیوانات ضاله

ماده ۱۷۰

۳۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

حیوان گم شده (‌ضاله) عبارت از هر حیوان مملوکی است که بدون متصرف یافت شود ولی اگر حیوان مزبور در چراگاه یا نزدیک آبی ‌یافت شود یا متمکن از دفاع خود در مقابل حیوانات درنده باشد ضاله محسوب نمیگردد.

یادداشت

ماده ۱۷۱

۴۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر کس حیوانات ضاله پیدا نماید باید آن را به مالک آن رد کند و اگر مالک را نشناسد باید به حاکم یا قائم مقام او تسلیم کند و الا ضامن ‌خواهد بود اگر چه آن را بعد از تصرف رها کرده باشد.

یادداشت

ماده ۱۷۲

۸۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر حیوان گم‌شده در نقاط مسکونه یافت شود و پیدا کننده با دسترسی به حاکم یا قائم مقام او آن را تسلیم نکند حق مطالبه مخارج ‌نگاهداری آن را از مالک نخواهد داشت. ‌هر گاه حیوان ضاله در نقاط غیر مسکونه یافت شود پیداکننده میتواند مخارج نگاهداری آن را از مالک مطالبه کند مشروط بر اینکه از حیوان انتفاعی ‌نبرده باشد و الا مخارج نگاهداری با منافع حاصله احتساب و پیداکننده یا مالک فقط برای بقیه حق رجوع به یکدیگر را خواهد داشت.

یادداشت

باب پنجم‌ - در دفینه

ماده ۱۷۳

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

دفینه مالی است که در زمین یا بنائی دفن شده و بر حسب اتفاق و تصادف پیدا میشود.

یادداشت

ماده ۱۷۴

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

دفینه که مالک آن معلوم نباشد ملک کسی است که آن را پیدا کرده است.

یادداشت

ماده ۱۷۵

۳۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر کسی در ملک غیر دفینه پیدا نماید باید به مالک اطلاع دهد، اگر مالک زمین مدعی مالکیت دفینه شد و آن را ثابت کرد دفینه به مدعی ‌مالکیت تعلق میگیرد.

یادداشت

ماده ۱۷۶

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

دفینه که در اراضی مباحه کشف شود متعلق به مستخرج آن است.

یادداشت

ماده ۱۷۷

۳۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

جواهری که از دریا استخراج میشود ملک کسی است که آن را استخراج کرده است و آنچه که آب به ساحل می‌اندازد ملک کسی است که آن را حیازت نماید.

یادداشت

ماده ۱۷۸

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مالی که در دریا غرق شده و مالک از آن اعراض کرده است مال کسی است که آن را بیرون بیاورد.

یادداشت

باب ششم‌ - در شکار

ماده ۱۷۹

۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

شکار کردن موجب تملک است.

یادداشت

ماده ۱۸۰

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

شکار حیوانات اهلی و حیوانات دیگری که علامت مالکیت در آن باشد موجب تملک نمیشود.

یادداشت

ماده ۱۸۱

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر کسی کندو یا محلی برای زنبور عسل تهیه کند زنبور عسلی که در آن جمع می‌شوند ملک آن شخص است همین طور است حکم‌ کبوتر که در برج کبوتر جمع شود.

یادداشت

ماده ۱۸۲

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆ ۱

مقررات دیگر راجع به شکار به موجب نظامات مخصوصه معین خواهد شد.

یادداشت

باب اول‌ - در عقود و تعهدات به طور کلی‌

ماده ۱۸۳

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عقد عبارت است از اینکه یک یا چند نفر در مقابل یک یا چند نفر دیگر تعهد بر امری نمایند و مورد قبول آنها باشد.

یادداشت

فصل اول - در اقسام عقود و معاملات‌

ماده ۱۸۴

ماده 184 عقود و معاملات به اقسام ذیل منقسم میشوند

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عقود و معاملات به اقسام ذیل منقسم میشوند: لازم، جایز، خیاری، منجز و معلق.

یادداشت

ماده ۱۸۵

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عقد لازم آن است که هیچ یک از طرفین معامله حق فسخ آن را نداشته باشد مگر در موارد معینه.

یادداشت

ماده ۱۸۶

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عقد جایز آن است که هر یک از طرفین بتواند هر وقتی بخواهد فسخ کند.

یادداشت

ماده ۱۸۷

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عقد ممکن است نسبت به یک طرف لازم باشد و نسبت به طرف دیگر جایز.

یادداشت

ماده ۱۸۸

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عقد خیاری آن است که برای طرفین یا یکی از آنها یا برای ثالثی اختیار فسخ باشد.

یادداشت

ماده ۱۸۹

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عقد منجز آن است که تاثیر آن بر حسب انشاء موقوف به امر دیگری نباشد والا معلق خواهد بود.

یادداشت

فصل دوم - در شرایط اساسی برای صحت معامله

ماده ۱۹۰

ماده 190 برای صحت هر معامله شرایط ذیل اساسی است

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

برای صحت هر معامله شرایط ذیل اساسی است:1) قصد طرفین و رضای آنها2) اهلیت طرفین3) موضوع معین که مورد معامله باشد4) مشروعیت جهت معامله

یادداشت

ماده ۱۹۱

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عقد محقق می‌شود به قصد انشاء به شرط مقرون بودن به چیزی که دلالت بر قصد کند.

یادداشت

ماده ۱۹۲

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در مواردی که برای طرفین یا یکی از آنها تلفظ ممکن نباشد اشاره که مبین قصد و رضا باشد کافی خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۹۳

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

انشاء معامله ممکن است به وسیله عملی که مبین قصد و رضا باشد مثل قبض و اقباض حاصل گردد مگر در مواردی که قانون استثناء کرده باشد.

یادداشت

ماده ۱۹۴

۴۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

الفاظ و اشارات و اعمال دیگر که متعاملین به وسیله آن انشاء معامله می‌نمایند باید موافق باشد به نحوی که احد طرفین همان عقدی را‌ قبول کند که طرف دیگر قصد انشاء آن را داشته است والا معامله باطل خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۹۵

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر کسی در حال مستی یا بیهوشی یا در خواب معامله نماید آن معامله به واسطه فقدان قصد باطل است.

یادداشت

ماده ۱۹۶

۴۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

کسی که معامله میکند آن معامله برای خود آن شخص محسوب است مگر اینکه در موقع عقد خلاف آن را تصریح نماید یا بعد خلاف‌ آن ثابت شود معذلک ممکن است در ضمن معامله که شخص برای خود میکند تعهدی هم به نفع شخص ثالثی بنماید.

یادداشت

ماده ۱۹۷

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در صورتی که ثمن یا مثمن معامله، عین متعلق به غیر باشد، آن معامله برای صاحب عین خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۹۸

۳۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

ممکن است طرفین یا یکی از آنها به وکالت از غیر اقدام بنماید و نیز ممکن است که یک نفر به وکالت از طرف متعاملین این اقدام را به عمل آورد.

یادداشت

ماده ۱۹۹

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

رضای حاصل در نتیجه اشتباه یا اکراه موجب نفوذ معامله نیست.

یادداشت

ماده ۲۰۰

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اشتباه وقتی موجب عدم نفوذ معامله است که مربوط به خود موضوع معامله باشد.

یادداشت

ماده ۲۰۱

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اشتباه در شخص طرف به صحت معامله خللی وارد نمی‌آورد مگر در مواردی که شخصیت طرف علت عمده عقد بوده باشد.

یادداشت

ماده ۲۰۲

۵۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اکراه به اعمالی حاصل میشود که موثر در شخص باشعوری بوده و او را نسبت به جان یا مال یا آبروی خود تهدید کند به نحوی که عادتا ‌قابل تحمل نباشد. در مورد اعمال اکراه‌آمیز سن و شخصیت و اخلاق و مرد یا زن بودن شخص باید در نظر گرفته شود.

یادداشت

ماده ۲۰۳

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اکراه موجب عدم نفوذ معامله است اگرچه از طرف شخص خارجی غیر از متعاملین واقع شود.

یادداشت

ماده ۲۰۴

۴۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تهدید طرف معامله در نفس یا جان یا آبروی اقوام نزدیک او از قبیل زوج و زوجه و آباء و اولاد موجب اکراه است. در مورد این ماده‌ تشخیص نزدیکی درجه برای موثر بودن اکراه بسته به نظر عرف است.

یادداشت

ماده ۲۰۵

۴۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه شخصی که تهدید شده است بداند که تهدید کننده نمیتواند تهدید خود را به موقع اجرا گذارد و یا خود شخص مزبور قادر باشد بر‌ اینکه بدون مشقت اکراه را از خود دفع کند و معامله را واقع نسازد آن شخص مکره محسوب نمیشود.

یادداشت

ماده ۲۰۶

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر کسی در نتیجه اضطرار اقدام به معامله کند مکره محسوب نشده و معامله اضطراری معتبر خواهد بود.

یادداشت

ماده ۲۰۷

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ملزم شدن شخص به انشاء معامله به حکم مقامات صالحه قانونی اکراه محسوب نمیشود.

یادداشت

ماده ۲۰۸

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مجرد خوف از کسی بدون آنکه از طرف آن کس تهدیدی شده باشد اکراه محسوب نمیشود.

یادداشت

ماده ۲۰۹

۱۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

امضاء معامله بعد از رفع اکراه موجب نفوذ معامله است.

یادداشت

ماده ۲۱۰

۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

متعاملین باید برای معامله اهلیت داشته باشند.

یادداشت

ماده ۲۱۱

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

برای اینکه متعاملین اهل محسوب شوند باید بالغ و عاقل و رشید باشند.

یادداشت

ماده ۲۱۲

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

معامله با اشخاصی که بالغ یا عاقل یا رشید نیستند به واسطه عدم اهلیت باطل است.

یادداشت

ماده ۲۱۳

۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

معامله محجورین نافذ نیست.

یادداشت

ماده ۲۱۴

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مورد معامله باید مال یا عملی باشد که هر یک از متعاملین تعهد تسلیم یا ایفاء آن را میکنند.

یادداشت

ماده ۲۱۵

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مورد معامله باید مالیت داشته و متضمن منفعت عقلائی مشروع باشد.

یادداشت

ماده ۲۱۶

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مورد معامله باید مبهم نباشد مگر در موارد خاصه که علم اجمالی به آن کافی است.

یادداشت

ماده ۲۱۷

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در معامله لازم نیست که جهت آن تصریح شود ولی اگر تصریح شده باشد باید مشروع باشد والا معامله باطل است.

یادداشت

ماده ۲۱۸

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه معلوم شود که معامله با قصد فرار از دین به طور صوری انجام شده آن معامله باطل است.

یادداشت

فصل سوم - در اثر معاملات

ماده ۲۱۹

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

عقودی که بر طبق قانون واقع شده باشد بین متعاملین و قائم مقام آنها لازم‌الاتباع است مگر اینکه به رضای طرفین اقاله یا به علت ‌قانونی فسخ شود.

یادداشت

ماده ۲۲۰

۳۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

عقود نه فقط متعاملین را به اجرای چیزی که در آن تصریح شده است ملزم مینماید بلکه متعاملین به کلیه نتایجی هم که به موجب‌ عرف و عادت یا به موجب قانون از عقد حاصل میشود ملزم میباشند.

یادداشت

ماده ۲۲۱

۴۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر کسی تعهد اقدام به امری را بکند یا تعهد نماید که از انجام امری خودداری کند در صورت تخلف مسئول خسارت طرف مقابل است‌ مشروط بر اینکه جبران خسارت تصریح شده و یا تعهد عرفاً به منزله تصریح باشد و یا بر حسب قانون موجب ضمان باشد.

یادداشت

ماده ۲۲۲

۳۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

در صورت عدم ایفاء تعهد با رعایت ماده فوق حاکم میتواند به کسی که تعهد به نفع او شده است اجازه دهد که خود او عمل را انجام ‌دهد و متخلف را به تادیه مخارج آن محکوم نماید.

یادداشت

ماده ۲۲۳

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر معامله که واقع شده باشد محمول بر صحت است مگر اینکه فساد آن معلوم شود.

یادداشت

ماده ۲۲۴

۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

الفاظ عقود محمول است بر معانی عرفیه.

یادداشت

ماده ۲۲۵

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

متعارف بودن امری در عرف و عادت به طوری که عقد بدون تصریح هم منصرف آن باشد به منزله ذکر در عقد است.

یادداشت

ماده ۲۲۶

۶۲ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆ ۱

در مورد عدم ایفاء تعهدات از طرف یکی از متعاملین طرف دیگر نمیتواند ادعای خسارت نماید مگر اینکه برای ایفاء تعهد مدت‌ معینی مقرر شده و مدت مزبور منقضی شده باشد و اگر برای ایفاء تعهد مدتی مقرر نبوده طرف وقتی میتواند ادعای خسارت نماید که اختیار موقع‌ انجام با او بوده و ثابت نماید که انجام تعهد را مطالبه کرده است.

یادداشت

ماده ۲۲۷

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

متخلف از انجام تعهد وقتی محکوم به تادیه خسارت میشود که نتواند ثابت نماید که عدم انجام به واسطه علت خارجی بوده است که‌ نمیتوان مربوط به او نمود.

یادداشت

ماده ۲۲۸

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در صورتی که موضوع تعهد تادیه وجه نقدی باشد حاکم میتواند با رعایت ماده 221 مدیون را به جبران خسارت حاصله از تاخیر در‌ تادیه دین محکوم نماید.

یادداشت

ماده ۲۲۹

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر متعهد به واسطه حادثه که دفع آن خارج از حیطه اقتدار اوست نتواند از عهده تعهد خود برآید محکوم به تادیه خسارت نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۲۳۰

۳۶ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

اگر در ضمن معامله شرط شده باشد که در صورت تخلف، متخلف مبلغی به عنوان خسارت تادیه نماید، حاکم نمی‌تواند او را به بیشتر یا‌ کمتر از آن چه که ملزم شده است محکوم کند.

یادداشت

ماده ۲۳۱

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

معاملات و عقود فقط درباره طرفین متعاملین و قائم مقام قانونی آنها موثر است مگر در مورد ماده 196.

یادداشت

فصل چهارم - در بیان شرایطی که در ضمن عقد می‌شود

ماده ۲۳۲

ماده 232 شروط مفصله ذیل باطل است ولی مفسد عقد نیست

۳۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

شروط مفصله ذیل باطل است ولی مفسد عقد نیست:
1- شرطی که انجام آن غیرمقدور باشد.
2- شرطی که در آن نفع و فایده نباشد.
3- شرطی که نامشروع باشد.

یادداشت

ماده ۲۳۳

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

شروط مفصله ذیل باطل و موجب بطلان عقد است.
1- شرط خلاف مقتضای عقد.
2- شرط مجهولی که جهل به آن موجب جهل به عوضین شود.

یادداشت

ماده ۲۳۴

ماده 234 شرط بر سه قسم است

۶۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

شرط بر سه قسم است:
1- شرط صفت
2- شرط نتیجه
3- شرط فعل اثباتاً یا نفیاًشرط صفت عبارت است از شرط راجع به کیفیت یا کمیت مورد معامله.شرط نتیجه آن است که تحقق امری در خارج شرط شود.شرط فعل آن است که اقدام یا عدم اقدام به فعلی بر یکی از متعاملین یا بر شخص خارجی شرط شود.

یادداشت

ماده ۲۳۵

۳۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه شرطی که در ضمن عقد شده است شرط صفت باشد و معلوم شود آن صفت موجود نیست کسی که شرط به نفع او شده است‌ خیار فسخ خواهد داشت.

یادداشت

ماده ۲۳۶

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

شرط نتیجه، در صورتی که حصول آن نتیجه موقوف به سبب خاصی نباشد آن نتیجه به نفس اشتراط حاصل میشود.

یادداشت

ماده ۲۳۷

۴۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه شرط در ضمن عقد شرط فعل باشد، اثباتاً یا نفیاً، کسی که ملتزم به انجام شرط شده است باید آن را به جا بیاورد و در صورت‌ تخلف طرف معامله میتواند به حاکم رجوع نموده تقاضای اجبار به وفای شرط بنماید.

یادداشت

ماده ۲۳۸

۳۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هرگاه فعلی در ضمن عقد شرط شود و اجبار ملتزم به انجام آن غیرمقدور ولی انجام آن به وسیله شخص دیگری مقدور باشد حاکم‌ میتواند به خرج ملتزم موجبات انجام آن فعل را فراهم کند.

یادداشت

ماده ۲۳۹

۳۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه اجبار مشروط علیه برای انجام فعل مشروط ممکن نباشد و فعل مشروط هم از جمله اعمالی نباشد که دیگری بتواند از جانب او‌ واقع سازد طرف مقابل حق فسخ معامله را خواهد داشت.

یادداشت

ماده ۲۴۰

۴۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر بعد از عقد انجام شرط ممتنع شود یا معلوم شود که حین‌العقد ممتنع بوده است کسی که شرط بر نفع او شده است اختیار فسخ‌ معامله را خواهد داشت مگر اینکه امتناع مستند به فعل مشروط‌ له باشد.

یادداشت

ماده ۲۴۱

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ممکن است در معامله شرط شود که یکی از متعاملین برای آنچه که به واسطه معامله مشغول‌الذمه میشود رهن یا ضامن بدهد.

یادداشت

ماده ۲۴۲

۶۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه در عقد شرط شده باشد که مشروط علیه مال معین را رهن دهد و آن مال تلف یا معیوب شود مشروط ‌له اختیار فسخ معامله را خواهد داشت نه حق مطالبه عوض رهن یا ارش عیب و اگر بعد از آنکه مال را مشروط‌ له به رهن گرفت آن مال تلف یا معیوب شود، دیگر اختیار فسخ‌ ندارد.

یادداشت

ماده ۲۴۳

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه در عقد شرط شده باشد که ضامنی داده شود و این شرط انجام نگیرد مشروط ‌له حق فسخ معامله را خواهد داشت.

یادداشت

ماده ۲۴۴

۳۸ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

طرف معامله که شرط به نفع او شده میتواند از عمل به آن شرط صرف‌نظر کند که در این صورت مثل آن است که این شرط در معامله قید‌ نشده باشد لیکن شرط نتیجه قابل اسقاط نیست.

یادداشت

ماده ۲۴۵

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

اسقاط حق حاصل از شرط ممکن است به لفظ باشد یا به فعل، یعنی عملی که دلالت بر اسقاط شرط نماید.

یادداشت

ماده ۲۴۶

۴۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در صورتی که معامله به واسطه اقاله یا فسخ بهم بخورد شرطی که در ضمن آن شده است باطل میشود و اگر کسی که ملزم به انجام‌ شرط بوده است عمل به شرط کرده باشد میتواند عوض او را از مشروط ‌له بگیرد.

یادداشت

فصل پنجم - در معاملاتی که موضوع آن مال غیر است‌ یا معاملات فضولی

ماده ۲۴۷

۴۴ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

معامله به مال غیر جز به عنوان ولایت یا وصایت یا وکالت نافذ نیست ولو اینکه صاحب مال باطناً راضی باشد ولی اگر مالک یا قائم‌مقام او پس از وقوع معامله آن را اجازه نمود در این صورت معامله صحیح و نافذ میشود.

یادداشت

ماده ۲۴۸

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اجازه مالک نسبت به معامله فضولی حاصل میشود به لفظ یا فعلی که دلالت بر امضاء عقد نماید.

یادداشت

ماده ۲۴۹

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

سکوت مالک ولو با حضور در مجلس عقد اجازه محسوب نمیشود.

یادداشت

ماده ۲۵۰

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اجازه در صورتی موثر است که مسبوق به رد نباشد والا اثری ندارد.

یادداشت

ماده ۲۵۱

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

رد معامله فضولی حاصل میشود به هر لفظ یا فعلی که دلالت بر عدم رضای به آن نماید.

یادداشت

ماده ۲۵۲

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

لازم نیست اجازه یا رد فوری باشد. اگر تاخیر موجب تضرر طرف اصیل باشد مشارالیه میتواند معامله را بهم بزند.

یادداشت

ماده ۲۵۳

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در معامله فضولی اگر مالک قبل از اجازه یا رد فوت نماید اجازه یا رد با وارث است.

یادداشت

ماده ۲۵۴

۳۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه کسی نسبت به مال غیر معامله نماید و بعد از آن به نحوی از انحاء به معامله‌ کننده فضولی منتقل شود صرف تملک موجب نفوذ‌ معامله سابقه نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۲۵۵

۵۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه کسی نسبت به مالی معامله به عنوان فضولی نماید و بعد معلوم شود که آن مال ملک معامله‌ کننده بوده است یا ملک کسی بوده‌ است که معامله‌ کننده میتوانسته است از قبل او ولایتا یا وکالتا معامله نماید در این صورت نفوذ و صحت معامله موکول به اجازه معامل است والا ‌معامله باطل خواهد بود.

یادداشت

ماده ۲۵۶

۳۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه کسی مال خود و مال غیر را به یک عقدی منتقل کند یا انتقال مالی را برای خود و دیگری قبول کند معامله نسبت به خود او نافذ‌ و نسبت به غیر فضولی است.

یادداشت

ماده ۲۵۷

۵۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر عین مالی که موضوع معامله فضولی بوده است قبل از اینکه مالک معامله فضولی را اجازه یا رد کند مورد معامله دیگر نیز واقع شود‌ مالک میتواند هر یک از معاملات را که بخواهد اجازه کند در این صورت هر یک را اجازه کرد معاملات بعد از آن نافذ و سابق بر آن باطل خواهد بود.

یادداشت

ماده ۲۵۸

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

نسبت به منافع مالی که مورد معامله فضولی بوده است و همچنین نسبت به منافع حاصله از عوض آن اجازه یا رد از روز عقد موثر‌ خواهد بود.

یادداشت

ماده ۲۵۹

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه معامل فضولی مالی را که موضوع معامله بوده است به تصرف متعامل داده باشد و مالک آن معامله را اجازه نکند متصرف ضامن‌ عین و منافع است.

یادداشت

ماده ۲۶۰

۳۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در صورتی که معامل فضولی عوض مالی را که موضوع معامله بوده است گرفته و در نزد خود داشته باشد و مالک با اجازه معامله قبض‌ عوض را نیز اجازه کند دیگر حق رجوع به طرف دیگر نخواهد داشت.

یادداشت

ماده ۲۶۱

۵۴ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

در صورتی که مبیع فضولی به تصرف مشتری داده شود هر گاه مالک معامله را اجازه نکرد مشتری نسبت به اصل مال و منافع مدتی که‌ در تصرف او بوده ضامن است اگر چه منافع را استیفاء نکرده باشد و همچنین است نسبت به هر عیبی که در مدت تصرف مشتری حادث شده باشد.

یادداشت

ماده ۲۶۲

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در مورد ماده قبل مشتری حق دارد که برای استرداد ثمن عیناً یا مثلاً یا قیمتاً به بایع فضولی رجوع کند.

یادداشت

ماده ۲۶۳

۴۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه مالک معامله را اجازه نکند و مشتری هم بر فضولی بودن آن جاهل باشد حق دارد که برای ثمن و کلیه غرامات به بایع فضولی‌ رجوع کند و در صورت عالم بودن فقط حق رجوع برای ثمن را خواهد داشت.

یادداشت

فصل ششم - در سقوط تعهدات

ماده ۲۶۴

ماده 264 تعهدات به یکی از طرق ذیل ساقط میشود

۳۷ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

تعهدات به یکی از طرق ذیل ساقط میشود:
1- به وسیله وفای به عهد
2- به وسیله اقاله
3- به وسیله ابراء
4- به وسیله تبدیل تعهد
5- به وسیله تهاتر
6- به وسیله مالکیت مافی‌الذمه

یادداشت

ماده ۲۶۵

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر کس مالی به دیگری بدهد ظاهر در عدم تبرع است. بنابراین اگر کسی چیزی به دیگری بدهد بدون اینکه مقروض آن چیز باشد‌ میتواند استرداد کند.

یادداشت

ماده ۲۶۶

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در مورد تعهداتی که برای متعهدله قانوناً حق مطالبه نمیباشد اگر متعهد به میل خود آن را ایفاء نماید دعوی استرداد او مسموع نخواهد‌ بود.

یادداشت

ماده ۲۶۷

۳۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

ایفاء دین از جانب غیر مدیون هم جایز است اگر چه از طرف مدیون اجازه نداشته باشد ولیکن کسی که دین دیگری را ادا میکند اگر با اذن باشد حق مراجعه به او دارد والا حق رجوع ندارد.

یادداشت

ماده ۲۶۸

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

انجام فعلی در صورتی که مباشرت شخص متعهد شرط شده باشد به وسیله دیگری ممکن نیست مگر با رضایت متعهدله.

یادداشت

ماده ۲۶۹

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

وفای به عهد وقتی محقق می‌شود که متعهد چیزی را که میدهد مالک و یا ماذون از طرف مالک باشد و شخصا هم اهلیت داشته باشد.

یادداشت

ماده ۲۷۰

۵۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر متعهد در مقام وفای به عهد مالی تادیه نماید دیگر نمیتواند به‌عنوان اینکه در حین تادیه مالک آن مال نبوده استرداد آن را از متعهد‌له بخواهد مگر اینکه ثابت کند که مال غیر و با مجوز قانونی در ید او بوده بدون اینکه اذن در تادیه داشته باشد.

یادداشت

ماده ۲۷۱

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

دین باید به شخص داین یا به کسی که از طرف او وکالت دارد تادیه گردد یا به کسی که قانونا حق قبض دارد.

یادداشت

ماده ۲۷۲

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تادیه به غیر اشخاص مذکور در ماده فوق وقتی صحیح است که داین راضی شود.

یادداشت

ماده ۲۷۳

۳۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر صاحب حق از قبول آن امتناع کند متعهد به وسیله تصرف دادن آن به حاکم یا قائم مقام او بری میشود و از تاریخ این اقدام مسئول‌ خسارتی که ممکن است به موضوع حق وارد آید نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۲۷۴

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر متعهدله اهلیت قبض نداشته باشد تادیه در وجه او معتبر نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۲۷۵

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

متعهدله را نمیتوان مجبور نمود که چیز دیگری به غیر آنچه که موضوع تعهد است قبول نماید اگرچه آن شیء قیمتاً معادل یا بیشتر از‌ موضوع تعهد باشد.

یادداشت

ماده ۲۷۶

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مدیون نمیتواند مالی را که از طرف حاکم ممنوع از تصرف در آن شده است در مقام وفای به عهده تادیه نماید.

یادداشت

ماده ۲۷۷

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

متعهد نمیتواند متعهدله را مجبور به قبول قسمتی از موضوع تعهد نماید ولی حاکم میتواند نظر به وضعیت مدیون مهلت عادله یا قرار ‌اقساط دهد.

یادداشت

ماده ۲۷۸

۸۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر موضوع تعهد عین معینی باشد، تسلیم آن به صاحبش در وضعیتی که حین تسلیم دارد موجب برائت متعهد می‌شود اگرچه کسر و نقصان داشته باشد، مشروط بر اینکه کسر و نقصان از تعدی و تفریط متعهد ناشی نشده باشد، مگر در مواردی که در این قانون تصریح شده است. ولی، اگر متعهد با انقضای اجل و مطالبه، تاخیر در تسلیم نموده باشد مسئول هر کسر و نقصان خواهد بود اگرچه کسر و نقصان مربوط به تقصیر شخص متعهد نباشد.

یادداشت

ماده ۲۷۹

۳۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر موضوع تعهد عین شخصی نبوده و کلی باشد متعهد مجبور نیست که از فرد اعلای آن ایفاء کند لیکن از فردی هم که عرفاً معیوب‌ محسوب است نمیتواند بدهد.

یادداشت

ماده ۲۸۰

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

انجام تعهد باید در محلی که عقد واقع شده به عمل آید مگر اینکه بین متعاملین قرارداد مخصوصی باشد یا عرف و عادت ترتیب‌ دیگری اقتضا نماید.

یادداشت

ماده ۲۸۱

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مخارج تادیه به عهده مدیون است مگر اینکه شرط خلاف شده باشد.

یادداشت

ماده ۲۸۲

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر کسی به یک نفر دیون متعدده داشته باشد تشخیص اینکه تادیه از بابت کدام دین است با مدیون میباشد.

یادداشت

ماده ۲۸۳

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

بعد از معامله طرفین میتوانند به تراضی آن را اقاله و تفاسخ کنند.

یادداشت

ماده ۲۸۴

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اقاله به هر لفظ یا فعلی واقع میشود که دلالت بر بهم زدن معامله کند.

یادداشت

ماده ۲۸۵

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

موضوع اقاله ممکن است تمام معامله واقع شود یا فقط مقداری از مورد آن.

یادداشت

ماده ۲۸۶

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

تلف یکی از عوضین مانع اقاله نیست در این صورت به جای آن چیزی که تلف شده است مثل آن در صورت مثلی بودن و قیمت آن در صورت قیمی بودن داده میشود.

یادداشت

ماده ۲۸۷

۳۸ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

نمائات و منافع منفصله که از زمان عقد تا زمان اقاله در مورد معامله حادث میشود مال کسی است که به واسطه عقد مالک شده است ولی‌ نمائات متصله مال کسی است که در نتیجه اقاله مالک میشود.

یادداشت

ماده ۲۸۸

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر مالک بعد از عقد در مورد معامله تصرفاتی کند که موجب ازدیاد قیمت آن شود در حین اقاله به مقدار قیمتی که به سبب عمل او زیاد‌ شده است مستحق خواهد بود.

یادداشت

ماده ۲۸۹

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ابراء عبارت از این است که داین از حق خود به اختیار صرف‌نظر نماید.

یادداشت

ماده ۲۹۰

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ابراء وقتی موجب سقوط تعهد میشود که متعهدله برای ابراء اهلیت داشته باشد.

یادداشت

ماده ۲۹۱

۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ابراء ذمه میت از دین صحیح است.

یادداشت

ماده ۲۹۲

ماده 292 تبدیل تعهد در موارد ذیل حاصل میشود

۷۰ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

تبدیل تعهد در موارد ذیل حاصل میشود:
1- وقتی که متعهد و متعهدله به تبدیل تعهد اصلی به تعهد جدیدی که قائم مقام آن میشود به سببی از اسباب تراضی نمایند در این صورت متعهد ‌نسبت به تعهد اصلی بری میشود.
2- وقتی که شخص ثالث با رضایت متعهدله قبول کند که دین متعهد را ادا نماید.
3- وقتی که متعهدله مافی‌الذمه متعهد را به کسی دیگر منتقل نماید.

یادداشت

ماده ۲۹۳

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در تبدیل تعهد تضمینات تعهد سابق به تعهد لاحق تعلق نخواهد گرفت مگر اینکه طرفین معامله آن را صراحتاً شرط کرده باشند.

یادداشت

ماده ۲۹۴

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

وقتی دو نفر در مقابل یکدیگر مدیون باشند بین دیون آنها به یکدیگر به طریقی که در مواد ذیل مقرر است تهاتر حاصل میشود.

یادداشت

ماده ۲۹۵

۵۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

تهاتر قهری است و بدون اینکه طرفین در این موضوع تراضی نمایند حاصل میگردد بنابراین به محض اینکه دو نفر در مقابل یکدیگر ‌در آن واحد مدیون شدند هر دو دین تا اندازه‌ای که با هم معادله مینماید به‌طور تهاتر برطرف شده و طرفین به مقدار آن در مقابل یکدیگر بری‌ می‌شوند.

یادداشت

ماده ۲۹۶

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

تهاتر فقط در مورد دو دینی حاصل میشود که موضوع آنها از یک جنس باشد با اتحاد زمان و مکان تادیه ولو به اختلاف سبب.

یادداشت

ماده ۲۹۷

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر بعد از ضمان مضمون‌له به مضمون‌عنه مدیون شود موجب فراغ ذمه ضامن نخواهد شد.

یادداشت

ماده ۲۹۸

۴۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر فقط محل تادیه دینین مختلف باشد، تهاتر وقتی حاصل می‌شود که با تادیه مخارج مربوط به نقل موضوع قرض از محلی به محل دیگر یا به نحوی از انحاء طرفین حق تادیه در محل معین را ساقط نمایند.

یادداشت

ماده ۲۹۹

۵۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در مقابل حقوق ثابته اشخاص ثالث تهاتر موثر نخواهد بود و بنابراین اگر موضوع دین به نفع شخص ثالثی در نزد مدیون مطابق قانون ‌توقیف شده باشد و مدیون بعد از این توقیف از داین خود طلبکار گردد دیگر نمی‌تواند به استناد تهاتر از تادیه مال توقیف شده امتناع کند.

یادداشت

ماده ۳۰۰

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر مدیون مالک مافی‌الذمه خود گردد ذمه او بری می‌شود. مثل اینکه اگر کسی به مورث خود مدیون باشد، پس از فوت مورث دین او‌ نسبت به سهم‌الارث ساقط می‌شود.

یادداشت

باب دوم‌ - در الزاماتی که بدون قرارداد حاصل می‌شود

فصل اول - در کلیات

ماده ۳۰۱

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

کسی که عمداً یا اشتباهاً چیزی را که مستحق نبوده است دریافت کند ملزم است آن را به مالک تسلیم کند.

یادداشت

ماده ۳۰۲

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر کسی که اشتباهاً خود را مدیون میدانست آن دین را تادیه کند حق دارد از کسی که آن را بدون حق اخذ کرده است استرداد نماید.

یادداشت

ماده ۳۰۳

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

کسی که مالی را من غیر حق دریافت کرده است ضامن عین و منافع آن است اعم از این که به عدم استحقاق خود عالم باشد یا جاهل.

یادداشت

ماده ۳۰۴

۳۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر کسی که چیزی را بدون حق دریافت کرده است خود را محق می‌دانسته لیکن در واقع محق نبوده و آن چیز را فروخته باشد معامله ‌فضولی و تابع احکام مربوطه به آن خواهد بود.

یادداشت

ماده ۳۰۵

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در مورد مواد فوق صاحب مال باید از عهده مخارج لازمه که برای نگاهداری آن شده است بر آید مگر در صورت علم متصرف به عدم استحقاق خود.

یادداشت

ماده ۳۰۶

۷۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر کسی اموال غایب یا محجور و امثال آن‌ها را بدون اجازه مالک یا کسی که حق اجازه دارد اداره کند باید حساب زمان تصدی خود را بدهد در صورتی که تحصیل اجازه در موقع مقدور بوده یا تاخیر در دخالت موجب ضرر نبوده است حق مطالبه مخارج نخواهد داشت ولی اگر عدم ‌دخالت یا تاخیر در دخالت موجب ضرر صاحب مال باشد دخالت ‌کننده مستحق اخذ مخارجی خواهد بود که برای اداره کردن لازم بوده است.

یادداشت

فصل دوم - در ضمان قهری

ماده ۳۰۷

ماده 307 امور ذیل موجب ضمان قهری است

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

امور ذیل موجب ضمان قهری است:1) غصب و آنچه که در حکم غصب است2) اتلاف3) تسبیب4) ‌استیفاء

یادداشت

ماده ۳۰۸

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

غصب استیلاء بر حق غیر است به نحو عدوان. اثبات ید بر مال غیر بدون مجوز هم در حکم غصب است.

یادداشت

ماده ۳۰۹

۳۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه شخصی مالک را از تصرف در مال خود مانع شود بدون آن که خود او تسلط بر آن مال پیدا کند غاصب محسوب نمیشود لیکن ‌در صورت اتلاف یا تسبیب ضامن خواهد بود.

یادداشت

ماده ۳۱۰

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر کسی که مالی به عاریه یا به ودیعه و امثال آن‌ها در دست اوست منکر گردد از تاریخ انکار در حکم غاصب است.

یادداشت

ماده ۳۱۱

۳۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

غاصب باید مال مغصوب را عینا به صاحب آن رد نماید و اگر عین تلف شده باشد باید مثل یا قیمت آن را بدهد و اگر به علت دیگری رد عین ممکن نباشد باید بدل آن را بدهد.

یادداشت

ماده ۳۱۲

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه مال مغصوب مثلی بوده و مثل آن پیدا نشود غاصب باید قیمت حین‌الاداء را بدهد و اگر مثل موجود بوده و از مالیت افتاده باشد باید ‌آخرین قیمت آن را بدهد.

یادداشت

ماده ۳۱۳

۴۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه کسی در زمین خود با مصالح متعلقه به دیگری بنائی سازد یا درخت غیر را بدون اذن مالک در آن زمین غرس کند صاحب مصالح‌ یا درخت میتواند قلع یا نزع آن را بخواهد مگر این که به اخذ قیمت تراضی نمایند.

یادداشت

ماده ۳۱۴

۳۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر در نتیجه عمل غاصب قیمت مال مغصوب زیاد شود غاصب حق مطالبه قیمت زیادی را نخواهد داشت مگر اینکه آن زیادتی عین‌ باشد که در این صورت عین زاید متعلق به خود غاصب است.

یادداشت

ماده ۳۱۵

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

غاصب مسئول هر نقص و عیبی است که در زمان تصرف او به مال مغصوب وارد شده باشد هر چند مستند به فعل او نباشد.

یادداشت

ماده ۳۱۶

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر کسی مال مغصوب را از غاصب غصب کند آن شخص نیز مثل غاصب سابق ضامن است اگر چه به غاصبیت غاصب اولی جاهل ‌باشد.

یادداشت

ماده ۳۱۷

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

مالک میتواند عین و در صورت تلف شدن عین مثل یا قیمت تمام یا قسمتی از مال مغصوب را از غاصب اولی یا از هر یک از غاصبین‌ بعدی که بخواهد مطالبه کند.

یادداشت

ماده ۳۱۸

۹۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه مالک رجوع کند به غاصبی که مال مغصوب در ید او تلف شده است آن شخص حق رجوع به غاصب دیگر ندارد ولی اگر به غاصب دیگری به غیر آن کسی که مال در ید او تلف شده است رجوع نماید مشارالیه نیز میتواند به کسی که مال در ید او تلف شده است رجوع کند و یا‌ به یکی از لاحقین خود رجوع کند تا منتهی شود به کسی که مال در ید او تلف شده است و به طور کلی ضمان بر عهده کسی مستقر است که مال‌ مغصوب در نزد او تلف شده است.

یادداشت

ماده ۳۱۹

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر مالک تمام یا قسمتی از مال مغصوب را از یکی از غاصبین بگیرد حق رجوع به قدر ماخوذ به غاصبین دیگر ندارد.

یادداشت

ماده ۳۲۰

۵۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

نسبت به منافع مال مغصوب هر یک از غاصبین به اندازه منافع زمان تصرف خود و مابعد خود ضامن است اگر چه استیفاء منفعت‌ نکرده باشد لیکن غاصبی که از عهده منافع زمان تصرف غاصبین لاحق خود بر آمده است میتواند به هر یک نسبت به زمان تصرف او رجوع کند.

یادداشت

ماده ۳۲۱

۵۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه مالک ذمه یکی از غاصبین را نسبت به مثل یا قیمت مال مغصوب ابراء کند حق رجوع به غاصبین دیگر نخواهد داشت. ولی اگر ‌حق خود را به یکی از آنان به نحوی از انحاء انتقال دهد آن کس قائم مقام مالک میشود و دارای همان حقی خواهد بود که مالک دارا بوده است.

یادداشت

ماده ۳۲۲

۳۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

ابراء ذمه یکی از غاصبین نسبت به منافع زمان تصرف او موجب ابراء ذمه دیگران از حصه آن‌ها نخواهد بود لیکن اگر یکی از غاصبین را نسبت به منافع عین ابراء کند حق رجوع به لاحقین نخواهد داشت.

یادداشت

ماده ۳۲۳

۵۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر کسی ملک مغصوب را از غاصب بخرد آن کس نیز ضامن است و مالک می‌تواند بر طبق مقررات مواد فوق به هر یک از بایع و ‌مشتری رجوع کرده عین و در صورت تلف شدن آن مثل یا قیمت مال و همچنین منافع آن را در هر حال مطالبه نماید.

یادداشت

ماده ۳۲۴

۳۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در صورتی که مشتری عالم به غصب باشد حکم رجوع هر یک از بایع و مشتری به یکدیگر در آن چه که مالک از آنها گرفته است حکم‌ غاصب از غاصب بوده تابع مقررات فوق خواهد بود.

یادداشت

ماده ۳۲۵

۵۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر مشتری جاهل به غصب بوده و مالک به او رجوع نموده باشد او نیز میتواند نسبت به ثمن و خسارات به بایع رجوع کند اگرچه مبیع ‌نزد خود مشتری تلف شده باشد و اگر مالک نسبت به مثل یا قیمت رجوع به بایع کند بایع حق رجوع به مشتری را نخواهد داشت.

یادداشت

ماده ۳۲۶

۳۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر عوضی که مشتری عالم بر غصب در صورت تلف مبیع به مالک داده است زیاد بر مقدار ثمن باشد به مقدار زیاده نمیتواند رجوع به‌ بایع کند ولی نسبت به مقدار ثمن حق رجوع دارد.

یادداشت

ماده ۳۲۷

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر ترتّب ایادی بر مال مغصوب به معامله دیگری غیر از بیع باشد احکام راجعه به بیع مال غصب که فوقاً ذکر شده مجری خواهد بود.

یادداشت

ماده ۳۲۸

۵۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر کس مال غیر را تلف کند ضامن آن است و باید مثل یا قیمت آن را بدهد اعم از این که از روی عمد تلف کرده باشد یا بدون عمد و ‌اعم از این که عین باشد یا منفعت و اگر آن را ناقص یا معیوب کند ضامن نقص قیمت آن مال است.

یادداشت

ماده ۳۲۹

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر کسی خانه یا بنای کسی را خراب کند باید آن را به مثل صورت اول بنا نماید و اگر ممکن نباشد باید از عهده قیمت بر آید.

یادداشت

ماده ۳۳۰

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر کسی حیوان متعلق به غیر را بدون اذن صاحب آن بکشد باید تفاوت قیمت زنده و کشته آن را بدهد ولیکن اگر برای دفاع از نفس‌ بکشد یا ناقص کند ضامن نیست.

یادداشت

ماده ۳۳۱

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر کس سبب تلف مالی بشود باید مثل یا قیمت آن را بدهد و اگر سبب نقص یا عیب آن شده باشد باید از عهده نقص قیمت آن برآید.

یادداشت

ماده ۳۳۲

۳۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه یک نفر سبب تلف مالی را ایجاد کند و دیگری مباشر تلف شدن آن مال بشود مباشر مسئول است نه مسبب مگر این که سبب‌ اقوی باشد به نحوی که عرفاً اتلاف مستند به او باشد.

یادداشت

ماده ۳۳۳

۴۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

صاحب دیوار یا عمارت یا کارخانه مسئول خساراتی است که از خراب شدن آن وارد میشود مشروط بر این که خرابی در نتیجه عیبی‌ حاصل گردد که مالک مطلع بر آن بوده و یا از عدم مواظبت او تولید شده است.

یادداشت

ماده ۳۳۴

۴۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

مالک یا متصرف حیوان مسئول خساراتی نیست که از ناحیه آن حیوان وارد میشود مگر این که در حفظ حیوان تقصیر کرده باشد لیکن ‌در هر حال اگر حیوان به واسطه عمل کسی منشاء ضرر گردد فاعل آن عمل مسئول خسارات وارده خواهد بود.

یادداشت

ماده ۳۳۵

۴۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆ ۱

در صورت تصادم بین دو کشتی یا دو قطار راه‌ آهن یا دو اتومبیل و امثال آنها مسئولیت متوجه طرفی خواهد بود که تصادم در نتیجه عمد یا مسامحه او حاصل شده باشد و اگر طرفین تقصیر یا مسامحه کرده باشند هر دو مسئول خواهند بود.

یادداشت

ماده ۳۳۶

۹۹ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

هر گاه کسی بر حسب امر دیگری اقدام به عملی نماید که عرفاً برای آن عمل اجرتی بوده و یا آن شخص عادتاً مهیای آن عمل باشد عامل ‌مستحق اجرت عمل خود خواهد بود مگر این‌که معلوم شود که قصد تبرع داشته است. تبصره (الحاقی 1385/05/09) - چنانچه زوجه کارهایی را که شرعا به عهده وی نبوده و عرفا برای آن کار اجرت‌المثل باشد، به دستور زوج و با عدم قصد تبرع انجام داده باشد و برای دادگاه نیز ثابت شود، دادگاه اجرت‌المثل کارهای انجام گرفته را محاسبه و به پرداخت آن حکم می‌نماید.

یادداشت

ماده ۳۳۷

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هرگاه کسی بر حسب اذن صریح یا ضمنی از مال غیر استیفای منفعت کند صاحب مال مستحق اجرت‌المثل خواهد بود مگر این که معلوم شود که اذن در انتفاع مجانی بوده است.

یادداشت

باب سوم‌ - در عقود معینه مختلفه

فصل اول - در بیع

ماده ۳۳۸

۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

بیع عبارت است از تملیک عین به عوض معلوم.

یادداشت

ماده ۳۳۹

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

پس از توافق بایع و مشتری در مبیع و قیمت آن عقد بیع به ایجاب و قبول واقع میشود. ‌ممکن است بیع به داد و ستد نیز واقع گردد.

یادداشت

ماده ۳۴۰

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در ایجاب و قبول الفاظ و عبارات باید صریح در معنی بیع باشد.

یادداشت

ماده ۳۴۱

۳۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

بیع ممکن است مطلق باشد یا مشروط و نیز ممکن است که برای تسلیم تمام یا قسمتی از مبیع یا برای تادیه تمام یا قسمتی از ثمن‌ اجلی قرار داده شود.

یادداشت

ماده ۳۴۲

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مقدار و جنس و وصف مبیع باید معلوم باشد و تعیین مقدار آن به وزن یا کیل یا عدد یا ذرع یا مساحت یا مشاهده تابع عرف بلد است.

یادداشت

ماده ۳۴۳

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر مبیع به شرط مقدار معین فروخته شود بیع واقع میشود اگرچه هنوز مبیع شمرده نشده یا کیل یا ذرع نشده باشد.

یادداشت

ماده ۳۴۴

۵۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر در عقد بیع شرطی ذکر نشده یا برای تسلیم مبیع یا تادیه قیمت موعدی معین نگشته باشد بیع قطعی و ثمن حال محسوب است مگر‌ این که بر حسب عرف و عادت محل یا عرف و عادت تجارت در معاملات تجارتی وجود شرطی یا موعدی معهود باشد اگرچه در قرارداد بیع ذکری‌ نشده باشد.

یادداشت

ماده ۳۴۵

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر یک از بایع و مشتری باید علاوه بر اهلیت قانونی برای معامله اهلیت برای تصرف در مبیع یا ثمن را نیز داشته باشد.

یادداشت

ماده ۳۴۶

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عقد بیع باید مقرون به رضای طرفین باشد و عقد مکره نافذ نیست.

یادداشت

ماده ۳۴۷

۳۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

شخص کور می‌تواند خرید و فروش نماید مشروط بر اینکه شخصاً به طریقی غیر از معاینه یا به وسیله کس دیگر ولو طرف معامله جهل خود را مرتفع نماید.

یادداشت

ماده ۳۴۸

۴۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

بیع چیزی که خرید و فروش آن قانوناً ممنوع است و یا چیزی که مالیت و یا منفعت عقلایی ندارد یا چیزی که بایع قدرت بر تسلیم آن‌ ندارد باطل است مگر این که مشتری خود قادر بر تَسَلُّم باشد.

یادداشت

ماده ۳۴۹

۴۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

بیع مال وقف صحیح نیست مگر در موردی که بین موقوف‌ علیهم تولید اختلاف شود به نحوی که بیم سفک دماء رود یا منجر به خرابی ‌مال موقوفه گردد و همچنین در مواردی که در مبحث راجع به وقف مقرر است.

یادداشت

ماده ۳۵۰

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مبیع ممکن است مفروز باشد یا مشاع یا مقدار معین به طور کلی از شیء متساوی‌الاجزاء و همچنین ممکن است کلی فی‌الذمه باشد.

یادداشت

ماده ۳۵۱

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در صورتی که مبیع کلی یعنی صادق بر افراد عدیده باشد بیع وقتی صحیح است که مقدار و جنس و وصف مبیع ذکر بشود.

یادداشت

ماده ۳۵۲

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

بیع فضولی نافذ نیست مگر بعد از اجازه مالک به طوری که در معاملات فضولی مذکور است.

یادداشت

ماده ۳۵۳

۴۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه چیز معین به عنوان جنس خاصی فروخته شود و در واقع از آن جنس نباشد بیع باطل است و اگر بعضی از آن از غیر جنس باشد نسبت به آن بعض باطل است و نسبت به مابقی مشتری حق فسخ دارد.

یادداشت

ماده ۳۵۴

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ممکن است بیع از روی نمونه به عمل آید در این صورت باید تمام مبیع مطابق نمونه تسلیم شود والا مشتری خیار فسخ خواهد‌ داشت.

یادداشت

ماده ۳۵۵

۵۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر ملکی به شرط داشتن مساحت معین فروخته شده باشد و بعد معلوم شود که کمتر از آن مقدار است مشتری حق فسخ معامله را‌ خواهد داشت و اگر معلوم شود که بیشتر است، بایع میتواند آن را فسخ کند مگر این که در هر دو صورت، طرفین به محاسبه زیاده یا نقیصه تراضی‌ نمایند.

یادداشت

ماده ۳۵۶

۴۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر چیزی که بر حسب عرف و عادت جزء یا تابع مبیع شمرده شود یا قرائن دلالت بر دخول آن در مبیع نماید داخل در بیع و متعلق به مشتری است اگرچه در عقد صریحاً ذکر نشده باشد و اگرچه متعاملین جاهل بر عرف باشند.

یادداشت

ماده ۳۵۷

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر چیزی که بر حسب عرف و عادت جزء یا از تابع مبیع شمرده نشود داخل در بیع نمیشود مگر این که صریحاً در عقد ذکر شده باشد.

یادداشت

ماده ۳۵۸

۸۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

نظر به دو ماده فوق در بیع باغ اشجار و در بیع خانه ممر و مجری و هر چه ملصق به بنا باشد به طوری که نتوان آن را بدون خرابی نقل‌ نمود متعلق به مشتری میشود و بر عکس زراعت در بیع زمین و میوه در بیع درخت و حمل در بیع حیوان متعلق به مشتری نمیشود مگر این که تصریح شده باشد یا بر حسب عرف از توابع شمرده شود. ‌در هر حال طرفین عقد میتوانند به عکس ترتیب فوق تراضی کنند.

یادداشت

ماده ۳۵۹

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هرگاه دخول شیء در مبیع عرفاً مشکوک باشد آن شیء داخل در بیع نخواهد بود مگر آن که تصریح شده باشد.

یادداشت

ماده ۳۶۰

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر چیزی که فروش آن مستقلاً جایز است استثناء آن از مبیع نیز جایز است.

یادداشت

ماده ۳۶۱

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر در بیع عین معین معلوم شود که مبیع وجود نداشته بیع باطل است.

یادداشت

ماده ۳۶۲

۶۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

آثار بیعی که صحیحاً واقع شده باشد از قرار ذیل است:1) به مجرد وقوع بیع مشتری مالک مبیع و بایع مالک ثمن می‌شود.2) عقد بیع بایع را ضامن درک مبیع و مشتری را ضامن درک ثمن قرار میدهد.3) ‌عقد بیع بایع را به تسلیم مبیع ملزم مینماید.4) ‌عقد بیع مشتری را به تادیه ثمن ملزم می‌کند.

یادداشت

ماده ۳۶۳

۴۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در عقد بیع وجود خیار فسخ برای متبایعین یا وجود اجلی برای تسلیم مبیع یا تادیه ثمن مانع انتقال نمی‌شود بنابراین اگر ثمن یا مبیع‌ عین معین بوده و قبل از تسلیم آن احد متعاملین مفلس شود طرف دیگر حق مطالبه آن عین را خواهد داشت.

یادداشت

ماده ۳۶۴

۳۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در بیع خیاری مالکیت از حین عقد بیع است نه از تاریخ انقضاء خیار و در بیعی که قبض شرط صحت است مثل بیع صرف انتقال از حین‌ حصول شرط است نه از حین وقوع بیع.

یادداشت

ماده ۳۶۵

۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

بیع فاسد اثری در تملک ندارد.

یادداشت

ماده ۳۶۶

۳۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه کسی به بیع فاسد مالی را قبض کند باید آن را به صاحبش رد نماید و اگر تلف یا ناقص شود ضامن عین و منافع آن خواهد بود.

یادداشت

ماده ۳۶۷

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

تسلیم عبارت است از دادن مبیع به تصرف مشتری به نحوی که متمکن از انحاء تصرفات و انتفاعات باشد و قبض عبارت است از ‌استیلاء مشتری بر مبیع.

یادداشت

ماده ۳۶۸

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

تسلیم وقتی حاصل میشود که مبیع تحت اختیار مشتری گذاشته شده باشد اگر چه مشتری آن را هنوز عملاً تصرف نکرده باشد.

یادداشت

ماده ۳۶۹

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تسلیم به اختلاف مبیع به کیفیات مختلفه است و باید به نحوی باشد که عرفاً آن را تسلیم گویند.

یادداشت

ماده ۳۷۰

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر طرفین معامله برای تسلیم مبیع موعدی قرار داده باشند قدرت بر تسلیم در آن موعد شرط است نه در زمان عقد.

یادداشت

ماده ۳۷۱

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در بیعی که موقوف به اجازه مالک است قدرت بر تسلیم در زمان اجازه معتبر است.

یادداشت

ماده ۳۷۲

۳۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر نسبت به بعض مبیع بایع قدرت بر تسلیم داشته و نسبت به بعض دیگر نداشته باشد بیع نسبت به بعض که قدرت بر تسلیم داشته‌ صحیح است و نسبت به بعض دیگر باطل است.

یادداشت

ماده ۳۷۳

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر مبیع قبلا در تصرف مشتری بوده باشد محتاج به قبض جدید نیست و همچنین است در ثمن.

یادداشت

ماده ۳۷۴

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در حصول قبض اذن بایع شرط نیست و مشتری میتواند مبیع را بدون اذن قبض کند.

یادداشت

ماده ۳۷۵

۳۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

مبیع باید در محلی تسلیم شود که عقد بیع در آنجا واقع شده است مگر این که عرف و عادت مقتضی تسلیم در محل دیگر باشد و یا در ‌ضمن بیع محل مخصوصی برای تسلیم معین شده باشد.

یادداشت

ماده ۳۷۶

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در صورت تاخیر در تسلیم مبیع یا ثمن ممتنع اجبار به تسلیم میشود.

یادداشت

ماده ۳۷۷

۴۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر یک از بایع و مشتری حق دارد از تسلیم مبیع یا ثمن خودداری کند تا طرف دیگر حاضر به تسلیم شود مگر این که مبیع یا ثمن ‌موجل باشد در این صورت هر کدام از مبیع یا ثمن که حال باشد باید تسلیم شود.

یادداشت

ماده ۳۷۸

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر بایع قبل از اخذ ثمن مبیع را به میل خود تسلیم مشتری نماید حق استرداد آن را نخواهد داشت مگر به موجب فسخ در مورد خیار.

یادداشت

ماده ۳۷۹

۴۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر مشتری ملتزم شده باشد که برای ثمن ضامن یا رهن بدهد و عمل به شرط نکند بایع حق فسخ خواهد داشت. و اگر بایع ملتزم شده‌ باشد که برای درک مبیع ضامن بدهد و عمل به شرط نکند مشتری حق فسخ دارد.

یادداشت

ماده ۳۸۰

۳۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در صورتی که مشتری مفلس شود و عین مبیع نزد او موجود باشد بایع حق استرداد آن را دارد و اگر مبیع هنوز تسلیم نشده باشد‌ میتواند از تسلیم آن امتناع کند.

یادداشت

ماده ۳۸۱

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

مخارج تسلیم مبیع از قبیل اجرت نقل آن به محل تسلیم، اجرت شمردن و وزن کردن و غیره به عهده بایع است مخارج تسلیم ثمن بر‌عهده مشتری است.

یادداشت

ماده ۳۸۲

۴۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه عرف و عادت از بابت مخارج معامله یا محل تسلیم برخلاف ترتیبی باشد که ذکر شده و یا در عقد برخلاف آن شرط شده باشد ‌باید بر طبق متعارف یا مشروط در عقد رفتار شود و همچنین متبایعین میتوانند آن را به تراضی تغییر دهند.

یادداشت

ماده ۳۸۳

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تسلیم باید شامل آن چیزی هم باشد که اجزاء و توابع مبیع شمرده میشود.

یادداشت

ماده ۳۸۴

۵۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه در حال معامله مبیع از حیث مقدار معین بوده و در وقت تسلیم کمتر از آن مقدار در آید مشتری حق دارد که بیع را فسخ کند یا‌ قیمت موجود را با تادیه حصه‌ای از ثمن به نسبت موجود قبول نماید و اگر مبیع زیاده از مقدار معین باشد زیاده مال بایع است.

یادداشت

ماده ۳۸۵

۴۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر مبیع از قبیل خانه یا فرش باشد که تجزیه آن بدون ضرر ممکن نمیشود و به شرط بودن مقدار معین فروخته شده ولی در حین تسلیم‌ کمتر یا بیشتر در آید در صورت اولی مشتری و در صورت دوم بایع حق فسخ خواهد داشت.

یادداشت

ماده ۳۸۶

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر در مورد دو ماده قبل معامله فسخ شود بایع باید علاوه بر ثمن مخارج معامله و مصارف متعارف را که مشتری نموده است بدهد.

یادداشت

ماده ۳۸۷

۴۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر مبیع قبل از تسلیم بدون تقصیر و اهمال از طرف بایع تلف شود بیع منفسخ و ثمن باید به مشتری مسترد گردد مگر این که بایع برای‌ تسلیم به حاکم یا قائم مقام او رجوع نموده باشد که در این صورت تلف از مال مشتری خواهد بود.

یادداشت

ماده ۳۸۸

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر قبل از تسلیم در مبیع نقصی حاصل شود مشتری حق خواهد داشت که معامله را فسخ نماید.

یادداشت

ماده ۳۸۹

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر در مورد دو ماده فوق تلف شدن مبیع یا نقص آن ناشی از عمل مشتری باشد مشتری حقی بر بایع ندارد و باید ثمن را تادیه کند.

یادداشت

ماده ۳۹۰

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر بعد از قبض ثمن مبیع کلاً یا جزائاً مستحق‌للغیر در آید بایع ضامن است اگر چه تصریح به ضمان نشده باشد.

یادداشت

ماده ۳۹۱

۳۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در صورت مستحق‌ للغیر برآمدن کل یا بعض از مبیع، بایع باید ثمن مبیع را مسترد دارد و در صورت جهل مشتری به وجود فساد، بایع باید‌ از عهده غرامات وارده بر مشتری نیز برآید.

یادداشت

ماده ۳۹۲

۳۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در مورد ماده قبل بایع باید از عهده تمام ثمنی که اخذ نموده است نسبت به کل یا بعض بر آید اگرچه بعد از عقد بیع به علتی از علل در‌ مبیع کسر قیمتی حاصل شده باشد.

یادداشت

ماده ۳۹۳

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

راجع به زیادتی که از عمل مشتری در مبیع حاصل شده باشد مقررات ماده 314 مجری خواهد بود.

یادداشت

ماده ۳۹۴

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مشتری باید ثمن را در موعد و در محل و بر طبق شرایطی که در عقد بیع مقرر شده است تادیه نماید.

یادداشت

ماده ۳۹۵

۳۵ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

اگر مشتری ثمن را در موعد مقرر تادیه نکند بایع حق خواهد داشت که بر طبق مقررات راجعه به خیار تاخیر ثمن معامله را فسخ یا از‌ حاکم اجبار مشتری را به تادیه ثمن بخواهد.

یادداشت

ماده ۳۹۶

ماده 396 خیارات از قرار ذیل‌اند

۳۲ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

خیارات از قرار ذیل‌اند:1) خیار مجلس2) خیار حیوان3) خیار شرط4) خیار تاخیر ثمن5) خیار رویت و تخلف وصف6) خیار غبن7) خیار عیب8) خیار تدلیس9) خیار تبعض صفقه10) خیار تخلف شرط

یادداشت

ماده ۳۹۷

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر یک از متبایعین بعد از عقد فی‌المجلس و مادام که متفرق نشده‌اند اختیار فسخ معامله را دارند.

یادداشت

ماده ۳۹۸

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر مبیع حیوان باشد مشتری تا سه روز از حین عقد اختیار فسخ معامله را دارد.

یادداشت

ماده ۳۹۹

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در عقد بیع ممکن است شرط شود که در مدت معین برای بایع یا مشتری یا هر دو یا شخص خارجی اختیار فسخ معامله باشد.

یادداشت

ماده ۴۰۰

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر ابتداء مدت خیار ذکر نشده باشد ابتداء آن از تاریخ عقد محسوب است والا تابع قرارداد متعاملین است.

یادداشت

ماده ۴۰۱

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر برای خیار شرط مدت تعیین نشده باشد هم شرط خیار و هم بیع باطل است.

یادداشت

ماده ۴۰۲

۵۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه مبیع عین خارجی و یا در حکم آن بوده و برای تادیه ثمن یا تسلیم مبیع بین متبایعین اجلی معین نشده باشد اگر سه روز از تاریخ‌ بیع بگذرد و در این مدت نه بایع مبیع را تسلیم مشتری نماید و نه مشتری تمام ثمن را به بایع بدهد بایع مختار در فسخ معامله میشود.

یادداشت

ماده ۴۰۳

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر بایع به نحوی از انحاء مطالبه ثمن نماید و به قرائن معلوم گردد که مقصود التزام به بیع بوده است خیار او ساقط خواهد شد.

یادداشت

ماده ۴۰۴

۴۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه بایع در ظرف سه روز از تاریخ بیع تمام مبیع را تسلیم مشتری کند یا مشتری تمام ثمن را به بایع بدهد دیگر برای بایع اختیار فسخ نخواهد بود اگرچه ثانیاً به نحوی از انحاء مبیع به بایع و ثمن به مشتری برگشته باشد.

یادداشت

ماده ۴۰۵

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆ ۱

اگر مشتری ثمن را حاضر کرد که بدهد و بایع از اخذ آن امتناع نمود خیار فسخ نخواهد داشت.

یادداشت

ماده ۴۰۶

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

خیار تاخیر مخصوص بایع است و برای مشتری از جهت تاخیر در تسلیم مبیع این اختیار نمی‌باشد.

یادداشت

ماده ۴۰۷

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تسلیم بعض ثمن یا دادن آن به کسی که حق قبض ندارد خیار بایع را ساقط نمی‌کند.

یادداشت

ماده ۴۰۸

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر مشتری برای ثمن ضامن بدهد یا بایع ثمن را حواله دهد بعد از تحقق حواله خیار تاخیر ساقط میشود.

یادداشت

ماده ۴۰۹

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه مبیع از چیزهایی باشد که در کمتر از سه روز فاسد و یا کم قیمت می‌شود ابتداء خیار از زمانی است که مبیع مشرف به فساد یا ‌کسر قیمت می‌گردد.

یادداشت

ماده ۴۱۰

۳۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه کسی مالی را ندیده و آن را فقط به وصف بخرد بعد از دیدن اگر دارای اوصافی که ذکر شده است نباشد مختار میشود که بیع را فسخ کند یا به همان نحو که هست قبول نماید.

یادداشت

ماده ۴۱۱

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر بایع مبیع را ندیده ولی مشتری آن را دیده باشد و مبیع غیر اوصافی که ذکر شده است دارا باشد فقط بایع خیار فسخ خواهد داشت.

یادداشت

ماده ۴۱۲

۴۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه مشتری بعضی از مبیع را دیده و بعض دیگر را به وصف یا از روی نمونه خریده باشد و آن بعض مطابق وصف یا نمونه نباشد ‌میتواند تمام مبیع را رد کند یا تمام آن را قبول نماید.

یادداشت

ماده ۴۱۳

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه یکی از متبایعین مالی را سابقاً دیده و به اعتماد رویت سابق معامله کند و بعد از رویت معلوم شود که مال مزبور اوصاف سابقه را ندارد اختیار فسخ خواهد داشت.

یادداشت

ماده ۴۱۴

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در بیع کلی خیار رویت نیست و بایع باید جنسی بدهد که مطابق با اوصاف مقرره بین طرفین باشد.

یادداشت

ماده ۴۱۵

۱۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

خیار رویت و تخلف وصف بعد از رویت فوری است.

یادداشت

ماده ۴۱۶

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر یک از متعاملین که در معامله غبن فاحش داشته باشد بعد از علم به غبن میتواند معامله را فسخ کند.

یادداشت

ماده ۴۱۷

۱۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

غبن در صورتی فاحش است که عرفاً قابل مسامحه نباشد.

یادداشت

ماده ۴۱۸

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆ ۱

اگر مغبون در حین معامله عالم به قیمت عادله بوده است خیار فسخ نخواهد داشت.

یادداشت

ماده ۴۱۹

۱۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در تعیین مقدار غبن شرایط معامله نیز باید منظور گردد.

یادداشت

ماده ۴۲۰

۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

خیار غبن بعد از علم به غبن فوری است.

یادداشت

ماده ۴۲۱

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر کسی که طرف خود را مغبون کرده است تفاوت قیمت را بدهد خیار غبن ساقط نمیشود مگر اینکه مغبون به اخذ تفاوت قیمت ‌راضی گردد.

یادداشت

ماده ۴۲۲

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر بعد از معامله ظاهر شود که مبیع معیوب بوده مشتری مختار است در قبول مبیع معیوب با اخذ ارش یا فسخ معامله.

یادداشت

ماده ۴۲۳

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

خیار عیب وقتی برای مشتری ثابت میشود که عیب مخفی و موجود در حین عقد باشد.

یادداشت

ماده ۴۲۴

۴۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

عیب وقتی مخفی محسوب است که مشتری در زمان بیع عالم به آن نبوده است اعم از اینکه این عدم علم ناشی از آن باشد که عیب ‌واقعاً مستور بوده است یا اینکه ظاهر بوده ولی مشتری ملتفت آن نشده است.

یادداشت

ماده ۴۲۵

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عیبی که بعد از بیع و قبل از قبض در مبیع حادث شود در حکم عیب سابق است.

یادداشت

ماده ۴۲۶

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تشخیص عیب بر حسب عرف و عادت میشود و بنابراین ممکن است بر حسب ازمنه و امکنه مختلف شود.

یادداشت

ماده ۴۲۷

۱۲۷ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

اگر در مورد ظهور عیب مشتری اختیار ارش کند تفاوتی که باید به او داده شود به طریق ذیل معین میگردد:‌قیمت حقیقی مبیع در حال بی‌عیبی و قیمت حقیقی آن در حال معیوبی به توسط اهل خبره معین شود.‌اگر قیمت آن در حال بی‌عیبی مساوی با قیمتی باشد که در زمان بیع بین طرفین مقرر شده است تفاوت بین این قیمت و قیمت مبیع در حال معیوبی ‌مقدار ارش خواهد بود.‌و اگر قیمت مبیع در حال بی‌عیبی کمتر یا زیادتر از ثمن معامله باشد نسبت بین قیمت مبیع در حال معیوبی و قیمت آن در حال بی‌عیبی معین شده و بایع باید از ثمن مقرر به همان نسبت نگاه داشته و بقیه را به عنوان ارش به مشتری رد کند.

یادداشت

ماده ۴۲۸

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در صورت اختلاف بین اهل خبره حد وسط قیمت‌ها معتبر است.

یادداشت

ماده ۴۲۹

۸۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در موارد ذیل مشتری نمیتواند بیع را فسخ کند و فقط میتواند ارش بگیرد:
1- در صورت تلف شدن مبیع نزد مشتری یا منتقل کردن آن به غیر.
2- در صورتی که تغییری در مبیع پیدا شود اعم از اینکه تغییر به فعل مشتری باشد یا نه.3 -در صورتی که بعد از قبض مبیع عیب دیگری در آن حادث شود مگر اینکه در زمان خیار مختص به مشتری حادث شده باشد که در اینصورت ‌مانع از فسخ و رد نیست.

یادداشت

ماده ۴۳۰

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر عیب حادث بعد از قبض در نتیجه عیب قدیم باشد مشتری حق رد را نیز خواهد داشت.

یادداشت

ماده ۴۳۱

۵۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در صورتی که در یک عقد چند چیز فروخته شود بدون اینکه قیمت هر یک علیحده معین شده باشد و بعضی از آنها معیوب درآید‌ مشتری باید تمام آن را رد کند و ثمن را مسترد دارد یا تمام را نگه دارد و ارش بگیرد و تبعیض نمیتواند بکند مگر به رضای بایع.

یادداشت

ماده ۴۳۲

۶۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در صورتی که در یک عقد بایع یک نفر و مشتری متعدد باشد و در مبیع عیبی ظاهر شود یکی از مشتری‌ها نمیتواند سهم خود را به تنهایی رد کند و دیگری سهم خود را نگاه دارد مگر با رضای بایع و بنابراین اگر در رد مبیع اتفاق نکردند فقط هر یک از آن‌ها حق ارش خواهد داشت.

یادداشت

ماده ۴۳۳

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر در یک عقد بایع متعدد باشد مشتری میتواند سهم یکی را رد و دیگری را با اخذ ارش قبول کند.

یادداشت

ماده ۴۳۴

۴۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر ظاهر شود که مبیع معیوب اصلاً مالیت و قیمت نداشته بیع باطل است و اگر بعض مبیع قیمت نداشته باشد بیع نسبت به آن بعض ‌باطل است و مشتری نسبت به باقی از جهت تبعض صفقه اختیار فسخ دارد.

یادداشت

ماده ۴۳۵

۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

خیار عیب بعد از علم به آن فوری است.

یادداشت

ماده ۴۳۶

۵۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر بایع از عیوب مبیع تبری کرده باشد به اینکه عهده عیوب را از خود سلب کرده یا با تمام عیوب بفروشد مشتری در صورت ظهور عیب حق رجوع به بایع نخواهد داشت و اگر بایع از عیب خاصی تبری کرده باشد فقط نسبت به همان عیب حق مراجعه ندارد.

یادداشت

ماده ۴۳۷

۱۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

از حیث احکام عیب، ثمن شخصی مثل مبیع شخصی است.

یادداشت

ماده ۴۳۸

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تدلیس عبارت است از عملیاتی که موجب فریب طرف معامله شود.

یادداشت

ماده ۴۳۹

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر بایع تدلیس نموده باشد مشتری حق فسخ بیع را خواهد داشت و همچنین است بایع نسبت به ثمن شخصی در صورت تدلیس‌ مشتری.

یادداشت

ماده ۴۴۰

۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

خیار تدلیس بعد از علم به آن فوری است.

یادداشت

ماده ۴۴۱

۵۴ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

خیار تبعض صفقه وقتی حاصل میشود که عقد بیع نسبت به بعض مبیع به جهتی از جهات باطل باشد در این صورت مشتری حق ‌خواهد داشت بیع را فسخ نماید یا به نسبت قسمتی که بیع واقع شده است قبول کند و نسبت به قسمتی که بیع باطل بوده است ثمن را استرداد کند.

یادداشت

ماده ۴۴۲

۶۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در مورد تبعض صفقه قسمتی از ثمن که باید به مشتری برگردد به طریق ذیل حساب میشود:‌آن قسمت از مبیع که به ملکیت مشتری قرار گرفته منفرداً قیمت میشود و هر نسبتی که بین قیمت مزبور و قیمتی که مجموع مبیع در حال اجتماع دارد‌ پیدا شود به همان نسبت از ثمن را بایع نگاه داشته و بقیه را باید به مشتری رد نماید.

یادداشت

ماده ۴۴۳

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تبعض صفقه وقتی موجب خیار است که مشتری در حین معامله عالم به آن نباشد ولی در هر حال ثمن تقسیط می‌شود.

یادداشت

ماده ۴۴۴

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

احکام خیار تخلف شرط به طوری است که در مواد 234 الی 245 ذکر شده است.

یادداشت

ماده ۴۴۵

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر یک از خیارات بعد از فوت منتقل به وراث می‌شود.

یادداشت

ماده ۴۴۶

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

خیار شرط ممکن است به قید مباشرت و اختصاص به شخص مشروط ‌له قرار داده شود در این صورت منتقل به وراث نخواهد شد.

یادداشت

ماده ۴۴۷

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه شرط خیار برای شخصی غیر از متعاملین شده باشد منتقل به ورثه نخواهد شد.

یادداشت

ماده ۴۴۸

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

سقوط تمام یا بعضی از خیارات را میتوان در ضمن عقد شرط نمود.

یادداشت

ماده ۴۴۹

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

فسخ به هر لفظ یا فعلی که دلالت بر آن نماید حاصل میشود.

یادداشت

ماده ۴۵۰

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

تصرفاتی که نوعاً کاشف از رضای معامله باشد امضای فعلی است مثل آن که مشتری که خیار دارد با علم به خیار مبیع را بفروشد یا رهن ‌بگذارد.

یادداشت

ماده ۴۵۱

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تصرفاتی که نوعاً کاشف از بهم زدن معامله باشد فسخ فعلی است.

یادداشت

ماده ۴۵۲

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر متعاملین هر دو خیار داشته باشند و یکی از آن‌ها امضا کند و دیگری فسخ نماید معامله منفسخ میشود.

یادداشت

ماده ۴۵۳

۴۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در خیار مجلس و حیوان و شرط اگر مبیع بعد از تسلیم و در زمان خیار بایع یا متعاملین تلف یا ناقص شود بر عهده مشتری است و اگر ‌خیار مختص مشتری باشد تلف یا نقص به عهده بایع است.

یادداشت

ماده ۴۵۴

۳۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه مشتری مبیع را اجاره داده باشد و بیع فسخ شود اجاره باطل نمیشود مگر اینکه عدم تصرفات ناقله در عین و منفعت بر مشتری ‌صریحاً یا ضمناً شرط شده که در این صورت اجاره باطل است.

یادداشت

ماده ۴۵۵

۳۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر پس از عقد بیع مشتری تمام یا قسمتی از مبیع را متعلق حق غیر قرار دهد مثل اینکه نزد کسی رهن گذارد فسخ معامله موجب زوال ‌حق شخص مزبور نخواهد شد مگر اینکه شرط خلاف شده باشد.

یادداشت

ماده ۴۵۶

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تمام انواع خیار در جمیع معاملات لازمه ممکن است موجود باشد مگر خیار مجلس و حیوان و تاخیر ثمن که مخصوص بیع است.

یادداشت

ماده ۴۵۷

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر بیع لازم است مگر اینکه یکی از خیارات در آن ثابت شود.

یادداشت

فصل دوم - در بیع شرط

ماده ۴۵۸

۹۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در عقد بیع متعاملین میتوانند شرط نمایند که هر گاه بایع در مدت معینی تمام مثل ثمن را به مشتری رد کند خیار فسخ معامله را نسبت ‌به تمام مبیع داشته باشد و همچنین میتوانند شرط کنند که هر گاه بعض مثل ثمن را رد کرد خیار فسخ معامله را نسبت ‌به تمام یا بعض مبیع داشته باشد‌ در هر حال حق خیار تابع قرار داد متعاملین خواهد بود و هر گاه نسبت ‌به ثمن قید تمام یا بعض نشده باشد خیار ثابت نخواهد بود مگر با رد تمام ثمن.

یادداشت

ماده ۴۵۹

۸۰ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

در بیع شرط به مجرد عقد مبیع ملک مشتری می‌شود با قید خیار برای بایع بنابراین اگر بایع به شرایطی که بین او و مشتری برای ‌استرداد مبیع مقرر شده است عمل ننماید بیع قطعی شده و مشتری مالک قطعی مبیع می‌گردد و اگر بالعکس بایع به شرایط مزبوره عمل نماید و مبیع را‌ استرداد کند از حین فسخ مبیع مال بایع خواهد شد ولی نمائات و منافع حاصله از حین عقد تا حین فسخ مال مشتری است.

یادداشت

ماده ۴۶۰

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در بیع شرط مشتری نمیتواند در مبیع تصرفی که منافی خیار باشد از قبیل نقل و انتقال و غیره بنماید.

یادداشت

ماده ۴۶۱

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر مشتری در زمان خیار از اخذ ثمن امتناع کند بایع میتواند با تسلیم ثمن به حاکم یا قائم مقام او معامله را فسخ کند.

یادداشت

ماده ۴۶۲

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر مبیع به شرط به واسطه فوت مشتری به ورثه او منتقل شود حق فسخ بیع در مقابل ورثه به همان ترتیبی که بوده است باقی خواهد‌ بود.

یادداشت

ماده ۴۶۳

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر در بیع شرط معلوم شود که قصد بایع حقیقت بیع نبوده است احکام بیع در آن مجری نخواهد بود.

یادداشت

فصل سوم - در معاوضه

ماده ۴۶۴

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

معاوضه عقدی است که به موجب آن یکی از طرفین مالی میدهد به عوض مال دیگر که از طرف دیگر اخذ میکند بدون ملاحظه اینکه یکی از عوضین مبیع و دیگری ثمن باشد.

یادداشت

ماده ۴۶۵

۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در معاوضه احکام خاصه بیع جاری نیست.

یادداشت

فصل چهارم - در اجاره

ماده ۴۶۶

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اجاره عقدی است که به موجب آن مستاجر مالک منافع عین مستاجره میشود. اجاره دهنده را موجر و اجاره کننده را مستاجر و مورد ‌اجاره را عین مستاجره گویند.

یادداشت

ماده ۴۶۷

۱۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مورد اجاره ممکن است اشیاء یا حیوان یا انسان باشد.

یادداشت

ماده ۴۶۸

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در اجاره اشیاء مدت اجاره باید معین شود والا اجاره باطل است.

یادداشت

ماده ۴۶۹

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

مدت اجاره از روزی شروع میشود که بین طرفین مقرر شده است و اگر در عقد اجاره ابتدای مدت ذکر نشده باشد از وقت عقد ‌محسوب است.

یادداشت

ماده ۴۷۰

۱۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در صحت اجاره قدرت بر تسلیم عین مستاجره شرط است.

یادداشت

ماده ۴۷۱

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

برای صحت اجاره باید انتفاع از عین مستاجره با بقای اصل آن ممکن باشد.

یادداشت

ماده ۴۷۲

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عین مستاجره باید معین باشد و اجاره عین مجهول یا مردد باطل است.

یادداشت

ماده ۴۷۳

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

لازم نیست که موجر مالک عین مستاجره باشد ولی باید مالک منافع آن باشد.

یادداشت

ماده ۴۷۴

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مستاجر میتواند عین مستاجره را به دیگری اجاره بدهد مگر اینکه در عقد اجاره خلاف آن شرط شده باشد.

یادداشت

ماده ۴۷۵

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اجاره مال مشاع جائز است لیکن تسلیم عین مستاجره موقوف است به اذن شریک.

یادداشت

ماده ۴۷۶

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

موجر باید عین مستاجره را تسلیم مستاجر کند و در صورت امتناع موجر اجبار میشود و در صورت تعذر اجبار مستاجر خیار فسخ ‌دارد.

یادداشت

ماده ۴۷۷

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

موجر باید عین مستاجره را در حالتی تسلیم نماید که مستاجر بتواند استفاده مطلوبه از آن را بکند.

یادداشت

ماده ۴۷۸

۴۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه معلوم شود عین مستاجره در حال اجاره معیوب بوده مستاجر میتواند اجاره را فسخ کند یا به همان نحوی که بوده است اجاره را‌ با تمام اجرت قبول کند ولی اگر موجر رفع عیب کند به نحوی که به مستاجر ضرری نرسد مستاجر حق فسخ ندارد.

یادداشت

ماده ۴۷۹

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عیبی که موجب فسخ اجاره میشود عیبی است که موجب نقصان منفعت یا صعوبت در انتفاع باشد.

یادداشت

ماده ۴۸۰

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

عیبی که بعد از عقد و قبل از قبض منفعت در عین مستاجره حادث شود موجب خیار است و اگر عیب در اثناء مدت اجاره حادث شود ‌نسبت به بقیه مدت خیار ثابت است.

یادداشت

ماده ۴۸۱

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه عین مستاجره به واسطه عیب از قابلیت انتفاع خارج شده و نتوان رفع عیب نمود اجاره باطل میشود.

یادداشت

ماده ۴۸۲

۳۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر مورد اجاره عین کلی باشد و فردی که موجر داده معیوب درآید مستاجر حق فسخ ندارد و میتواند موجر را مجبور به تبدیل آن‌ نماید و اگر تبدیل آن ممکن نباشد حق فسخ خواهد داشت.

یادداشت

ماده ۴۸۳

۴۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر در مدت اجاره عین مستاجره به واسطه حادثه کلاً یا بعضاً تلف شود از زمان تلف نسبت به مقدار تلف شده منفسخ میشود و در صورت تلف بعض آن مستاجر حق دارد اجاره را نسبت به بقیه فسخ کند یا فقط مطالبه تقلیل نسبی مال‌الاجاره نماید.

یادداشت

ماده ۴۸۴

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

موجر نمیتواند در مدت اجاره در عین مستاجره تغییری دهد که منافی مقصود مستاجر از استیجار باشد.

یادداشت

ماده ۴۸۵

۵۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر در مدت اجاره در عین مستاجره تعمیراتی لازم آید که تاخیر در آن موجب ضرر موجر باشد مستاجر نمیتواند مانع تعمیرات مزبوره‌ گردد اگر چه در مدت تمام یا قسمتی از زمان تعمیر نتواند از عین مستاجره کلاً یا بعضاً استفاده نماید در این صورت حق فسخ اجاره را خواهد داشت.

یادداشت

ماده ۴۸۶

۴۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

تعمیرات و کلیه مخارجی که در عین مستاجره برای امکان انتفاع از آن لازم است به عهده مالک است مگر آنکه شرط خلاف شده یا‌ عرف بلد بر خلاف آن جاری باشد و همچنین است آلات و ادواتی که برای امکان انتفاع از عین مستاجره لازم میباشد.

یادداشت

ماده ۴۸۷

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه مستاجر نسبت به عین مستاجره تعدی یا تفریط نماید و موجر قادر بر منع آن نباشد موجر حق فسخ دارد.

یادداشت

ماده ۴۸۸

۶۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر شخص ثالثی بدون ادعای حقی در عین مستاجره یا منافع آن مزاحم مستاجر گردد در صورتی که قبل از قبض باشد مستاجر حق فسخ ‌دارد و اگر فسخ ننمود میتواند برای رفع مزاحمت و مطالبه اجرت‌المثل به خود مزاحم رجوع کند و اگر مزاحمت بعد از قبض واقع شود حق فسخ ندارد ‌و فقط میتواند به مزاحم رجوع کند.

یادداشت

ماده ۴۸۹

۳۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر شخصی که مزاحمت مینماید مدعی حق نسبت به عین مستاجره یا منافع آن باشد مزاحم نمیتواند عین مزبور را از ید مستاجر ‌انتزاع نماید مگر بعد از اثبات حق با طرفیت مالک و مستاجر هر دو.

یادداشت

ماده ۴۹۰

ماده 490 مستاجر باید

۶۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

مستاجر باید:اولاً- در استعمال عین مستاجره به نحو متعارف رفتار کرده و تعدی یا تفریط نکند.ثانیاً- عین مستاجره برای همان مصرفی که در اجاره مقرر شده و در صورت عدم تعیین در منافع مقصوده که از اوضاع و احوال استنباط میشود ‌استعمال نماید.ثالثاً- مال‌الاجاره را در مواعدی که بین طرفین مقرر است تادیه کند و در صورت عدم تعیین موعد نقداً باید بپردازد.

یادداشت

ماده ۴۹۱

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر منفعتی که در اجاره تعیین شده است به خصوصیت آن منظور نبوده مستاجر میتواند استفاده منفعتی کند که از حیث ضرر مساوی یا ‌کمتر از منفعت معینه باشد.

یادداشت

ماده ۴۹۲

۳۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر مستاجر عین مستاجره را در غیر موردی که در اجاره ذکر شده باشد یا از اوضاع و احوال استنباط میشود استعمال کند و منع آن ‌ممکن نباشد موجر حق فسخ اجاره را خواهد داشت.

یادداشت

ماده ۴۹۳

۴۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

مستاجر نسبت به عین مستاجره ضامن نیست به این معنی که اگر عین مستاجره بدون تفریط یا تعدی او کلاً یا بعضاً تلف شود مسئول نخواهد بود ولی اگر مستاجر تفریط یا تعدی نماید ضامن است اگر چه نقص در ‌نتیجه تفریط یا تعدی حاصل نشده باشد.

یادداشت

ماده ۴۹۴

۷۱ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

عقد اجاره به محض انقضاء مدت برطرف میشود و اگر پس از انقضاء آن مستاجر عین مستاجره را بدون اذن مالک مدتی در تصرف‌ خود نگاه دارد موجر برای مدت مزبور مستحق اجرت‌المثل خواهد بود اگرچه مستاجر استیفاء منفعت نکرده باشد و اگر با اجازه مالک در تصرف نگه دارد وقتی باید اجرت‌المثل بدهد که استیفاء منفعت کرده باشد مگر اینکه مالک اجازه داده باشد که مجاناً استفاده نماید.

یادداشت

ماده ۴۹۵

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر برای تادیه مال‌الاجاره ضامنی داده شده باشد ضامن مسئول اجرت‌المثل مذکور در ماده فوق نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۴۹۶

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

عقد اجاره به واسطه تلف شدن عین مستاجره از تاریخ تلف باطل می‌شود و نسبت به تخلف از شرایطی که بین موجر و مستاجر مقرر‌ است خیار فسخ از تاریخ تخلف ثابت میگردد.

یادداشت

ماده ۴۹۷

۴۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عقد اجاره به واسطه فوت موجر یا مستاجر باطل نمیشود ولیکن اگر موجر فقط برای مدت عمر خود مالک منافع عین مستاجره بوده ‌است اجاره به فوت موجر باطل میشود. اگر شرط مباشرت مستاجر شده باشد به فوت مستاجر باطل میگردد.

یادداشت

ماده ۴۹۸

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر عین مستاجره به دیگری منتقل شود اجاره به حال خود باقی است مگر اینکه موجر حق فسخ در صورت نقل را برای خود شرط ‌کرده باشد.

یادداشت

ماده ۴۹۹

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه متولی با ملاحظه صرفه وقف مال موقوفه را اجاره دهد اجاره به فوت او باطل نمی‌گردد.

یادداشت

ماده ۵۰۰

۴۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در بیع شرط مشتری میتواند مبیع را برای مدتی که بایع حق خیار ندارد اجاره دهد و اگر اجاره منافی با خیار بایع باشد به وسیله جعل ‌خیار یا نحو آن حق بایع را محفوظ دارد والا اجاره تا حدی که منافی با حق بایع باشد باطل خواهد بود.

یادداشت

ماده ۵۰۱

۸۳ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

اگر در عقد اجاره مدت به طور صریح ذکر نشده و مال‌الاجاره هم از قرار روز یا ماه یا سالی فلان مبلغ معین شده باشد اجاره برای یک روز یا یک ماه یا یک سال صحیح خواهد بود و اگر مستاجر عین مستاجره را بیش از مدت‌های مزبوره در تصرف خود نگاه دارد و موجر هم تخلیه ید او را‌ نخواهد موجر به موجب مراضات حاصله برای بقیه مدت و به نسبت زمان تصرف مستحق اجرت مقرر بین طرفین خواهد بود.

یادداشت

ماده ۵۰۲

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر مستاجر در عین مستاجره بدون اذن موجر تعمیراتی نماید حق مطالبه قیمت آن را نخواهد داشت.

یادداشت

ماده ۵۰۳

۵۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه مستاجر بدون اجازه موجر در خانه یا زمینی که اجاره کرده وضع بنا یا غرس اشجار کند هر یک از موجر و مستاجر حق دارد هر‌ وقت بخواهد بنا را خراب یا درخت را قطع نماید در این صورت اگر در عین مستاجره نقصی حاصل شود بر عهده مستاجر است.

یادداشت

ماده ۵۰۴

۶۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه مستاجر به موجب عقد اجاره مجاز در بنا یا غرس بوده موجر نمیتواند مستاجر را به خراب کردن یا کندن آن اجبار کند و بعد از‌ انقضاء مدت اگر بنا یا درخت در تصرف مستاجر باقی بماند موجر حق مطالبه اجرت‌المثل زمین را خواهد داشت و اگر در تصرف موجر باشد مستاجر ‌حق مطالبه اجرت‌المثل بنا یا درخت را خواهد داشت.

یادداشت

ماده ۵۰۵

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اقساط مال‌الاجاره که به علت نرسیدن موعد پرداخت آن بر ذمه مستاجر مستقر نشده است به موت او حال نمیشود.

یادداشت

ماده ۵۰۶

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در اجاره عقار آفت زراعت از هر قبیل که باشد به عهده مستاجر است مگر اینکه در عقد اجاره طور دیگر شرط شده باشد.

یادداشت

ماده ۵۰۷

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در اجاره حیوان تعیین منفعت یا به تعیین مدت اجاره است یا به بیان مسافت و محلی که راکب یا محمول باید به آنجا حمل شود.

یادداشت

ماده ۵۰۸

۴۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در موردی که منفعت به بیان مدت اجاره معلوم شود تعیین راکب یا محمول لازم نیست ولی مستاجر نمیتواند زیاده بر مقدار متعارف ‌حمل کند و اگر منفعت به بیان مسافت و محل معین شده باشد تعیین راکب یا محمول لازم است.

یادداشت

ماده ۵۰۹

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در اجاره حیوان ممکن است شرط شود که اگر موجر در وقت معین محمول را به مقصد نرساند مقدار معینی از مال‌الاجاره کم شود.

یادداشت

ماده ۵۱۰

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در اجاره حیوان لازم نیست که عین مستاجره حیوان معینی باشد بلکه تعیین آن به نوع معینی کافی خواهد بود.

یادداشت

ماده ۵۱۱

۳۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

حیوانی که مورد اجاره است باید برای همان مقصودی استعمال شود که قصد طرفین بوده است بنابراین حیوانی که برای سواری اجاره‌ شده است نمی‌توان برای بارکشی استعمال نمود.

یادداشت

ماده ۵۱۲

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در اجاره اشخاص کسی که اجاره میکند مستاجر و کسی که مورد اجاره واقع میشود اجیر و مال‌الاجاره اجرت نامیده می‌شود.

یادداشت

ماده ۵۱۳

ماده 513 اقسام عمده اجاره اشخاص از قرار ذیل است

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اقسام عمده اجاره اشخاص از قرار ذیل است:1) اجاره خدمه و کارگران از هر قبیل.2) اجاره متصدیان حمل و نقل اشخاص یا مال‌التجاره اعم از راه خشکی یا آب یا هوا.

یادداشت

ماده ۵۱۴

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

خادم یا کارگر نمی‌تواند اجیر شود مگر برای مدت معینی یا برای انجام امر معینی.

یادداشت

ماده ۵۱۵

۱۰۷ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

اگر کسی بدون تعیین انتهاء مدت اجیر شود مدت اجاره محدود خواهد بود به مدتی که مزد از قرار آن معین شده است بنابراین اگر مزد ‌اجیر از قرار روز یا هفته یا ماه یا سالی فلان مبلغ معین شده باشد مدت اجاره محدود به یک روز یا یک هفته یا یک ماه یا یک سال خواهد بود و پس از‌ انقضاء مدت مزبور اجاره برطرف میشود ولی اگر پس از انقضاء مدت اجیر به خدمت خود دوام دهد و موجر او را نگاه دارد اجیر نظر به مراضات حاصله به همان طوری که در زمان اجاره بین او و موجر مقرر بود مستحق اجرت خواهد شد.

یادداشت

ماده ۵۱۶

۶۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

تعهدات متصدیان حمل و نقل، اعم از اینکه از راه خشکی یا آب یا هوا باشد برای حفاظت و نگاهداری اشیایی که به آن‌ها سپرده می‌شود ‌همان است که برای امانتداران مقرر است. بنابراین در صورت تفریط یا تعدی، مسئول تلف یا ضایع شدن اشیایی خواهند بود که برای حمل به آن‌ها داده ‌‌‌می‌شود و این مسئولیت از تاریخ تحویل اشیا به آنان خواهد بود.

یادداشت

ماده ۵۱۷

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مفاد ماده 509 در مورد متصدیان حمل و نقل نیز مجری خواهد بود.

یادداشت

فصل پنجم - در مزارعه و مساقات

ماده ۵۱۸

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

مزارعه عقدی است که به موجب آن احد طرفین زمینی را برای مدت معینی به طرف دیگر میدهد که آن را زراعت کرده و حاصل را‌ تقسیم کنند.

یادداشت

ماده ۵۱۹

۳۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در عقد مزارعه حصه هر یک از مزارع و عامل باید به نحو اشاعه از قبیل ربع یا ثلث یا نصف و غیره معین گردد و اگر به نحو دیگر باشد ‌احکام مزارعه جاری نخواهد شد.

یادداشت

ماده ۵۲۰

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در مزارعه جائز است شرط شود که یکی از دو طرف علاوه بر حصه از حاصل مال دیگری نیز به طرف مقابل بدهد.

یادداشت

ماده ۵۲۱

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در عقد مزارعه ممکن است هر یک از بذر و عوامل مال مزارع باشد یا عامل در این صورت نیز حصه مشاع هر یک از طرفین بر طبق‌ قرارداد یا عرف بلد خواهد بود.

یادداشت

ماده ۵۲۲

۳۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در عقد مزارعه لازم نیست که متصرف زمین مالک آن هم باشد ولی لازم است که مالک منافع بوده باشد یا به عنوانی از عناوین از قبیل ‌ولایت و غیره حق تصرف در آن را داشته باشد.

یادداشت

ماده ۵۲۳

۵۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

زمینی که مورد مزارعه است باید برای زرع مقصود قابل باشد اگرچه محتاج به اصلاح یا تحصیل آب باشد و اگر زرع محتاج به عملیاتی‌ باشد از قبیل حفر نهر یا چاه و غیره و عامل در حین عقد جاهل به آن بوده باشد حق فسخ معامله را خواهد داشت.

یادداشت

ماده ۵۲۴

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

نوع زرع باید در عقد مزارعه معین باشد مگر اینکه بر حسب عرف بلد معلوم و یا عقد برای مطلق زراعت بوده باشد در صورت اخیر‌ عامل در اختیار نوع زراعت مختار خواهد بود.

یادداشت

ماده ۵۲۵

۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عقد مزارعه عقدی است لازم.

یادداشت

ماده ۵۲۶

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر یک از مالک، عامل و مزارع میتواند در صورت غبن معامله را فسخ کند.

یادداشت

ماده ۵۲۷

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه زمین به واسطه فقدان آب یا علل دیگر از این قبیل از قابلیت انتفاع خارج شود و رفع مانع ممکن نباشد عقد مزارعه منفسخ‌ میشود.

یادداشت

ماده ۵۲۸

۳۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر شخص ثالثی قبل از اینکه زمین مورد مزارعه تسلیم عامل شود آن را غصب کند عامل مختار بر فسخ میشود ولی اگر غصب بعد از‌ تسلیم واقع شود حق فسخ ندارد.

یادداشت

ماده ۵۲۹

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

عقد مزارعه به فوت متعاملین یا احد آنها باطل نمی‌شود مگر اینکه مباشرت عامل شرط شده باشد در این صورت به فوت او منفسخ ‌میشود.

یادداشت

ماده ۵۳۰

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه کسی به مدت عمر خود مالک منافع زمینی بوده و آن را به مزارعه داده باشد عقد مزارعه به فوت او منفسخ میشود.

یادداشت

ماده ۵۳۱

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

بعد از ظهور ثمره زرع، عامل مالک حصه خود از آن میشود.

یادداشت

ماده ۵۳۲

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در عقد مزارعه اگر شرط شود که تمام ثمره مال مزارع یا عامل تنها باشد عقد باطل است.

یادداشت

ماده ۵۳۳

۵۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر عقد مزارعه به علتی باطل شود تمام حاصل مال صاحب بذر است و طرف دیگر که مالک زمین یا آب یا صاحب عمل بوده است به نسبت آنچه که مالک بوده مستحق اجرت‌المثل خواهد بود. اگر بذر مشترک بین مزارع و عامل باشد حاصل و اجرت‌المثل نیز به نسبت بذر بین آنها ‌تقسیم میشود.

یادداشت

ماده ۵۳۴

۵۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه عامل در اثناء یا در ابتداء عمل آن را ترک کند و کسی نباشد که عمل را به جای او انجام دهد حاکم به تقاضای مزارع عامل را اجبار ‌به انجام میکند و یا عمل را به خرج عامل ادامه میدهد و در صورت عدم امکان مزارع حق فسخ دارد.

یادداشت

ماده ۵۳۵

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر عامل زراعت نکند و مدت منقضی شود مزارع مستحق اجرت‌المثل است.

یادداشت

ماده ۵۳۶

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه عامل به طور متعارف مواظبت در زراعت ننماید و از این حیث حاصل کم شود یا ضرر دیگر متوجه مزارع گردد عامل ضامن‌ تفاوت خواهد بود.

یادداشت

ماده ۵۳۷

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه در عقد مزارعه زرع معینی قید شده باشد و عامل غیر آن را زرع نماید مزارعه باطل و بر طبق ماده 533 رفتار میشود.

یادداشت

ماده ۵۳۸

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه مزارعه در اثناء مدت قبل از ظهور ثمره فسخ شود حاصل مال مالک بذر است و طرف دیگر مستحق اجرت‌المثل خواهد بود.

یادداشت

ماده ۵۳۹

۵۹ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

هر گاه مزارعه بعد از ظهور ثمره فسخ شود هر یک از مزارع و عامل به نسبتی که بین آنها مقرر بوده شریک در ثمره هستند لیکن از تاریخ ‌فسخ تا برداشت حاصل هر یک به اخذ اجرت‌المثل زمین و عمل و سایر مصالح‌الاملاک خود که به حصه مقرر به طرف دیگر تعلق میگیرد مستحق‌ خواهد بود.

یادداشت

ماده ۵۴۰

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه مدت مزارعه منقضی شود و اتفاقاً زرع نرسیده باشد مزارع حق دارد که زراعت را ازاله کند یا آن را به اخذ اجر‌المثل ابقاء نماید.

یادداشت

ماده ۵۴۱

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

عامل میتواند برای زراعت اجیر بگیرد یا با دیگری شریک شود ولی برای انتقال معامله یا تسلیم زمین به دیگری رضای مزارع لازم‌ است.

یادداشت

ماده ۵۴۲

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

خراج زمین به عهده مالک است مگر اینکه خلاف آن شرط شده باشد سایر مخارج زمین بر حسب تعیین طرفین یا متعارف است.

یادداشت

ماده ۵۴۳

۳۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

مساقات معامله‌ای است که بین صاحب درخت و امثال آن با عامل در مقابل حصه مشاع معین از ثمره واقع می‌شود و ثمره اعم است از‌ میوه و برگ و گل و غیر آن.

یادداشت

ماده ۵۴۴

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در هر مورد که مساقات باطل باشد یا فسخ شود تمام ثمره مال مالک است و عامل مستحق اجرت‌المثل خواهد بود.

یادداشت

ماده ۵۴۵

۳۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

مقررات راجعه به مزارعه که در مبحث قبل ذکر شده است در مورد عقد مساقات نیز مرعی خواهد بود مگر اینکه عامل نمیتواند بدون ‌اجازه مالک معامله را به دیگری واگذار یا با دیگری شرکت نماید.

یادداشت

فصل ششم - در مضاربه

ماده ۵۴۶

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

مضاربه عقدی است که به موجب آن احد متعاملین سرمایه میدهد با قید اینکه طرف دیگر با آن تجارت کرده و در سود آن شریک ‌باشند صاحب سرمایه مالک و عامل مضارب نامیده میشود.

یادداشت

ماده ۵۴۷

۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

سرمایه باید وجه نقد باشد.

یادداشت

ماده ۵۴۸

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

حصه هر یک از مالک و مضارب در منافع باید جزء مشاع از کل از قبیل ربع یا ثلث و غیره باشد.

یادداشت

ماده ۵۴۹

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

حصه‌های مزبوره در ماده فوق باید در عقد مضاربه معین شود مگر اینکه در عرف منجزاً معلوم بوده و سکوت در عقد منصرف به آن گردد.

یادداشت

ماده ۵۵۰

۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مضاربه عقدی است جائز.

یادداشت

ماده ۵۵۱

ماده 551 عقد مضاربه به یکی از علل ذیل منفسخ میشود

۴۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

عقد مضاربه به یکی از علل ذیل منفسخ میشود:1) در صورت موت یا جنون یا سفه احد طرفین.2) در صورت مفلس شدن مالک.3) در صورت تلف شدن تمام سرمایه و ربح.4) ‌در صورت عدم امکان تجارتی که منظور طرفین بوده.

یادداشت

ماده ۵۵۲

۳۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه در مضاربه برای تجارت مدت معین شده باشد تعیین مدت موجب لزوم عقد نمیشود لیکن پس از انقضاء مدت مضارب‌ نمیتواند معامله بکند مگر با اجازه جدید مالک.

یادداشت

ماده ۵۵۳

۳۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در صورتی که مضاربه مطلق باشد یعنی تجارت خاصی شرط نشده باشد عامل میتواند هر قسم تجارتی را که صلاح بداند بنماید ولی ‌در طرز تجارت باید متعارف را رعایت کند.

یادداشت

ماده ۵۵۴

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مضارب نمیتواند نسبت به همان سرمایه با دیگری مضاربه کند یا آن را به غیر واگذار نماید مگر با اجازه مالک.

یادداشت

ماده ۵۵۵

۳۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

مضارب باید اعمالی را که برای نوع تجارت متعارف و معمول بلد و زمان است بجا آورد ولی اگر اعمالی را که بر طبق عرف بایستی به اجیر رجوع کند خود شخصاً انجام دهد مستحق اجرت آن نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۵۵۶

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مضارب در حکم امین است و ضامن مال مضاربه نمیشود مگر در صورت تفریط یا تعدی.

یادداشت

ماده ۵۵۷

۴۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر کسی مالی برای تجارت بدهد و قرار گذارد که تمام منافع مال مالک باشد در این صورت معامله مضاربه محسوب نمیشود و عامل ‌مستحق اجرت‌المثل خواهد بود مگر اینکه معلوم شود که عامل عمل را تبرعاً انجام داده است.

یادداشت

ماده ۵۵۸

۴۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر شرط شود که مضارب ضامن سرمایه خواهد بود و یا خسارات حاصله از تجارت متوجه مالک نخواهد شد عقد باطل است مگر اینکه به طور لزوم شرط شده باشد که مضارب از مال خود به مقدار خسارت یا تلف مجاناً به مالک تملیک کند.

یادداشت

ماده ۵۵۹

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در حساب جاری یا حساب به مدت ممکن است با رعایت شرط قسمت اخیر ماده قبل احکام مضاربه جاری و حق‌المضاربه به آن تعلق‌ بگیرد.

یادداشت

ماده ۵۶۰

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

به غیر از آنکه فوقاً مذکور شد مضاربه تابع شرایط و مقرراتی است که به موجب عقد بین طرفین مقرر است.

یادداشت

فصل هفتم - در جعاله

ماده ۵۶۱

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

جعاله عبارت است از التزام شخصی به اداء اجرت معلوم در مقابل عملی اعم از اینکه طرف معین باشد یا غیر معین.

یادداشت

ماده ۵۶۲

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در جعاله ملتزم را جاعل و طرف را عامل و اجرت را جعل میگویند.

یادداشت

ماده ۵۶۳

۳۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در جعاله معلوم بودن اجرت من‌جمیع‌الجهات لازم نیست بنابراین اگر کسی ملتزم شود که هر کس گم شده او را پیدا کند حصه مشاع ‌معینی از آن مال او خواهد بود جعاله صحیح است.

یادداشت

ماده ۵۶۴

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در جعاله گذشته از عدم لزوم تعیین عامل ممکن است عمل هم مردد و کیفیات آن نامعلوم باشد.

یادداشت

ماده ۵۶۵

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

جعاله تعهدی است جائز و مادامی که عمل به اتمام نرسیده است هر یک از طرفین میتوانند رجوع کنند ولی اگر جاعل در اثناء عمل ‌رجوع نماید باید اجرت‌المثل عمل عامل را بدهد.

یادداشت

ماده ۵۶۶

۴۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه در جعاله عمل دارای اجزاء متعدد بوده و هر یک از اجزاء مقصود بالاصاله جاعل بوده باشد و جعاله فسخ گردد عامل از اجرت‌المسمی به نسبت عملی که کرده است مستحق خواهد بود اعم از اینکه فسخ از طرف جاعل باشد یا از طرف خود عامل.

یادداشت

ماده ۵۶۷

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عامل وقتی مستحق جعل میگردد که متعلق جعاله را تسلیم کرده یا انجام داده باشد.

یادداشت

ماده ۵۶۸

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر عاملین متعدد به شرکت هم عمل را انجام دهند هر یک به نسبت مقدار عمل خود مستحق جعل میگردد.

یادداشت

ماده ۵۶۹

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مالی که جعاله برای آن واقع شده است از وقتی که به دست عامل میرسد تا به جاعل رد کند در دست او امانت است.

یادداشت

ماده ۵۷۰

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

جعاله بر عمل نامشروع و یا بر عمل غیر عقلائی باطل است.

یادداشت

فصل هشتم - در شرکت

ماده ۵۷۱

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

شرکت عبارت است از اجتماع حقوق مالکین متعدد در شیئی واحد به نحو اشاعه.

یادداشت

ماده ۵۷۲

۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

شرکت اختیاری است یا قهری.

یادداشت

ماده ۵۷۳

۳۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

شرکت اختیاری یا در نتیجه عقدی از عقود حاصل میشود یا در نتیجه عمل شرکاء از قبیل مزج اختیاری یا قبول مالی مشاعاً در ازاء ‌عمل چند نفر و نحو این‌ها.

یادداشت

ماده ۵۷۴

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

شرکت قهری اجتماع حقوق مالکین است که در نتیجه امتزاج یا ارث حاصل میشود.

یادداشت

ماده ۵۷۵

۳۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر یک از شرکاء به نسبت سهم خود در نفع و ضرر سهیم میباشد مگر اینکه برای یک یا چند نفر از آن‌ها در مقابل عملی سهم زیادتری ‌منظور شده باشد.

یادداشت

ماده ۵۷۶

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

طرز اداره کردن اموال مشترک تابع شرایط مقرره بین شرکاء خواهد بود.

یادداشت

ماده ۵۷۷

۴۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

شریکی که در ضمن عقد به اداره کردن اموال مشترک ماذون شده است میتواند هر عملی را که لازمه اداره کردن است انجام دهد و به هیچ وجه مسئول خسارات حاصله از اعمال خود نخواهد بود مگر در صورت تفریط یا تعدی.

یادداشت

ماده ۵۷۸

۳۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

شرکاء همه وقت میتوانند از اذن خود رجوع کنند مگر اینکه اذن در ضمن عقد لازم داده شده باشد که در این صورت مادام که شرکت ‌باقی است حق رجوع ندارند.

یادداشت

ماده ۵۷۹

۳۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر اداره کردن شرکت به عهده شرکاء متعدد باشد به نحوی که هر یک به طور استقلال مأذون در اقدام باشد هر یک از آنها میتواند منفرداً به اعمالی که برای اداره کردن لازم است اقدام کند.

یادداشت

ماده ۵۸۰

۴۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر بین شرکاء مقرر شده باشد که یکی از مدیران نمیتواند بدون دیگری اقدام کند مدیری که به تنهایی اقدام کرده باشد در صورت عدم ‌امضاء شرکاء دیگر در مقابل شرکاء ضامن خواهد بود اگرچه برای مأذونین دیگر امکان فعلی برای مداخله در امر اداره کردن موجود نبوده باشد.

یادداشت

ماده ۵۸۱

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

تصرفات هر یک از شرکاء در صورتی که بدون اذن یا خارج از حدود اذن باشد فضولی بوده و تابع مقررات معاملات فضولی خواهد بود.

یادداشت

ماده ۵۸۲

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

شریکی که بدون اذن یا در خارج از حدود اذن تصرف در اموال شرکت نماید ضامن است.

یادداشت

ماده ۵۸۳

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر یک از شرکاء میتواند بدون رضایت شرکاء دیگر سهم خود را جزئاً یا کلاً به شخص ثالثی منتقل کند.

یادداشت

ماده ۵۸۴

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

شریکی که مال‌الشرکه در ید اوست در حکم امین است و ضامن تلف و نقص آن نمیشود مگر در صورت تفریط یا تعدی.

یادداشت

ماده ۵۸۵

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

شریک غیرمأذون در مقابل اشخاصی که با آن‌ها معامله کرده مسئول بوده و طلبکاران فقط حق رجوع به او دارند.

یادداشت

ماده ۵۸۶

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر برای شرکت در ضمن عقد لازمی مدت معین نشده باشد هر یک از شرکاء هر وقت بخواهد میتواند رجوع کند.

یادداشت

ماده ۵۸۷

ماده 587 شرکت به یکی از طرق ذیل مرتفع میشود

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

شرکت به یکی از طرق ذیل مرتفع میشود:1) در صورت تقسیم.2) در صورت تلف شدن تمام مال شرکت.

یادداشت

ماده ۵۸۸

۳۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در موارد ذیل شرکاء مأذون در تصرف اموال مشترکه نمی‌باشند:1) در صورت انقضاء مدت مأذونیت یا رجوع از آن در صورت امکان رجوع.2) در صورت فوت یا محجور شدن یکی از شرکاء.

یادداشت

ماده ۵۸۹

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر شریک‌المال میتواند هر وقت بخواهد تقاضای تقسیم مال مشترک را بنماید مگر در مواردی که تقسیم به موجب این قانون ممنوع یا‌ شرکاء به وجه ملزمی ملتزم بر عدم تقسیم شده باشند.

یادداشت

ماده ۵۹۰

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در صورتی که شرکا بیش از دو نفر باشند ممکن است تقسیم فقط به نسبت سهم یک یا چند نفر از آن‌ها به عمل آید و سهام دیگران به اشاعه باقی بماند.

یادداشت

ماده ۵۹۱

۵۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه تمام شرکاء به تقسیم مال مشترک راضی باشند تقسیم به نحوی که شرکاء تراضی نمایند به عمل می‌آید و در صورت عدم توافق ‌بین شرکاء حاکم اجبار به تقسیم میکند مشروط بر اینکه تقسیم مشتمل بر ضرر نباشد که در این صورت اجبار جائز نیست و تقسیم باید به تراضی ‌باشد.

یادداشت

ماده ۵۹۲

۴۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه تقسیم برای بعضی از شرکاء مضر و برای بعض دیگر بی‌ضرر باشد در صورتی که تقاضا از طرف متضرر باشد طرف دیگر اجبار ‌میشود و اگر برعکس تقاضا از طرف غیر متضرر بشود شریک متضرر اجبار بر تقسیم نمیشود.

یادداشت

ماده ۵۹۳

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ضرری که مانع از تقسیم میشود عبارت است از نقصان فاحش قیمت به مقداری که عادتا قابل مسامحه نباشد.

یادداشت

ماده ۵۹۴

۸۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه قنات مشترک یا امثال آن خرابی پیدا کرده و محتاج به تنقیه یا تعمیر شود و یک یا چند نفر از شرکاء بر ضرر شریک یا شرکاء دیگر ‌از شرکت در تنقیه یا تعمیر امتناع نمایند شریک یا شرکاء متضرر میتوانند به حاکم رجوع نمایند در این صورت اگر ملک قابل تقسیم نباشد حاکم‌ میتواند برای قلع ماده نزاع و دفع ضرر شریک ممتنع را به اقتضای موقع به شرکت در تنقیه یا تعمیر یا اجاره یا بیع سهم خود اجبار کند.

یادداشت

ماده ۵۹۵

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه تقسیم متضمن افتادن تمام مال مشترک یا حصه یک یا چند نفر از شرکاء از مالیت باشد تقسیم ممنوع است اگر چه شرکاء تراضی‌ نمایند.

یادداشت

ماده ۵۹۶

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در صورتی که اموال مشترک متعدد باشد قسمت اجباری در بعضی از آن‌ها ملازم با تقسیم باقی اموال نیست.

یادداشت

ماده ۵۹۷

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تقسیم ملک از وقف جایز است ولی تقسیم مال موقوفه بین موقوف‌علیهم جایز نیست.

یادداشت

ماده ۵۹۸

۴۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

ترتیب تقسیم آن است که اگر مال مشترک مثلی باشد به نسبت سهام شرکاء افراز میشود و اگر قیمتی باشد بر حسب قیمت تعدیل ‌میشود و بعد از افراز یا تعدیل در صورت عدم تراضی بین شرکاء حصص آنها به قرعه معین میگردد.

یادداشت

ماده ۵۹۹

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تقسیم بعد از آن که صحیحاً واقع شد لازم است و هیچ یک از شرکاء نمیتواند بدون رضای دیگران از آن رجوع کند.

یادداشت

ماده ۶۰۰

۳۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه در حصه یک یا چند نفر از شرکا عیبی ظاهر شود که در حین تقسیم عالم به آن نبوده شریک یا شرکاء مزبور حق دارند تقسیم را ‌بهم بزنند.

یادداشت

ماده ۶۰۱

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه بعد از تقسیم معلوم شود که قسمت به غلط واقع شده است تقسیم باطل میشود.

یادداشت

ماده ۶۰۲

۳۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه بعد از تقسیم معلوم شود که مقدار معینی از اموال تقسیم شده مال غیر بوده است در صورتی که مال غیر در تمام حصص مفروزاً ‌به تساوی باشد تقسیم صحیح والا باطل است.

یادداشت

ماده ۶۰۳

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ممر و مجرای هر قسمتی که از متعلقات آن است بعد از تقسیم مخصوص همان قسمت میشود.

یادداشت

ماده ۶۰۴

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

کسی که در ملک دیگری حق ارتفاق دارد نمیتواند مانع از تقسیم آن ملک بشود ولی بعد از تقسیم حق مزبور به حال خود باقی میماند.

یادداشت

ماده ۶۰۵

۳۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه حصه بعضی از شرکاء مجرای آب یا محل عبور حصه شریک دیگر باشد بعد از تقسیم حق مجری یا عبور ساقط نمیشود مگر ‌اینکه سقوط آن شرط شده باشد و همچنین است سایر حقوق ارتفاقی.

یادداشت

ماده ۶۰۶

۶۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه ترکه میت قبل از اداء دیون تقسیم شود و یا بعد از تقسیم معلوم شود که بر میت دینی بوده است طلبکار باید به هر یک از وراث به نسبت سهم او رجوع کند و اگر یک یا چند نفر از وراث معسر شده باشد طلبکار میتواند برای سهم معسر یا معسرین نیز به وارث دیگر رجوع نماید.

یادداشت

فصل نهم - در ودیعه

ماده ۶۰۷

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ودیعه عقدی است که به موجب آن یک نفر مال خود را به دیگری می‌سپارد برای آنکه آن را مجاناً نگه دارد. ودیعه‌گذار مودع و‌ ودیعه‌گیر را مستودع یا امین میگویند.

یادداشت

ماده ۶۰۸

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در ودیعه قبول امین لازم است اگر چه به فعل باشد.

یادداشت

ماده ۶۰۹

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

کسی میتواند مالی را به ودیعه گذارد که مالک یا قائم مقام مالک باشد و یا از طرف مالک صراحتاً یا ضمناً مجاز باشد.

یادداشت

ماده ۶۱۰

۴۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در ودیعه طرفین باید اهلیت برای معامله داشته باشند و اگر کسی مالی را از کسی دیگر که برای معامله اهلیت ندارد به عنوان ودیعه ‌قبول کند باید آن را به ولی او رد نماید و اگر در ید او ناقص یا تلف شود ضامن است.

یادداشت

ماده ۶۱۱

۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ودیعه عقدی است جائز.

یادداشت

ماده ۶۱۲

۳۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

امین باید مال ودیعه را به طوری که مالک مقرر نموده حفظ کند و اگر ترتیبی تعیین نشده باشد آن را به طوری که نسبت به آن مال ‌متعارف است حفظ کند و الا ضامن است.

یادداشت

ماده ۶۱۳

۴۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه مالک برای حفاظت مال ودیعه ترتیبی مقرر نموده باشد و امین از برای حفظ مال تغییر آن ترتیب را لازم بداند میتواند تغییر دهد ‌مگر اینکه مالک صریحاً نهی از تغییر کرده باشد که در این صورت ضامن است.

یادداشت

ماده ۶۱۴

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

امین ضامن تلف یا نقصان مالی که به او سپرده شده است نمی‌باشد مگر در صورت تعدی یا تفریط.

یادداشت

ماده ۶۱۵

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

امین در مقام حفظ مسئول وقایعی نمی‌باشد که دفع آن از اقتدار او خارج است.

یادداشت

ماده ۶۱۶

۴۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه رد مال ودیعه مطالبه شود و امین از رد آن امتناع کند از تاریخ امتناع احکام امین به او مترتب نشده و ضامن تلف و هر نقص یا عیبی است که در مال ودیعه حادث شود اگرچه آن عیب یا نقص مستند به فعل او نباشد.

یادداشت

ماده ۶۱۷

۳۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

امین نمی‌تواند غیر از جهت حفاظت تصرفی در ودیعه کند یا به نحوی از انحاء از آن منتفع گردد مگر با اجازه صریح یا ضمنی امانت‌گذار‌ و الا ضامن است.

یادداشت

ماده ۶۱۸

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر مال ودیعه در جعبه سربسته یا پاکت مختوم به امین سپرده شده باشد حق ندارد آن را باز کند و الا ضامن است.

یادداشت

ماده ۶۱۹

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

امین باید عین مالی را که دریافت کرده است رد نماید.

یادداشت

ماده ۶۲۰

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

امین باید مال ودیعه را به همان حالی که موقع پس دادن موجود است مسترد دارد و نسبت به نواقصی که در آن حاصل شده و مربوط به عمل امین نباشد ضامن نیست.

یادداشت

ماده ۶۲۱

۴۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر مال ودیعه قهراً از امین گرفته شود و مشارالیه قیمت یا چیز دیگری به جای آن اخذ کرده باشد باید آنچه را که در عوض گرفته است ‌به امانت‌گذار بدهد ولی امانت‌گذار مجبور به قبول آن نبوده و حق دارد مستقیماً به قاهر رجوع کند.

یادداشت

ماده ۶۲۲

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر وارث امین مال ودیعه را تلف کند باید از عهده مثل یا قیمت آن بر آید اگر چه عالم به ودیعه بودن مال نبوده باشد.

یادداشت

ماده ۶۲۳

۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

منافع حاصله از ودیعه مال مالک است.

یادداشت

ماده ۶۲۴

۵۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

امین باید مال ودیعه را فقط به کسی که آن را از او دریافت کرده است یا قائم‌مقام قانونی او یا به کسی که مأذون در اخذ میباشد مسترد‌ دارد و اگر به واسطه ضرورتی بخواهد آن را رد کند و به کسی که حق اخذ دارد دسترس نداشته باشد باید به حاکم رد نماید.

یادداشت

ماده ۶۲۵

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه مستحق‌ للغیر بودن مال ودیعه محقق گردد باید امین آن را به مالک حقیقی رد کند و اگر مالک معلوم نباشد تابع احکام اموال ‌مجهول‌المالک است.

یادداشت

ماده ۶۲۶

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر کسی مال خود را به ودیعه گذارد ودیعه به فوت امانت‌گذار باطل و امین ودیعه را نمیتواند رد کند مگر به وراث او.

یادداشت

ماده ۶۲۷

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در صورت تعدد وراث و عدم توافق بین آن‌ها مال ودیعه باید به حاکم رد شود.

یادداشت

ماده ۶۲۸

۳۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر در احوال شخص امانت‌گذار تغییری حاصل گردد مثلاً اگر امانت‌گذار محجور شود عقد ودیعه منفسخ و ودیعه را نمیتوان مسترد‌ نمود مگر به کسی که حق اداره کردن اموال محجور را دارد.

یادداشت

ماده ۶۲۹

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر مال محجوری به ودیعه گذارده شده باشد آن مال باید پس از رفع حجر به مالک مسترد شود.

یادداشت

ماده ۶۳۰

۴۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر کسی مالی را به سمت قیمومت یا ولایت ودیعه گذارد آن مال باید پس از رفع سمت مزبور به مالک آن رد شود مگر اینکه از مالک ‌رفع حجر نشده باشد که در این صورت به قیم یا ولی بعدی مسترد میگردد.

یادداشت

ماده ۶۳۱

۹۳ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

هر گاه کسی مال غیر را به عنوانی غیر از مستودع متصرف باشد و مقررات این قانون او را نسبت به آن مال امین قرار داده باشد مثل ‌مستودع است بنابراین مستاجر نسبت به عین مستاجره قیم یا ولی نسبت به مال صغیر یا مولی‌علیه و امثال آن‌ها ضامن نمی‌باشد مگر در صورت تفریط ‌یا تعدی و در صورت استحقاق مالک به استرداد از تاریخ مطالبه او و امتناع متصرف با امکان رد متصرف مسئول تلف و هر نقص یا عیبی خواهد بود اگر‌چه مستند به فعل او نباشد.

یادداشت

ماده ۶۳۲

۴۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

کاروانسرادار و صاحب مهمانخانه و حمامی و امثال آن‌ها نسبت به اشیاء و اسباب یا البسه واردین وقتی مسئول می‌باشند که اشیاء و اسباب یا البسه نزد آن‌ها ایداع شده باشد و یا اینکه بر طبق عرف بلد در حکم ایداع باشد.

یادداشت

ماده ۶۳۳

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

امانت‌گذار باید مخارجی را که امانتدار برای حفظ مال ودیعه کرده است به او بدهد.

یادداشت

ماده ۶۳۴

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه رد مال مستلزم مخارجی باشد بر عهده امانت‌گذار است.

یادداشت

فصل دهم - در عاریه

ماده ۶۳۵

۳۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عاریه عقدی است که به موجب آن احد طرفین به طرف دیگر اجازه میدهد که از عین مال او مجاناً منتفع شود.‌عاریه دهنده را معیر و عاریه گیرنده را مستعیر گویند.

یادداشت

ماده ۶۳۶

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عاریه دهنده علاوه بر اهلیت باید مالک منفعت مالی باشد که عاریه میدهد اگر چه مالک عین نباشد.

یادداشت

ماده ۶۳۷

۳۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر چیزی که بتوان با بقای اصلش از آن منتفع شد می‌تواند موضوع عقد عاریه گردد. منفعتی که مقصود از عاریه است منفعتی است که‌ مشروع و عقلائی باشد.

یادداشت

ماده ۶۳۸

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عاریه عقدی است جائز و به موت هر یک از طرفین منفسخ میشود.

یادداشت

ماده ۶۳۹

۳۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه مال عاریه دارای عیوبی باشد که برای مستعیر تولید خسارتی کند معیر مسئول خسارت وارده نخواهد بود مگر اینکه عرفاً‌ مسبب محسوب شود.‌همین حکم در مورد مودع و موجر و امثال آن‌ها نیز جاری میشود.

یادداشت

ماده ۶۴۰

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مستعیر ضامن تلف یا نقصان مال عاریه نمی‌باشد مگر در صورت تفریط یا تعدی.

یادداشت

ماده ۶۴۱

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

مستعیر مسئول منقصت ناشی از استعمال مال عاریه نیست مگر اینکه در غیر مورد اذن استعمال نموده باشد و اگر عاریه مطلق بوده بر ‌خلاف متعارف استفاده کرده باشد.

یادداشت

ماده ۶۴۲

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر بر مستعیر شرط ضمان شده باشد مسئول هر کسر و نقصانی خواهد بود اگر چه مربوط به عمل او نباشد.

یادداشت

ماده ۶۴۳

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر بر مستعیر شرط ضمان منقصت ناشی از صرف استعمال نیز شده باشد ضامن این منقصت خواهد بود.

یادداشت

ماده ۶۴۴

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در عاریه طلا و نقره اعم از مسکوک و غیر مسکوک مستعیر ضامن است هر چند شرط ضمان نشده و تفریط یا تعدی هم نکرده باشد.

یادداشت

ماده ۶۴۵

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در رد عاریه باید مفاد مواد 624 و 626 تا 630 رعایت شود.

یادداشت

ماده ۶۴۶

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

مخارج لازمه برای انتفاع از مال عاریه بر عهده مستعیر است و مخارج نگاهداری آن تابع عرف و عادت است مگر اینکه شرط خاصی شده باشد.

یادداشت

ماده ۶۴۷

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مستعیر نمیتواند مال عاریه را به هیچ نحوی به تصرف غیر دهد مگر به اذن معیر.

یادداشت

فصل یازدهم - در قرض

ماده ۶۴۸

۴۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

قرض عقدی است که به موجب آن احد طرفین مقدار معینی از مال خود را به طرف دیگر تملیک میکند که طرف مزبور مثل آن را از ‌حیث مقدار و جنس و وصف رد نماید و در صورت تعذر رد مثل قیمت یوم‌الرد را بدهد.

یادداشت

ماده ۶۴۹

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر مالی که موضوع قرض است بعد از تسلیم تلف یا ناقص شود از مال مقترض است.

یادداشت

ماده ۶۵۰

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مقترض باید مثل مالی را که قرض کرده است رد کند اگر چه قیمتا ترقی یا تنزل کرده باشد.

یادداشت

ماده ۶۵۱

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر برای ادای قرض به وجه ملزمی اجلی معین شده باشد مقرض نمیتواند قبل از انقضای مدت طلب خود را مطالبه کند.

یادداشت

ماده ۶۵۲

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در موقع مطالبه حاکم مطابق اوضاع و احوال برای مقترض مهلت یا اقساطی قرار میدهد.

یادداشت

ماده ۶۵۳

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

به موجب قانون اصلاح موادی از قانون مدنی مصوب 1370/08/14 حذف شده است.

یادداشت

فصل دوازدهم - در قمار و گروبندی

ماده ۶۵۴

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

قمار و گروبندی باطل و دعاوی راجعه به آن مسموع نخواهد بود. همین حکم در مورد کلیه تعهداتی که از معاملات نامشروع تولید شده باشد جاری است.

یادداشت

ماده ۶۵۵

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در دوانیدن حیوانات سواری و همچنین در تیراندازی و شمشیر زنی، گروبندی جایز و مفاد ماده قبل در مورد آنها رعایت نمی‌شود.

یادداشت

فصل سیزدهم - در وکالت

ماده ۶۵۶

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

وکالت عقدی است که به موجب آن یکی از طرفین طرف دیگر را برای انجام امری نایب خود مینماید.

یادداشت

ماده ۶۵۷

۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تحقق وکالت منوط به قبول وکیل است.

یادداشت

ماده ۶۵۸

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

وکالت ایجاباً و قبولاً به هر لفظ یا فعلی که دلالت بر آن کند واقع میشود.

یادداشت

ماده ۶۵۹

۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

وکالت ممکن است مجانی باشد یا با اجرت.

یادداشت

ماده ۶۶۰

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

وکالت ممکن است به طور مطلق و برای تمام امور موکل باشد یا مقید و برای امر یا امور خاصی.

یادداشت

ماده ۶۶۱

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در صورتی که وکالت مطلق باشد فقط مربوط به اداره کردن اموال موکل خواهد بود.

یادداشت

ماده ۶۶۲

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

وکالت باید در امری داده شود که خود موکل بتواند آن را بجا آورد وکیل هم باید کسی باشد که برای انجام آن امر اهلیت داشته باشد.

یادداشت

ماده ۶۶۳

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

وکیل نمیتواند عملی را که از حدود وکالت او خارج است انجام دهد.

یادداشت

ماده ۶۶۴

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

وکیل در محاکمه وکیل در قبض حق نیست مگر اینکه قرائن دلالت بر آن نماید و همچنین وکیل در اخذ حق وکیل در مرافعه نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۶۶۵

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

وکالت در بیع وکالت در قبض ثمن نیست مگر اینکه قرینه قطعی دلالت بر آن کند.

یادداشت

ماده ۶۶۶

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه از تقصیر وکیل خسارتی به موکل متوجه شود که عرفاً وکیل مسبب آن محسوب میگردد مسئول خواهد بود.

یادداشت

ماده ۶۶۷

۳۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

وکیل باید در تصرفات و اقدامات خود مصلحت موکل را مراعات نماید و از آنچه که موکل بالصراحه به او اختیار داده یا بر حسب‌ قرائن و عرف و عادت داخل اختیار اوست تجاوز نکند.

یادداشت

ماده ۶۶۸

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

وکیل باید حساب مدت وکالت خود را به موکل بدهد و آنچه را که به جای او دریافت کرده است به او رد کند.

یادداشت

ماده ۶۶۹

۴۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه برای انجام امر دو یا چند نفر وکیل معین شده باشد هیچ یک از آنها نمیتواند بدون دیگری یا دیگران دخالت در آن امر بنماید مگر ‌اینکه هر یک مستقلاً وکالت داشته باشد در این صورت هر کدام میتواند به تنهایی آن امر را بجا آورد.

یادداشت

ماده ۶۷۰

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در صورتی که دو نفر به نحو اجتماع وکیل باشند به موت یکی از آنها وکالت دیگری باطل میشود.

یادداشت

ماده ۶۷۱

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

وکالت در هر امر مستلزم وکالت در لوازم و مقدمات آن نیز هست مگر اینکه تصریح به عدم وکالت باشد.

یادداشت

ماده ۶۷۲

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

وکیل در امری نمی‌تواند برای آن امر به دیگری وکالت دهد مگر اینکه صریحاً یا به دلالت قرائن وکیل در توکیل باشد.

یادداشت

ماده ۶۷۳

۴۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر وکیل که وکالت در توکیل نداشته انجام امری را که در آن وکالت دارد به شخص ثالثی واگذار کند هر یک از وکیل و شخص ثالث در مقابل موکل نسبت به خساراتی که مسبب محسوب میشود مسئول خواهد بود.

یادداشت

ماده ۶۷۴

۴۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

موکل باید تمام تعهداتی را که وکیل در حدود وکالت خود کرده است انجام دهد. در مورد آنچه که در خارج از حدود وکالت انجام داده شده است موکل هیچگونه تعهد نخواهد داشت مگر اینکه اعمال فضولی وکیل را صراحتاً یا ضمناً اجازه کند.

یادداشت

ماده ۶۷۵

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

موکل باید تمام مخارجی را که وکیل برای انجام وکالت خود نموده است و همچنین اجرت وکیل را بدهد مگر اینکه در عقد وکالت طور دیگر مقرر شده باشد.

یادداشت

ماده ۶۷۶

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

حق‌الوکاله وکیل تابع قرارداد بین طرفین خواهد بود و اگر نسبت به حق‌الوکاله یا مقدار آن قرارداد نباشد تابع عرف و عادت است اگر‌ عادت مسلمی نباشد وکیل مستحق اجرت‌المثل است.

یادداشت

ماده ۶۷۷

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر در وکالت مجانی یا با اجرت بودن آن تصریح نشده باشد محمول بر این است که با اجرت باشد.

یادداشت

ماده ۶۷۸

ماده 678 وکالت به طریق ذیل مرتفع میشود

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

وکالت به طریق ذیل مرتفع میشود:1) به عزل موکل2) به استعفای وکیل3) به موت یا به جنون وکیل یا موکل

یادداشت

ماده ۶۷۹

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

موکل میتواند هر وقت بخواهد وکیل را عزل کند، مگر اینکه وکالت وکیل یا عدم عزل در ضمن عقد لازمی شرط شده باشد.

یادداشت

ماده ۶۸۰

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تمام اموری که وکیل قبل از رسیدن خبر عزل به او در حدود وکالت خود بنماید نسبت به موکل نافذ است.

یادداشت

ماده ۶۸۱

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

بعد از اینکه وکیل استعفا داد مادامی که معلوم است موکل به اذن خود باقی است میتواند در آنچه وکالت داشته اقدام کند.

یادداشت

ماده ۶۸۲

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

محجوریت موکل موجب بطلان وکالت میشود مگر در اموری که حجر مانع از توکیل در آنها نمی‌باشد و همچنین است محجوریت ‌وکیل مگر در اموری که حجر مانع از اقدام در آن نباشد.

یادداشت

ماده ۶۸۳

۴۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه متعلق وکالت از بین برود یا موکل عملی را که مورد وکالت است خود انجام دهد یا به طور کلی عملی که منافی با وکالت وکیل ‌باشد به جا آورده مثل اینکه مالی را که برای فروش آن وکالت داده بود خود بفروشد وکالت منفسخ میشود.

یادداشت

فصل چهاردهم - در ضمان عقدی

ماده ۶۸۴

۳۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عقد ضمان عبارت است از اینکه شخصی مالی را که بر ذمه دیگری است به عهده بگیرد. متعهد را ضامن طرف دیگر را مضمون‌له و شخص ثالث را مضمون‌عنه یا مدیون اصلی میگویند.

یادداشت

ماده ۶۸۵

۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در ضمان رضای مدیون اصلی شرط نیست.

یادداشت

ماده ۶۸۶

۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ضامن باید برای معامله اهلیت داشته باشد.

یادداشت

ماده ۶۸۷

۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ضامن شدن از محجور و میت صحیح است.

یادداشت

ماده ۶۸۸

۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ممکن است از ضامن ضمانت کرد.

یادداشت

ماده ۶۸۹

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه چند نفر ضامن شخصی شوند ضمانت هر کدام که مضمون‌له قبول کند صحیح است.

یادداشت

ماده ۶۹۰

۴۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در ضمان شرط نیست که ضامن مالدار باشد لیکن اگر مضمون‌له در وقت ضمان به عدم تمکن ضامن جاهل بوده باشد میتواند عقد‌ ضمان را فسخ کند ولی اگر ضامن بعد از عقد غیر ملیء شود مضمون‌له خیاری نخواهد داشت.

یادداشت

ماده ۶۹۱

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ضمان دینی که هنوز سبب آن ایجاد نشده است، باطل است.

یادداشت

ماده ۶۹۲

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در دین حال ممکن است ضامن برای تادیه آن اجلی معین کند و همچنین میتواند در دین موجل تعهد پرداخت فوری آن را بنماید.

یادداشت

ماده ۶۹۳

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مضمون‌له میتواند در عقد ضمان از ضامن مطالبه رهن کند اگر چه دین اصلی رهنی نباشد.

یادداشت

ماده ۶۹۴

۴۵ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

علم ضامن به مقدار و اوصاف و شرایط دینی که ضمانت آن را مینماید شرط نیست بنابراین اگر کسی ضامن دین شخص بشود بدون ‌اینکه بداند آن دین چه مقدار است ضمان صحیح است لیکن ضمانت یکی از چند دین به نحو تردید باطل است.

یادداشت

ماده ۶۹۵

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

معرفت تفصیلی ضامن به شخص مضمون‌له یا مضمون‌عنه لازم نیست.

یادداشت

ماده ۶۹۶

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر دینی را ممکن است ضمانت نمود اگر چه شرط فسخی در آن موجود باشد.

یادداشت

ماده ۶۹۷

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ضمان عهده از مشتری یا بایع نسبت به درک مبیع یا ثمن در صورت مستحق‌للغیر درآمدن آن جایز است.

یادداشت

ماده ۶۹۸

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

بعد از اینکه ضمان به طور صحیح واقع شد ذمه مضمون‌عنه بری و ذمه ضامن به مضمون‌له مشغول می‌شود.

یادداشت

ماده ۶۹۹

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تعلیق در ضمان مثل اینکه ضامن قید کند که اگر مدیون نداد من ضامنم باطل است ولی التزام به تادیه ممکن است معلق باشد.

یادداشت

ماده ۷۰۰

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تعلیق ضمان به شرایط صحت آن مثل اینکه ضامن قید کند که اگر مضمون‌عنه مدیون باشد من ضامنم موجب بطلان آن نمی‌شود.

یادداشت

ماده ۷۰۱

۴۷ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

ضمان عقدی است لازم و ضامن یا مضمون‌له نمی‌توانند آن را فسخ کنند مگر در صورت اعسار ضامن به طوری که در ماده 690 مقرر است یا در صورت بودن حق فسخ نسبت به دین مضمون‌له و یا در صورت تخلف از مقررات عقد.

یادداشت

ماده ۷۰۲

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه ضمان مدت داشته باشد مضمون‌له نمی‌تواند قبل از انقضاء مدت مطالبه طلب خود را از ضامن کند اگرچه دین حال باشد.

یادداشت

ماده ۷۰۳

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در ضمان حال مضمون‌له حق مطالبه طلب خود را دارد اگر چه دین موجل باشد.

یادداشت

ماده ۷۰۴

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ضمان مطلق محمول به حال است مگر آن که به قرائن معلوم شود که موجل بوده است.

یادداشت

ماده ۷۰۵

۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ضمان موجل به فوت ضامن حال می‌شود.

یادداشت

ماده ۷۰۶

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

به موجب قانون اصلاح موادی از قانون مدنی مصوب 1370/08/14 حذف شده است.

یادداشت

ماده ۷۰۷

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر مضمون‌له ذمه مضمون‌عنه را بری کند ضامن بری نمی‌شود مگر اینکه مقصود ابراء از اصل دین باشد.

یادداشت

ماده ۷۰۸

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

کسی که ضامن درک مبیع است در صورت فسخ بیع به سبب اقاله یا خیار از ضمان بری میشود.

یادداشت

ماده ۷۰۹

۴۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

ضامن حق رجوع به مضمون‌عنه ندارد مگر بعد از اداء دین ولی میتواند در صورتی که مضمون‌عنه ملتزم شده باشد که در مدت معینی برائت او را تحصیل نماید و مدت مزبور هم منقضی شده باشد رجوع کند.

یادداشت

ماده ۷۱۰

۴۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر ضامن با رضایت مضمون‌له حواله کند به کسی که دین را بدهد و آن شخص قبول نماید مثل آن است که دین را ادا کرده است و حق‌ رجوع به مضمون‌عنه دارد و همچنین است حواله مضمون‌له به عهده ضامن.

یادداشت

ماده ۷۱۱

۴۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر ضامن دین را تادیه کند و مضمون‌عنه آن را ثانیاً بپردازد ضامن حق رجوع به مضمون‌له نخواهد داشت و باید به مضمون‌عنه مراجعه کند و مضمون‌عنه میتواند از مضمون‌له آنچه را که گرفته است مسترد دارد.

یادداشت

ماده ۷۱۲

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه مضمون‌له فوت شود و ضامن وارث او باشد حق رجوع به مضمون‌عنه دارد.

یادداشت

ماده ۷۱۳

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر ضامن به مضمون‌له کمتر از دین داده باشد زیاده بر آنچه داده نمی‌تواند از مدیون مطالبه کند اگرچه دین را صلح به کمتر کرده باشد.

یادداشت

ماده ۷۱۴

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر ضامن زیادتر از دین به داین بدهد حق رجوع به زیاده ندارد مگر در صورتی که به اذن مضمون‌عنه داده باشد.

یادداشت

ماده ۷۱۵

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه دین مدت داشته و ضامن قبل از موعد آن را بدهد مادام که دین حال نشده است نمی‌تواند از مدیون مطالبه کند.

یادداشت

ماده ۷۱۶

۳۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در صورتی که دین حال باشد هر وقت ضامن ادا کند میتواند رجوع به مضمون‌عنه نماید هر چند ضمان مدت داشته و موعد آن نرسیده‌ باشد مگر آنکه مضمون‌عنه اذن به ضمان موجل داده باشد.

یادداشت

ماده ۷۱۷

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه مضمون‌عنه دین را ادا کند ضامن بری میشود هر چند ضامن به مضمون‌عنه اذن در ادا نداده باشد.

یادداشت

ماده ۷۱۸

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه مضمون‌له ضامن را از دین ابراء کند ضامن و مضمون‌عنه هر دو بری میشوند.

یادداشت

ماده ۷۱۹

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه مضمون‌له ضامن را ابراء یا دیگری مجاناً دین را بدهد ضامن حق رجوع به مضمون‌عنه ندارد.

یادداشت

ماده ۷۲۰

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ضامنی که به قصد تبرع ضمانت کرده باشد حق رجوع به مضمون‌عنه ندارد.

یادداشت

ماده ۷۲۱

۶۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه اشخاص متعدد از یک شخص و برای یک قرض به نحو تسهیم ضمانت کرده باشند مضمون‌له به هر یک از آنها فقط به قدر سهم ‌او حق رجوع دارد و اگر یکی از ضامنین تمام قرض را تادیه نماید به هر یک از ضامنین دیگر که اذن تادیه داده باشد میتواند به قدر سهم او رجوع کند.

یادداشت

ماده ۷۲۲

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

ضامنِ ضامن حق رجوع به مدیون اصلی ندارد و باید به مضمون‌عنه خود رجوع کند و به همین طریق هر ضامنی به مضمون‌عنه خود ‌رجوع میکند تا به مدیون اصلی برسد.

یادداشت

ماده ۷۲۳

۳۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

ممکن است کسی در ضمن عقد لازمی به تادیه دین دیگری ملتزم شود در این صورت تعلیق به التزام مبطل نیست مثل اینکه کسی التزام خود را به تادیه دین مدیون، معلق به عدم تادیه او نماید.

یادداشت

فصل پانزدهم - در حواله

ماده ۷۲۴

۳۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

حواله عقدی است که به موجب آن طلب شخصی از ذمه مدیون به ذمه شخص ثالثی منتقل می‌گردد.‌مدیون را محیل، طلبکار را محتال، شخص ثالث را محال‌علیه می‌گویند.

یادداشت

ماده ۷۲۵

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

حواله محقق نمی‌شود مگر با رضای محتال و قبول محال‌علیه.

یادداشت

ماده ۷۲۶

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر در مورد حواله محیل مدیون محتال نباشد احکام حواله در آن جاری نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۷۲۷

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

برای صحت حواله لازم نیست که محال‌علیه مدیون به محیل باشد در این صورت محال علیه پس از قبولی در حکم ضامن است.

یادداشت

ماده ۷۲۸

۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در صحت حواله ملائت محال علیه شرط نیست.

یادداشت

ماده ۷۲۹

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه در وقت حواله محال‌علیه معسر بوده و محتال جاهل به اعسار او باشد محتال میتواند حواله را فسخ و به محیل رجوع کند.

یادداشت

ماده ۷۳۰

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

پس از تحقیق حواله ذمه محیل از دینی که حواله داده بری و ذمه محال علیه مشغول میشود.

یادداشت

ماده ۷۳۱

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در صورتی که محال‌علیه مدیون محیل نبوده بعد از اداء وجه حواله میتواند به همان مقداری که پرداخته است رجوع به محیل نماید.

یادداشت

ماده ۷۳۲

۳۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

حواله عقدی است لازم و هیچ یک از محیل و محتال و محال‌علیه نمی‌تواند آن را فسخ کند مگر در مورد ماده 729 و یا در صورتی که‌ خیار فسخ شرط شده باشد.

یادداشت

ماده ۷۳۳

۸۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر در بیع بایع حواله داده باشد که مشتری ثمن را به شخصی بدهد یا مشتری حواله داده باشد که بایع ثمن را از کسی بگیرد و بعد بطلان ‌بیع معلوم گردد حواله باطل میشود و اگر محتال ثمن را اخذ کرده باشد باید مسترد دارد ولی اگر بیع به واسطه فسخ یا اقاله منفسخ شود حواله باطل ‌نبوده لیکن محال علیه بری و بایع یا مشتری میتواند به یکدیگر رجوع کند.‌مفاد این ماده در مورد سایر تعهدات نیز جاری خواهد بود.

یادداشت

فصل شانزدهم - در کفالت

ماده ۷۳۴

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

کفالت عقدی است که به موجب آن احد طرفین در مقابل طرف دیگر احضار شخص ثالثی را تعهد میکند. ‌متعهد را کفیل، شخص ثالث را مکفول و طرف دیگر را مکفول‌له می‌گویند.

یادداشت

ماده ۷۳۵

۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

کفالت به رضای کفیل و مکفول‌له واقع میشود.

یادداشت

ماده ۷۳۶

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در صحت کفالت علم کفیل به ثبوت حقی بر عهده مکفول شرط نیست بلکه دعوی حق از طرف مکفول‌له کافی است اگر چه مکفول ‌منکر آن باشد.

یادداشت

ماده ۷۳۷

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

کفالت ممکن است مطلق باشد یا موقت و در صورت موقت بودن باید مدت آن معلوم باشد.

یادداشت

ماده ۷۳۸

۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ممکن است شخص دیگر کفیلِ کفیل شود.

یادداشت

ماده ۷۳۹

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در کفالت مطلق مکفول‌له هر وقت بخواهد میتواند احضار مکفول را تقاضا کند ولی در کفالت موقت قبل از رسیدن موعد حق مطالبه ‌ندارد.

یادداشت

ماده ۷۴۰

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

کفیل باید مکفول را در زمان و مکانی که تعهد کرده است حاضر نماید و الا باید از عهده حقی که بر عهده مکفول ثابت میشود برآید.

یادداشت

ماده ۷۴۱

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر کفیل ملتزم شده باشد که مالی در صورت عدم احضار مکفول بدهد باید به نحوی که ملتزم شده است عمل کند.

یادداشت

ماده ۷۴۲

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر در کفالت محل تسلیم معین نشده باشد کفیل باید مکفول را در محل عقد تسلیم کند مگر اینکه عقد منصرف به محل دیگر باشد.

یادداشت

ماده ۷۴۳

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر مکفول غایب باشد به کفیل مهلتی که برای حاضر کردن مکفول کافی باشد داده میشود.

یادداشت

ماده ۷۴۴

۴۹ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

اگر کفیل مکفول را در غیر زمان و مکان مقرر یا برخلاف شرایطی که کرده‌اند تسلیم کند قبول آن بر مکفول‌له لازم نیست لیکن اگر قبول ‌کرد کفیل بری میشود و همچنین اگر مکفول‌له برخلاف مقرر بین طرفین تقاضای تسلیم نماید کفیل ملزم به قبول نیست.

یادداشت

ماده ۷۴۵

۴۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر کس شخصی را از تحت اقتدار ذیحق یا قائم‌مقام او بدون رضای او خارج کند در حکم کفیل است و باید آن شخص را حاضر کند والا ‌باید از عهده حقی که بر او ثابت شود بر آید.

یادداشت

ماده ۷۴۶

۷۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در موارد ذیل کفیل بری میشود.1) در صورت حاضر کردن مکفول به نحوی که متعهد شده است.2) در صورتی که مکفول در موقع مقرر شخصاً حاضر شود.3) در صورتی که ذمه مکفول به نحوی از انحاء از حقی که مکفول‌له بر او دارد بری شود.4) در صورتی که مکفول‌له کفیل را بری نماید.5) در صورتی که حق مکفول‌له به نحوی از انحاء به دیگری منتقل شود.6) در صورت فوت مکفول.

یادداشت

ماده ۷۴۷

۴۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه کفیل مکفول خود را مطابق شرایط مقرره حاضر کند و مکفول له از قبول آن امتناع نماید کفیل می‌تواند احضار مکفول و امتناع مکفول له را با شهادت معتبر نزد حاکم و یا احضار نزد حاکم اثبات نماید.

یادداشت

ماده ۷۴۸

۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

فوت مکفول‌له موجب برائت کفیل نمیشود.

یادداشت

ماده ۷۴۹

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه یک نفر در مقابل چند نفر از شخصی کفالت نماید به تسلیم او به یکی از آن‌ها در مقابل دیگران بری نمی‌شود.

یادداشت

ماده ۷۵۰

۵۹ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

در صورتی که شخصی کفیلِ کفیل باشد و دیگری کفیل او و هکذا هر کفیل باید مکفول خود را حاضر کند و هر کدام از آنها که مکفول ‌اصلی را حاضر کرد او و سایرین بری میشوند و هر کدام که به یکی از جهات مزبوره در ماده 746 بری شد کفیل‌های ما بعد او هم بری میشوند.

یادداشت

ماده ۷۵۱

۵۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه کفالت به اذن مکفول بوده و کفیل با عدم تمکن از احضار حقی را که به عهده او است ادا نماید و یا به اذن او ادای حق کند ‌میتواند به مکفول رجوع کرده آنچه را که داده اخذ کند و اگر هیچ یک به اذن مکفول نباشد حق رجوع نخواهد داشت.

یادداشت

فصل هفدهم - در صلح

ماده ۷۵۲

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

صلح ممکن است یا در مورد رفع تنازع موجود و یا جلوگیری از تنازع احتمالی در مورد معامله و غیر آن واقع شود.

یادداشت

ماده ۷۵۳

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

برای صحت صلح طرفین باید اهلیت معامله و تصرف در مورد صلح داشته باشند.

یادداشت

ماده ۷۵۴

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر صلح نافذ است جز صلح بر امری که غیر مشروع باشد.

یادداشت

ماده ۷۵۵

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

صلح با انکار دعوی نیز جائز است بنابراین درخواست صلح اقرار محسوب نمی‌شود.

یادداشت

ماده ۷۵۶

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

حقوق خصوصی که از جرم تولید میشود ممکن است مورد صلح واقع شود.

یادداشت

ماده ۷۵۷

۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

صلح بلاعوض نیز جائز است.

یادداشت

ماده ۷۵۸

۵۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

صلح در مقام معاملات هر چند نتیجه معامله را که به جای آن واقع شده است میدهد لیکن شرایط و احکام خاصه آن معامله را ندارد، ‌بنابراین اگر مورد صلح عین باشد در مقابل عوض، نتیجه آن همان نتیجه بیع خواهد بود بدون اینکه شرایط و احکام خاصه بیع در آن مجری شود.

یادداشت

ماده ۷۵۹

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

حق شفعه در صلح نیست هر چند در مقام بیع باشد.

یادداشت

ماده ۷۶۰

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

صلح عقد لازم است اگر چه در مقام عقود جائزه واقع شده باشد و بر هم نمی‌خورد مگر در موارد فسخ به خیار یا اقاله.

یادداشت

ماده ۷۶۱

۳۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

صلحی که در مورد تنازع یا مبنی بر تسامح باشد قاطع بین طرفین است و هیچ یک نمی‌تواند آن را فسخ کند اگرچه به ادعای غبن باشد‌ مگر در صورت تخلف شرط یا اشتراط خیار.

یادداشت

ماده ۷۶۲

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر در طرف مصالحه و یا در مورد صلح اشتباهی واقع شده باشد صلح باطل است.

یادداشت

ماده ۷۶۳

۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

صلح به اکراه نافذ نیست.

یادداشت

ماده ۷۶۴

۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تدلیس در صلح موجب خیار فسخ است.

یادداشت

ماده ۷۶۵

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

صلح دعوی مبتنی بر معامله باطله باطل است ولی صلح دعوی ناشی از بطلان معامله صحیح است.

یادداشت

ماده ۷۶۶

۴۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر طرفین به طور کلی تمام دعاوی واقعیه و فرضیه خود را به صلح خاتمه داده باشند کلیه دعاوی داخل در صلح محسوب است اگرچه ‌منشاء دعوی در حین صلح معلوم نباشد مگر اینکه صلح به حسب قرائن شامل آن نگردد.

یادداشت

ماده ۷۶۷

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر بعد از صلح معلوم گردد که موضوع صلح منتفی بوده است صلح باطل است.

یادداشت

ماده ۷۶۸

۴۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در عقد صلح ممکن است احد طرفین در عوض مال‌الصلحی که میگیرد متعهد شود که نفقه معینی همه ساله یا همه ‌ماهه تا مدت معین ‌تادیه کند این تعهد ممکن است به نفع طرفین مصالحه یا به نفع شخص یا اشخاص ثالث واقع شود.

یادداشت

ماده ۷۶۹

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در تعهد مذکوره در ماده قبل به نفع هر کس که واقع شده باشد ممکن است شرط نمود که بعد از فوت منتفع نفقه به وراث او داده شود.

یادداشت

ماده ۷۷۰

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

صلحی که بر طبق دو ماده فوق واقع میشود به ورشکستگی یا افلاس متعهد نفقه فسخ نمی‌شود مگر اینکه شرط شده باشد.

یادداشت

فصل هجدهم - در رهن

ماده ۷۷۱

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

رهن عقدی است که به موجب آن مدیون مالی را برای وثیقه به داین میدهد. ‌رهن دهنده را راهن و طرف دیگر را مرتهن میگویند.

یادداشت

ماده ۷۷۲

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مال مرهون باید به قبض مرتهن یا به تصرف کسی که بین طرفین معین میگردد داده شود ولی استمرار قبض شرط صحت معامله نیست.

یادداشت

ماده ۷۷۳

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر مالی که قابل نقل و انتقال قانونی نیست نمی‌تواند مورد رهن واقع شود.

یادداشت

ماده ۷۷۴

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مال مرهون باید عین معین باشد و رهن دین و منفعت باطل است.

یادداشت

ماده ۷۷۵

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

برای هر مالی که در ذمه باشد ممکن است رهن داده شود ولو عقدی که موجب اشتغال ذمه است قابل فسخ باشد.

یادداشت

ماده ۷۷۶

۵۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

ممکن است یک نفر مالی را در مقابل دو یا چند دین که به دو یا چند نفر دارد رهن بدهد در این صورت مرتهنین باید به تراضی معین کنند‌ که رهن در تصرف چه کسی باشد و همچنین ممکن است دو نفر یک مال را به یک نفر در مقابل طلبی که از آنها دارد رهن بدهند.

یادداشت

ماده ۷۷۷

۶۵ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

در ضمن عقد رهن یا به موجب عقد علیحده ممکن است راهن مرتهن را وکیل کند که اگر در موعد مقرر راهن قرض خود را اداء ننموده‌ مرتهن از عین مرهونه یا قیمت آن طلب خود را استیفاء کند و نیز ممکن است قرارداد وکالت مزبور بعد از فوت مرتهن با ورثه او باشد و بالاخره ممکن ‌است که وکالت به شخص ثالث داده شود.

یادداشت

ماده ۷۷۸

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر شرط شده باشد که مرتهن حق فروش عین مرهونه را ندارد باطل است.

یادداشت

ماده ۷۷۹

۳۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه مرتهن برای فروش عین مرهونه وکالت نداشته باشد و راهن هم برای فروش آن و اداء دین حاضر نگردد مرتهن به حاکم رجوع‌ می‌نماید تا اجبار به بیع یا اداء دین به نحو دیگر بکند.

یادداشت

ماده ۷۸۰

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

برای استیفاء طلب خود از قیمت رهن، مرتهن بر هر طلبکار دیگری رجحان خواهد داشت.

یادداشت

ماده ۷۸۱

۳۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر مال مرهون به قیمتی بیش از طلب مرتهن فروخته شود مازاد مال مالک آن است و اگر برعکس حاصل فروش کمتر باشد مرتهن باید‌ برای نقیصه به راهن رجوع کند.

یادداشت

ماده ۷۸۲

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در مورد قسمت اخیر ماده قبل اگر راهن مفلس شده باشد مرتهن با غرماء شریک میشود.

یادداشت

ماده ۷۸۳

۳۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر راهن مقداری از دین را ادا کند حق ندارد مقداری از رهن را مطالبه نمایند و مرتهن میتواند تمام آن را تا تادیه کامل دین نگه دارد‌ مگر اینکه بین راهن و مرتهن ترتیب دیگری مقرر شده باشد.

یادداشت

ماده ۷۸۴

۱۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تبدیل رهن به مال دیگر به تراضی طرفین جائز است.

یادداشت

ماده ۷۸۵

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر چیزی که در عقد بیع بدون قید صریح به عنوان متعلقات جزء مبیع محسوب می‌شود در رهن نیز داخل خواهد بود.

یادداشت

ماده ۷۸۶

۴۱ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

ثمره رهن و زیادتی که ممکن است در آن حاصل شود در صورتی که متصل باشد جزء رهن خواهد بود و در صورتی که منفصل باشد‌ متعلق به راهن است مگر اینکه ضمن عقد بین طرفین ترتیب دیگری مقرر شده باشد.

یادداشت

ماده ۷۸۷

۵۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

عقد رهن نسبت به مرتهن جایز و نسبت به راهن لازم است و بنابراین مرتهن می‌تواند هر وقت بخواهد آن را بر هم زند ولی راهن ‌نمیتواند قبل از اینکه دین خود را ادا نماید و یا به نحوی از انحاء قانونی از آن بری شود رهن را مسترد دارد.

یادداشت

ماده ۷۸۸

۴۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

به موت راهن یا مرتهن رهن منفسخ نمی‌شود ولی در صورت فوت مرتهن راهن میتواند تقاضا نماید که رهن به تصرف شخص ثالثی که‌ به تراضی او و ورثه معین می‌شود داده شود. در صورت عدم تراضی شخص مزبور از طرف حاکم معین میشود.

یادداشت

ماده ۷۸۹

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

رهن در ید مرتهن امانت محسوب است و بنابراین مرتهن مسئول تلف یا ناقص شدن آن نخواهد بود مگر در صورت تقصیر.

یادداشت

ماده ۷۹۰

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

بعد از برائت ذمه مدیون رهن در ید مرتهن امانت است لیکن اگر با وجود مطالبه آن را رد ننماید ضامن آن خواهد بود اگر چه تقصیر‌ نکرده باشد.

یادداشت

ماده ۷۹۱

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر عین مرهونه به واسطه عمل خود راهن یا شخص دیگری تلف شود باید تلف‌ کننده بدل آن را بدهد و بدل مزبور رهن خواهد بود.

یادداشت

ماده ۷۹۲

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

وکالت مذکور در ماده 777 شامل بدل مزبور در ماده فوق نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۷۹۳

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

راهن نمیتواند در رهن تصرفی کند که منافی حق مرتهن باشد مگر به اذن مرتهن.

یادداشت

ماده ۷۹۴

۳۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

راهن می‌تواند در رهن تغییراتی بدهد یا تصرفات دیگری که برای رهن نافع باشد و منافی حقوق مرتهن هم نباشد به عمل آورد بدون اینکه مرتهن بتواند او را منع کند، در صورت منع اجازه با حاکم است.

یادداشت

فصل نوزدهم - در هبه

ماده ۷۹۵

۳۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هبه عقدی است که به موجب آن یک نفر مالی را مجاناً به کس دیگری تملیک می‌کند، تملیک‌ کننده واهب، طرف دیگر را متهب، مالی را که مورد هبه است عین موهوبه می‌گویند.

یادداشت

ماده ۷۹۶

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

واهب باید برای معامله و تصرف در مال خود اهلیت داشته باشد.

یادداشت

ماده ۷۹۷

۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

واهب باید مالک مالی باشد که هبه می‌کند.

یادداشت

ماده ۷۹۸

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هبه واقع نمی‌شود مگر با قبول و قبض متهب اعم از اینکه مباشر قبض خود متهب باشد یا وکیل او و قبض بدون اذن واهب اثری ‌ندارد.

یادداشت

ماده ۷۹۹

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در هبه به صغیر یا مجنون یا سفیه، قبض ولی معتبر است.

یادداشت

ماده ۸۰۰

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در صورتی که عین موهوبه در ید متهب باشد محتاج به قبض نیست.

یادداشت

ماده ۸۰۱

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هبه ممکن است معوض باشد و بنابراین واهب می‌تواند شرط کند که متهب مالی را به او هبه کند یا عمل مشروعی را مجاناً بجا آورد.

یادداشت

ماده ۸۰۲

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر قبل از قبض واهب یا متهب فوت کند هبه باطل میشود.

یادداشت

ماده ۸۰۳

۹۲ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

بعد از قبض نیز واهب می‌تواند با بقاء عین موهوبه از هبه رجوع کند، مگر در موارد ذیل:
1- در صورتی که متهب پدر یا مادر و یا اولاد واهب باشد.
2- در صورتی که هبه معوض بوده و عوض هم داده شده باشد.
3- در صورتی که عین موهوبه از ملکیت متهب خارج شده یا متعلق حق غیر واقع شود خواه قهرا مثل اینکه متهب به واسطه فلس محجور شود خواه اختیارا مثل اینکه عین موهوبه به رهن داده شود.
4- در صورتی که در عین موهوبه تغییری حاصل شود.

یادداشت

ماده ۸۰۴

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در صورت رجوع واهب نمائات عین موهوبه اگر متصل باشد مال واهب و اگر منفصل باشد مال متهب خواهد بود.

یادداشت

ماده ۸۰۵

۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

بعد از فوت واهب یا متهب رجوع ممکن نیست.

یادداشت

ماده ۸۰۶

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه داین طلب خود را به مدیون ببخشد حق رجوع ندارد.

یادداشت

ماده ۸۰۷

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر کسی مالی را به عنوان صدقه به دیگری بدهد حق رجوع ندارد.

یادداشت

ماده ۸۰۸

۵۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه مال غیرمنقول قابل تقسیمی بین دو نفر مشترک باشد و یکی از دو شریک حصه خود را به قصد بیع به شخص ثالثی منتقل کند ‌شریک دیگر حق دارد قیمتی را که مشتری داده به او بدهد و حصه مبیعه را تملک کند.‌این حق را حق شفعه و صاحب آن را شفیع می‌گویند.

یادداشت

ماده ۸۰۹

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه بنا و درخت بدون زمین فروخته شود حق شفعه نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۸۱۰

۴۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر ملک دو نفر در ممر یا مجری مشترک باشد و یکی از آن‌ها ملک خود را با حق ممر یا مجری بفروشد دیگری حق شفعه دارد اگر چه در خود ملک مشاعاً شریک نباشد ولی اگر ملک را بدون ممر یا مجری بفروشد دیگری حق شفعه ندارد.

یادداشت

ماده ۸۱۱

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر حصه یکی از دو شریک وقف باشد متولی یا موقوف‌علیهم حق شفعه ندارد.

یادداشت

ماده ۸۱۲

۳۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر مبیع متعدد بوده و بعض آن قابل شفعه و بعض دیگر قابل شفعه نباشد حق شفعه را میتوان نسبت به بعضی که قابل شفعه است به قدر حصه آن بعض از ثمن اجرا نمود.

یادداشت

ماده ۸۱۳

۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در بیع فاسد حق شفعه نیست.

یادداشت

ماده ۸۱۴

۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

خیاری بودن بیع مانع از اخذ به شفعه نیست.

یادداشت

ماده ۸۱۵

۳۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

حق شفعه را نمی‌توان فقط نسبت به یک قسمت از مبیع اجرا نمود صاحب حق مزبور یا باید از آن صرف نظر کند یا نسبت ‌به تمام مبیع ‌اجرا نماید.

یادداشت

ماده ۸۱۶

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اخذ به شفعه هر معامله‌ای را که مشتری قبل از آن و بعد از عقد بیع نسبت به مورد شفعه نموده باشد، باطل می‌نماید.

یادداشت

ماده ۸۱۷

۳۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در مقابل شریکی که به حق شفعه تملک می‌کند مشتری ضامن درک است نه بایع لیکن اگر در موقع اخذ به شفعه مورد شفعه هنوز به تصرف مشتری داده نشده باشد شفیع حق رجوع به مشتری نخواهد داشت.

یادداشت

ماده ۸۱۸

۴۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

مشتری نسبت به عیب و خرابی و تلفی که قبل از اخذ به شفعه در ید او حادث شده باشد ضامن نیست و همچنین است بعد از اخذ به شفعه و مطالبه در صورتی که تعدی یا تفریط نکرده باشد.

یادداشت

ماده ۸۱۹

۴۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

نمائاتی که قبل از اخذ به شفعه در مبیع حاصل می‌شود در صورتی که منفصل باشد مال مشتری و در صورتی که متصل باشد مال شفیع ‌است ولی مشتری میتواند بنایی را که کرده یا درختی را که کاشته قلع کند.

یادداشت

ماده ۸۲۰

۴۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه معلوم شود که مبیع حین‌البیع معیوب بوده و مشتری ارش گرفته است شفیع در موقع اخذ به شفعه مقدار ارش را از ثمن کسر‌ میگذارد.‌حقوق مشتری در مقابل بایع راجع به درک مبیع همان است که در ضمن عقد بیع مذکور شده است.

یادداشت

ماده ۸۲۱

۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

حق شفعه فوری است.

یادداشت

ماده ۸۲۲

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

حق شفعه قابل اسقاط است و اسقاط آن به هر چیزی که دلالت بر صرف نظر کردن از حق مزبور نماید واقع می‌شود.

یادداشت

ماده ۸۲۳

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

حق شفعه بعد از موت شفیع به وارث یا وراث او منتقل می‌شود.

یادداشت

ماده ۸۲۴

۴۱ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

هر گاه یک یا چند نفر از وراث حق خود را اسقاط کند باقی وراث نمی‌توانند آن را فقط نسبت به سهم خود اجرا نمایند و باید یا از آن صرف‌نظر کنند یا نسبت ‌به تمام مبیع اجرا نمایند.

یادداشت

باب اول - در وصایا

فصل اول - در کلیات وصایا

ماده ۸۲۵

ماده 825 وصیت بر دو قسم است

۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

وصیت بر دو قسم است: تملیکی و عهدی.

یادداشت

ماده ۸۲۶

۸۴ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

وصیت تملیکی عبارت است از اینکه کسی عین یا منفعتی را از مال خود برای زمان بعد از فوتش به دیگری مجاناً تملیک کند.وصیت عهدی عبارت است از اینکه شخصی یک یا چند نفر را برای انجام امر یا اموری یا تصرفات دیگری مامور مینماید.‌وصیت کننده موصی، ‌کسی که وصیت تملیکی به نفع او شده است موصی له،‌ مورد وصیت موصی‌به و کسی که به موجب وصیت عهدی ولی بر مورد ثلث یا بر صغیر قرار داده میشود وصی نامیده میشود.

یادداشت

ماده ۸۲۷

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تملیک به موجب وصیت محقق نمی‌شود مگر با قبول موصی‌له پس از فوت موصی.

یادداشت

ماده ۸۲۸

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه موصی‌له غیرمحصور باشد مثل اینکه وصیت برای فقرا یا امور عام‌المنفعه شود قبول شرط نیست.

یادداشت

ماده ۸۲۹

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

قبول موصی‌له قبل از فوت موصی موثر نیست و موصی میتواند از وصیت خود رجوع کند حتی در صورتی که موصی‌له، موصی‌به را‌ قبض کرده باشد.

یادداشت

ماده ۸۳۰

۷۱ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

نسبت به موصی‌له رد یا قبول وصیت بعد از فوت موصی معتبر است، بنابراین اگر موصی‌له قبل از فوت موصی وصیت را رد کرده باشد ‌بعد از فوت میتواند آن را قبول کند و اگر بعد از فوت آن را قبول و موصی به را قبض کرد دیگر نمی‌تواند آن را رد کند، لیکن اگر قبل از فوت قبول کرده ‌باشد بعد از فوت قبول ثانوی لازم نیست.

یادداشت

ماده ۸۳۱

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر موصی‌له صغیر یا مجنون باشد رد یا قبول وصیت با ولی خواهد بود.

یادداشت

ماده ۸۳۲

۳۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

موصی‌له میتواند وصیت را نسبت به قسمتی از موصی به قبول کند در این صورت وصیت نسبت به قسمتی که قبول شده صحیح و نسبت به قسمت دیگر باطل میشود.

یادداشت

ماده ۸۳۳

۴۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ورثه موصی نمی‌تواند در موصی به تصرف کند مادام که موصی‌له رد یا قبول خود را به آنها اعلام نکرده است. اگر تاخیر این اعلام موجب تضرر ورثه باشد حاکم موصی‌له را مجبور میکند که تصمیم خود را معین نماید.

یادداشت

ماده ۸۳۴

۳۹ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

در وصیت عهدی قبول شرط نیست لیکن وصی می‌تواند مادام که موصی زنده است وصایت را رد کند و اگر قبل از فوت موصی رد‌ نکرد بعد از آن حق رد ندارد گرچه جاهل بر وصایت بوده باشد.

یادداشت

فصل دوم - در موصی

ماده ۸۳۵

۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

موصی باید نسبت به مورد وصیت جائز التصرف باشد.

یادداشت

ماده ۸۳۶

۴۷ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

هرگاه کسی به قصد خودکشی خود را مجروح یا مسموم کند یا اعمال دیگر از این قبیل که موجب هلاکت است مرتکب گردد و پس از‌ آن وصیت نماید آن وصیت در صورت هلاکت باطل است و هرگاه اتفاقاً منتهی به موت نشد وصیت نافذ خواهد بود.

یادداشت

ماده ۸۳۷

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر کسی به موجب وصیت یک یا چند نفر از ورثه خود را از ارث محروم کند وصیت مزبور نافذ نیست.

یادداشت

ماده ۸۳۸

۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

موصی میتواند از وصیت خود رجوع کند.

یادداشت

ماده ۸۳۹

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر موصی ثانیاً وصیتی برخلاف وصیت اول نماید وصیت دوم صحیح است.

یادداشت

فصل سوم - در موصی‌به

ماده ۸۴۰

۱۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

وصیت به صرف مال در امر غیر مشروع باطل است.

یادداشت

ماده ۸۴۱

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

موصی‌به باید ملک موصی باشد و وصیت به مال غیر ولو با اجازه مالک باطل است.

یادداشت

ماده ۸۴۲

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ممکن است مالی را که هنوز موجود نشده است وصیت نمود.

یادداشت

ماده ۸۴۳

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

وصیت به زیاده بر ثلث ترکه نافذ نیست مگر به اجازه وراث و اگر بعض از ورثه اجازه کند فقط نسبت به سهم او نافذ است.

یادداشت

ماده ۸۴۴

۳۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه موصی‌به مال معینی باشد آن مال تقویم می‌شود، اگر قیمت آن بیش از ثلث ترکه باشد مازاد مال ورثه است مگر اینکه ورثه زیاده را اجازه کنند.

یادداشت

ماده ۸۴۵

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

میزان ثلث به اعتبار دارایی موصی در حین وفات معین می‌شود نه به اعتبار دارایی او در حین وصیت.

یادداشت

ماده ۸۴۶

۷۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هرگاه موصی‌به منافع ملکی باشد، دائماً یا در مدت معین به طریق ذیل از ثلث اخراج می‌شود:‌بدواً عین ملک با منافع آن تقویم می‌شود سپس ملک مزبور با ملاحظه مسلوب‌المنفعه بودن در مدت وصیت تقویم شده تفاوت بین دو قیمت از ثلث ‌حساب می‌شود.‌اگر موصی‌به منافع دائمی ملک بوده و بدین جهت عین ملک قیمتی نداشته باشد قیمت ملک با ملاحظه منافع از ثلث محسوب می‌شود.

یادداشت

ماده ۸۴۷

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر موصی‌به کلی باشد تعیین فرد با ورثه است مگر اینکه در وصیت طور دیگر مقرر شده باشد.

یادداشت

ماده ۸۴۸

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر موصی‌به جزء مشاع ترکه باشد مثل ربع یا ثلث، موصی‌له با ورثه در همان مقدار از ترکه مشاعاً شریک خواهد بود.

یادداشت

ماده ۸۴۹

۵۷ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

اگر موصی زیاده بر ثلث به ترتیب معینی وصیت به اموری کرده باشد و ورثه زیاده بر ثلث را اجازه نکنند به همان ترتیبی که وصیت کرده ‌است از ترکه خارج می‌شود تا میزان ثلث و زاید بر ثلث باطل خواهد شد و اگر وصیت به تمام یک دفعه باشد زیاده از همه کسر می‌شود.

یادداشت

فصل چهارم - در موصی‌له

ماده ۸۵۰

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

موصی‌له باید موجود باشد و بتواند مالک چیزی بشود که برای او وصیت شده است.

یادداشت

ماده ۸۵۱

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

وصیت برای حمل صحیح است، لیکن تملک او منوط است بر اینکه زنده متولد شود.

یادداشت

ماده ۸۵۲

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر حمل در نتیجه جرمی سقط شود موصی‌به به ورثه او می‌رسد مگر اینکه جرم مانع ارث باشد.

یادداشت

ماده ۸۵۳

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر موصی‌لهم متعدد و محصور باشند، موصی‌به بین آنها بالسویه تقسیم میشود مگر اینکه موصی طور دیگر مقرر داشته باشد.

یادداشت

فصل پنجم‌ - در وصی

ماده ۸۵۴

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

موصی میتواند یک یا چند نفر وصی معین نماید. در صورت تعدد، اوصیاء باید مجتمعاً عمل به وصیت کنند مگر در صورت تصریح‌ به استقلال هر یک.

یادداشت

ماده ۸۵۵

۳۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

موصی میتواند چند نفر را به نحو ترتیب وصی معین کند به این طریق که اگر اولی فوت کرد دومی وصی باشد و اگر دومی فوت کرد‌ سومی باشد و هکذا.

یادداشت

ماده ۸۵۶

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

صغیر را میتوان به اتفاق یک نفر کبیر وصی قرار داد. در این صورت اجراء وصایا با کبیر خواهد بود تا موقع بلوغ و رشد صغیر.

یادداشت

ماده ۸۵۷

۳۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

موصی می‌تواند یک نفر را برای نظارت در عملیات وصی معین نماید. ‌حدود اختیارات ناظر به طریقی خواهد بود که موصی مقرر داشته است یا از قرائن معلوم شود.

یادداشت

ماده ۸۵۸

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

وصی نسبت به اموالی که بر حسب وصیت در ید او می‌باشد حکم امین را دارد و ضامن نمی‌شود مگر در صورت تعدی یا تفریط.

یادداشت

ماده ۸۵۹

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

وصی باید بر طبق وصایای موصی رفتار کند والا ضامن و منعزل است.

یادداشت

ماده ۸۶۰

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

غیر از پدر و جد پدری کس دیگر حق ندارد بر صغیر وصی معین کند.

یادداشت

باب دوم‌ - در ارث

فصل اول - در موجبات ارث و طبقات مختلفه وراث

ماده ۸۶۱

ماده 861 موجب ارث دو امر است

۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

موجب ارث دو امر است: نسب و سبب.

یادداشت

ماده ۸۶۲

۴۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اشخاصی که به موجب نسب ارث می‌برند سه طبقه‌اند:1) پدر و مادر و اولاد و اولاد اولاد.2) اجداد و برادر و خواهر و اولاد آن‌ها.3) اعمام و عمات و اخوال و خالات و اولاد آن‌ها.

یادداشت

ماده ۸۶۳

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

وارثین طبقه بعد وقتی ارث میبرند که از وارثین طبقه قبل کسی نباشد.

یادداشت

ماده ۸۶۴

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

از جمله اشخاصی که به موجب سبب ارث می‌برند هر یک از زوجین است که در حین فوت دیگری زنده باشد.

یادداشت

ماده ۸۶۵

۳۶ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

اگر در شخص واحد موجبات متعدده ارث جمع شود به جهت تمام آن موجبات ارث می‌برد مگر اینکه بعضی از آن‌ها مانع دیگری باشد که در این صورت فقط از جهت عنوان مانع میبرد.

یادداشت

ماده ۸۶۶

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در صورت نبودن وارث امر ترکه متوفی راجع به حاکم است.

یادداشت

فصل دوم - در تحقق ارث

ماده ۸۶۷

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ارث به موت حقیقی یا به موت فرضی مورث تحقق پیدا می‌کند.

یادداشت

ماده ۸۶۸

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مالکیت ورثه نسبت به ترکه متوفی مستقر نمی‌شود مگر پس از اداء حقوق و دیونی که به ترکه میت تعلق گرفته.

یادداشت

ماده ۸۶۹

۶۳ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

حقوق و دیونی که به ترکه میت تعلق می‌گیرد و باید قبل از تقسیم آن اداء شود از قرار ذیل است:
1- قیمت کفن میت و حقوقی که متعلق است به اعیان ترکه مثل عینی که متعلق رهن است.
2- دیون و واجبات مالی متوفی.
3- وصایای میت تا ثلث ترکه بدون اجازه ورثه و زیاده بر ثلث با اجازه آن‌ها.

یادداشت

ماده ۸۷۰

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

حقوق مزبوره در ماده قبل باید به ترتیبی که در ماده مزبوره مقرر است تادیه شود و مابقی اگر باشد بین وراث تقسیم گردد.

یادداشت

ماده ۸۷۱

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه ورثه نسبت به اعیان ترکه معاملاتی نمایند مادام که دیون متوفی تادیه نشده است معاملات مزبوره نافذ نبوده و دیان می‌توانند آن را بر هم زنند.

یادداشت

ماده ۸۷۲

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اموال غایب مفقودالاثر تقسیم نمی‌شود مگر بعد از ثبوت فوت او یا انقضاء مدتی که عادتاً چنین شخصی زنده نمی‌ماند.

یادداشت

ماده ۸۷۳

۴۶ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

اگر تاریخ فوت اشخاصی که از یکدیگر ارث می‌برند مجهول و تقدم و تاخر هیچ یک معلوم نباشد اشخاص مزبور از یکدیگر ارث‌ نمی‌برند مگر آن که موت به سبب غرق یا هدم واقع شود که در این صورت از یکدیگر ارث می‌برند.

یادداشت

ماده ۸۷۴

۳۸ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

اگر اشخاصی که بین آنها توارث باشد بمیرند و تاریخ فوت یکی از آن‌ها معلوم و دیگری از حیث تقدم و تاخر مجهول باشد فقط آن که ‌تاریخ فوتش مجهول است از آن دیگری ارث می‌برد.

یادداشت

فصل سوم - در شرایط و جمله از موانع ارث

ماده ۸۷۵

۳۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

شرط وراثت زنده بودن در حین فوت مورث است و اگر حملی باشد در صورتی ارث می‌برد که نطفه او حین‌الموت منعقد بوده و زنده‌ هم متولد شود اگر چه فوراً پس از تولد بمیرد.

یادداشت

ماده ۸۷۶

۱۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

با شک در حیات حین ولادت حکم وراثت نمی‌شود.

یادداشت

ماده ۸۷۷

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در صورت اختلاف در زمان انعقاد نطفه امارات قانونی که برای اثبات نسب مقرر است رعایت خواهد شد.

یادداشت

ماده ۸۷۸

۸۵ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

هر گاه در حین موت مورث حملی باشد که اگر قابل وراثت متولد شود مانع از ارث تمام یا بعضی از وراث دیگر می‌گردد تقسیم ارث به عمل نمی‌آید تا حال او معلوم شود و اگر حمل مانع از ارث هیچ یک از سایر وراث نباشد و آن‌ها بخواهند ترکه را تقسیم کنند باید برای حمل حصه‌ای که‌ مساوی حصه دو پسر از همان طبقه باشد کنار گذارند و حصه هر یک از وراث مراعا است تا حال حمل معلوم شود.

یادداشت

ماده ۸۷۹

۴۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر بین وارث غایب مفقود الاثری باشد سهم او کنار گذارده می‌شود تا حال او معلوم شود، در صورتی که محقق گردد قبل از مورث مرده ‌است حصه او به سایر وراث برمیگردد والا به خود او یا به ورثه او می‌رسد.

یادداشت

ماده ۸۸۰

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

قتل از موانع ارث است بنابراین کسی که مورث خود را عمداً بکشد از ارث او ممنوع میشود اعم از اینکه قتل بالمباشره باشد یا‌ بالتسبیب و منفرداً باشد یا به شرکت دیگری.

یادداشت

ماده ۸۸۱

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در صورتی که قتل عمدی مورث به حکم قانون یا برای دفاع باشد، مفاد ماده فوق مجری نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۸۸۲

۵۱ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

بعد از لعان زن و شوهر از یکدیگر ارث نمی‌برند و همچنین فرزندی که به سبب انکار او لعان واقع شده از پدر و پدر از او ارث نمی‌برند ‌لیکن فرزند مزبور از مادر و خویشان مادری خود و همچنین مادر و خویشان مادری از او ارث می‌برند.

یادداشت

ماده ۸۸۳

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه پدر بعد از لعان رجوع کند پسر از او ارث می‌برد لیکن از ارحام پدر و همچنین پدر و ارحام پدری از پسر ارث نمی‌برند.

یادداشت

ماده ۸۸۴

۵۱ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

ولدالزنا از پدر و مادر و اقوام آنان ارث نمی‌برد، لیکن اگر حرمت رابطه‌ای که طفل ثمره آن است نسبت به یکی از ابوین ثابت و نسبت به دیگری به واسطه اکراه یا شبهه زنا نباشد طفل فقط از این طرف و اقوام او ارث می‌برد و بالعکس.

یادداشت

ماده ۸۸۵

۴۲ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

اولاد و اقوام کسانی که به موجب ماده 880 از ارث ممنوع می‌شوند محروم از ارث نمی‌باشند بنابراین اولاد کسی که پدر خود را کشته ‌باشد از جد مقتول خود ارث می‌برد اگر وارث نزدیکتری باعث حرمان آنان نشود.

یادداشت

فصل چهارم - در حجب

ماده ۸۸۶

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

حَجْب حالت وارثی است که به واسطه بودن وارث دیگر از بردن ارث کلاً یا جزئاً محروم می‌شود.

یادداشت

ماده ۸۸۷

ماده 887 حجب بر دو قسم است

۹۶ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

حجب بر دو قسم است: ‌قسم اول آن است که وارث از اصل ارث محروم می‌گردد مثل برادرزاده که به واسطه بودن برادر یا خواهر متوفی از ارث محروم می‌شود یا برادر ابی که با‌ بودن برادر ابوینی از ارث محروم می‌گردد. قسم دوم آن است که فرض وارث از حد اَعلی به حد اَدنی نازل می‌گردد؛ مثل تنزل حصه شوهر از نصف به ربع در صورتی که برای زوجه اولاد باشد و‌ همچنین تنزل حصه زن از ربع به ثُمن در صورتی که برای زوج او اولاد باشد.

یادداشت

ماده ۸۸۸

۴۹ واژه ۱ دقیقه ★★★★☆

ضابطه حجب از اصل ارث رعایت اقربیت به میت است بنابراین هر طبقه از وراث طبقه بعد را از ارث محروم می‌نمایند مگر در مورد ماده 936 و موردی که وارث دورتر بتواند به سمت قائم مقامی ارث ببرد که در این صورت هر دو ارث می‌برند.

یادداشت

ماده ۸۸۹

۵۴ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

در بین وراث طبقه اولی اگر برای میت اولادی نباشد اولادِ اولاد او هر قدر که پایین بروند قائم مقام پدر یا مادر خود بوده و با هر یک از ‌ابوین متوفی که زنده باشد ارث می‌برند ولی در بین اولاد اَقرب به میت اَبعد را از ارث محروم می‌نماید.

یادداشت

ماده ۸۹۰

۶۹ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

در بین وراث طبقه دوم اگر برای متوفی برادر یا خواهر نباشد اولاد اخوه هر قدر که پایین بروند قائم مقام پدر یا مادر خود بوده با هر یک ‌از اجداد متوفی که زنده باشد ارث می‌برند لیکن در بین اجداد یا اولاد اخوه اَقرب به متوفی اَبعد را از ارث محروم می‌کند.‌مفاد این ماده در مورد وارث طبقه سوم نیز مجری می‌باشد.

یادداشت

ماده ۸۹۱

ماده 891 وراث ذیل حاجب از ارث ندارند

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

وراث ذیل حاجب از ارث ندارند:پدر - مادر - پسر - دختر - زوج و زوجه.

یادداشت

ماده ۸۹۲

ماده 892 حجب از بعض فرض در موارد ذیل است

۱۳۹ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

حجب از بعض فرض در موارد ذیل است:‌الف) وقتی که برای میت اولاد یا اولادِ اولاد باشد در این صورت ابوین میت از بردن بیش از یک ثلث محروم می‌شوند مگر در مورد ماده 908 و 909 که ممکن است هر یک از ابوین به عنوان قرابت یا رد بیش از یک سدس ببرد و همچنین زوج از بردن بیش از یک ربع و زوجه از بردن بیش از یک‌ ثمن محروم می‌شود.ب) وقتی که برای میت چند برادر یا خواهر باشد در این صورت مادر میّت از بردن بیش از یک سدس محروم می‌شود مشروط بر این‌که:اولا) لااقل دو برادر یا یک برادر با دو خواهر یا چهار خواهر باشند.ثانیا) پدر آنها زنده باشد.ثالثا) از ارث ممنوع نباشد مگر به سبب قتل.رابعا) ابوینی یا ابی تنها باشند.

یادداشت

فصل پنجم - در فرض و صاحبان فرض

ماده ۸۹۳

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

وراث بعضی به فرض، بعضی به قرابت و بعضی گاه به فرض و گاهی به قرابت ارث می‌برند.

یادداشت

ماده ۸۹۴

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

صاحبان فرض اشخاصی هستند که سهم آنان از ترکه معین است و صاحبان قرابت کسانی هستند که سهم آن‌ها معین نیست.

یادداشت

ماده ۸۹۵

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

سهام معینه که فرض نامیده می‌شود عبارت است از نصف، رُبع، ثُمن، دو ثلث، ثلث و سُدس ترکه.

یادداشت

ماده ۸۹۶

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اشخاصی که به فرض ارث می‌برند عبارتند از مادر و زوج و زوجه.

یادداشت

ماده ۸۹۷

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اشخاصی که گاهی به فرض و گاهی به قرابت ارث می‌برند عبارتند از پدر، دختر و دخترها، خواهر و خواهرهای ابی یا ابوینی و کلاله اُمی.

یادداشت

ماده ۸۹۸

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

وراث دیگر به غیر از مذکورین در دو ماده فوق فقط به قرابت ارث میبرند.

یادداشت

ماده ۸۹۹

ماده 899 فرض سه وارث نصف ترکه است

۳۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

فرض سه وارث نصف ترکه است:1) شوهر در صورت نبودن اولاد برای متوفی اگرچه از شوهر دیگر باشد.2) دختر اگر فرزند منحصر باشد.3) خواهر ابوینی یا ابی تنها در صورتی که منحصر به فرد باشد.

یادداشت

ماده ۹۰۰

ماده 900 فرض دو وارث ربع ترکه است

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

فرض دو وارث ربع ترکه است:1) شوهر در صورت فوت زن با داشتن اولاد.2) زوجه یا زوجه‌ها در صورت فوت شوهر بدون اولاد.

یادداشت

ماده ۹۰۱

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ثُمن، فریضه زوجه یا زوجه‌ها است در صورت فوت شوهر با داشتن اولاد.

یادداشت

ماده ۹۰۲

ماده 902 فرض دو وارث دو ثلث ترکه است

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

فرض دو وارث دو ثلث ترکه است:1) دو دختر و بیشتر در صورت نبودن اولاد ذکور.2) دو خواهر و بیشتر ابوینی یا ابی تنها با نبودن برادر.

یادداشت

ماده ۹۰۳

ماده 903 فرض دو وارث ثلث ترکه است

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

فرض دو وارث ثلث ترکه است:1) مادر متوفی در صورتی که میت اولاد و اخوه نداشته باشد.2) کلاله امی در صورتی که بیش از یکی باشد.

یادداشت

ماده ۹۰۴

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

فرض سه وارث سدس ترکه است پدر و مادر و کلاله امی اگر تنها باشد.

یادداشت

ماده ۹۰۵

۶۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

از ترکه میت هر صاحب فرض حصه خود را می‌برد و بقیه به صاحبان قرابت می‌رسد و اگر صاحب قرابتی در آن طبقه مساوی با صاحب‌ فرض در درجه نباشد باقی به صاحب فرض رد می‌شود مگر در مورد زوج و زوجه که به آنها رد نمی‌شود لیکن اگر برای متوفی وارثی به غیر از زوج‌ نباشد زاید از فریضه به او رد می‌شود.

یادداشت

فصل ششم - در سهم‌الارث طبقات مختلفه وراث

ماده ۹۰۶

۶۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر برای متوفی اولاد یا اولادِ اولاد از هر درجه که باشند موجود نباشد هر یک از ابوین در صورت انفراد تمام ارث را می‌برد و اگر پدر و مادر میت هر دو زنده باشند مادر یک ثلث و پدر دو ثلث میبرد لیکن اگر مادر حاجب داشته باشد سدس از ترکه متعلق به مادر و بقیه مال پدر است.

یادداشت

ماده ۹۰۷

۷۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر متوفی ابوین نداشته و یک یا چند نفر اولاد داشته باشد ترکه به طریق ذیل تقسیم می‌شود:‌اگر فرزند منحصر به یکی باشد خواه پسر خواه دختر تمام ترکه به او می‌رسد.‌اگر اولاد متعدد باشند ولی تمام پسر یا تمام دختر ترکه بین آنها بالسویه تقسیم می‌شود.‌اگر اولاد متعدد باشند و بعضی از آنها پسر و بعضی دختر، پسر دو برابر دختر می‌برد.

یادداشت

ماده ۹۰۸

۶۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه پدر یا مادر متوفی یا هر دو ابوین او موجود باشند با یک دختر، فرض هر یک از پدر و مادر سدس ترکه و فرض دختر نصف آن‌ خواهد بود و مابقی باید بین تمام وراث به نسبت فرض آن‌ها تقسیم شود مگر اینکه مادر حاجب داشته باشد که در این صورت مادر از مابقی چیزی ‌نمی‌برد.

یادداشت

ماده ۹۰۹

۷۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه پدر یا مادر متوفی یا هر دو ابوین او موجود باشند با چند دختر، فرض تمام دخترها دو ثلث ترکه خواهد بود که بالسویه بین آن‌ها ‌تقسیم می‌شود و فرض هر یک از پدر و مادر یک سدس و مابقی اگر باشد بین تمام ورثه به نسبت فرض آن‌ها تقسیم می‌شود مگر اینکه مادر حاجب ‌داشته باشد در این صورت مادر از باقی چیزی نمی‌برد.

یادداشت

ماده ۹۱۰

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه میت اولاد داشته باشد گرچه یک نفر، اولادِ اولاد او ارث نمی‌برند.

یادداشت

ماده ۹۱۱

۸۱ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

هر گاه میت اولادی بلاواسطه نداشته باشد اولادِ اولاد او قائم مقام اولاد بوده و بدین طریق جزو وارث طبقه اول محسوب و با هر یک ‌از ابوین که زنده باشد ارث میبرد.‌تقسیم ارث بین اولادِ اولاد بر حسب نسل به عمل می‌آید یعنی هر نسل حصه کسی را می‌برد که به توسط او به میت میرسد بنابراین اولاد پسر دو برابر ‌اولاد دختر می‌برند.در تقسیم بین افراد یک نسل پسر دو برابر دختر می‌برد.

یادداشت

ماده ۹۱۲

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اولادِ اولاد تا هر چه که پایین بروند به طریق مذکور در ماده فوق ارث می‌برند با رعایت اینکه اقرب به میت ابعد را محروم می‌کند.

یادداشت

ماده ۹۱۳

۷۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در تمام صور مذکوره در این مبحث هر یک از زوجین که زنده باشد فرض خود را می‌برد و این فرض عبارت است از نصف ترکه برای ‌زوج و ربع آن برای زوجه در صورتی که میت اولاد یا اولادِ اولاد نداشته باشد و از ربع ترکه برای زوج و ثمن آن برای زوجه در صورتی که میت اولاد یا اولادِ اولاد داشته باشد و مابقی ترکه بر طبق مقررات مواد قبل مابین سایر وراث تقسیم می‌شود.

یادداشت

ماده ۹۱۴

۷۵ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

اگر به واسطه بودن چندین نفر صاحبان فرض، ترکه میت کفایت نصیب تمام آن‌ها را نکند نقص بر بنت و بنتین وارد می‌شود و اگر پس از‌ موضوع کردن نصیب صاحبان فرض زیادتی باشد و وارثی نباشد که زیاده را به عنوان قرابت ببرد این زیاده بین صاحبان فرض بر طبق مقررات مواد فوق تقسیم می‌شود لیکن زوج و زوجه مطلقاً و مادر اگر حاجب داشته باشد از زیادی چیزی نمی‌برد.

یادداشت

ماده ۹۱۵

۴۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

انگشتری که میت معمولاً استعمال میکرده و همچنین قرآن و رخت‌های شخصی و شمشیر او به پسر بزرگ او می‌رسد بدون اینکه از ‌حصه او از این حیث چیزی کسر شود مشروط بر اینکه ترکه میت منحصر به این اموال نباشد.

یادداشت

ماده ۹۱۶

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه برای میت وارث طبقه اولی نباشد ترکه او به وارث طبقه ثانیه می‌رسد.

یادداشت

ماده ۹۱۷

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر یک از وراث طبقه دوم اگر تنها باشد تمام ارث را می‌برد و اگر متعدد باشند ترکه بین آن‌ها بر طبق مواد ذیل تقسیم می‌شود.

یادداشت

ماده ۹۱۸

۳۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر میت اخوه ابوینی داشته باشد اخوه ابی ارث نمی‌برند در صورت نبودن اخوه ابوینی اخوه ابی حصه ارث آن‌ها را می‌برند.‌اخوه ابوینی و اخوه ابی هیچکدام اخوه امی را از ارث محروم نمی‌کنند.

یادداشت

ماده ۹۱۹

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر وارث میت چند برادر ابوینی یا چند برادر ابی یا چند خواهر ابوینی و چند خواهر ابی باشند ترکه بین آن‌ها بالسویه تقسیم می‌شود.

یادداشت

ماده ۹۲۰

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر وارث میت چند برادر و خواهر ابوینی یا چند برادر و خواهر ابی باشند حصه ذکور دو برابر اناث خواهد بود.

یادداشت

ماده ۹۲۱

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر وراث چند برادر امی یا چند خواهر امی یا چند برادر و خواهر امی باشند ترکه بین آن‌ها بالسویه تقسیم می‌شود.

یادداشت

ماده ۹۲۲

۸۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه اخوه ابوینی و اخوه امی با هم باشند تقسیم به طریق ذیل می‌شود:‌اگر برادر یا خواهر امی یکی باشد سدس ترکه را می‌برد و بقیه مال اخوه ابوینی یا ابی است که به طریق مذکور در فوق تقسیم می‌نمایند.‌اگر کلاله امی متعدد باشد ثلث ترکه به آن‌ها تعلق گرفته و بین خود بالسویه تقسیم می‌کنند و بقیه مال اخوه ابوینی یا ابی است که مطابق مقررات مذکور در فوق تقسیم می‌نمایند.

یادداشت

ماده ۹۲۳

۱۲۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه ورثه اجداد یا جدات باشد ترکه به طریق ذیل تقسیم می‌شود:‌اگر جد یا جده تنها باشد اعم از ابی یا امی تمام ترکه به او تعلق می‌گیرد.‌اگر اجداد و جدات متعدد باشند در صورتی که ابی باشند ذکور دو برابر اناث می‌برد و اگر همه امی باشند بین آن‌ها بالسویه تقسیم می‌گردد.اگر جد یا جده ابی و جد یا جده امی با هم باشند ثلث ترکه به جد یا جده امی می‌رسد و در صورت تعداد اجداد امی، آن ثلث بین آنها بالسویه تقسیم‌ می‌شود و دو ثلث دیگر به جد یا جده ابی می‌رسد و در صورت تعدد، حصه ذکور از آن دو ثلث، دو برابر حصه اناث خواهد بود.

یادداشت

ماده ۹۲۴

۷۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه میت اجداد و کلاله با هم داشته باشد دو ثلث ترکه به وراثی می‌رسد که از طرف پدر قرابت دارند و در تقسیم آن حصه ذکور دو برابر اناث خواهد بود و یک ثلث به وراثی می‌رسد که از طرف مادر قرابت دارند و بین خود بالسویه تقسیم می‌نمایند لیکن اگر خویش مادری فقط یک ‌برادر یا یک خواهر امی باشد فقط سدس ترکه به او تعلق خواهد گرفت.

یادداشت

ماده ۹۲۵

۱۱۰ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

در تمام صور مذکوره در مواد فوق اگر برای میت نه برادر باشد و نه خواهر، اولاد اخوه قائم مقام آن‌ها شده و با اجداد ارث می‌برند در این صورت تقسیم ارث نسبت به اولاد اخوه بر حسب نسل به عمل می‌آید یعنی هر نسل حصه کسی را میبرد که به واسطه او به میت میرسد بنابراین ‌اولاد اخوه ابوینی یا ابی حصه اخوه ابوینی یا ابی تنها و اولاد کلاله امی حصه کلاله امی را می‌برند.‌در تقسیم بین افراد یک نسل اگر اولاد اخوه ابوینی یا ابی تنها باشند ذکور دو برابر اناث میبرد و اگر از کلاله امی باشند بالسویه تقسیم می‌کنند.

یادداشت

ماده ۹۲۶

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در صورت اجتماع کلاله ابوینی و ابی و امی کلاله ابی ارث نمی‌برد.

یادداشت

ماده ۹۲۷

۷۸ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

در تمام مواد مذکوره در این مبحث هر یک از زوجین که باشد فرض خود را از اصل ترکه می‌برد و این فرض عبارت است از نصف اصل ترکه برای زوج و ربع آن برای زوجه.‌متقربین به مادر هم اعم از اجداد یا کلاله فرض خود را از اصل ترکه می‌برند.‌هر گاه به واسطه ورود زوج یا زوجه نقصی موجود گردد نقص بر کلاله ابوینی یا ابی یا بر اجداد ابی وارد می‌شود.

یادداشت

ماده ۹۲۸

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه برای میت وراث طبقه دوم نباشد ترکه او به وراث طبقه سوم میرسد.

یادداشت

ماده ۹۲۹

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر یک از وراث طبقه سوم اگر تنها باشد تمام ارث را می‌برد و اگر متعدد باشند ترکه بین آن‌ها بر طبق مواد ذیل تقسیم می‌شود.

یادداشت

ماده ۹۳۰

۳۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر میت اعمام یا اخوال ابوینی داشته باشد اعمام یا اخوال ابی ارث نمی‌برند، در صورت نبودن اعمام یا اخوال ابوینی اعمام یا اخوال ‌ابی حصه آن‌ها را می‌برند.

یادداشت

ماده ۹۳۱

۶۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه وارث متوفی چند نفر عمو یا چند نفر عمه باشند ترکه بین آنها بالسویه تقسیم می‌شود در صورتی که همه آن‌ها ابوینی یا همه ابی یا‌ همه امی باشند.هر گاه عمو و عمه با هم باشند در صورتی که همه امی باشند ترکه را بالسویه تقسیم می‌نمایند و در صورتی که همه ابوینی یا ابی باشند حصه ذکور دو برابر اناث خواهد بود.

یادداشت

ماده ۹۳۲

۶۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در صورتی که اعمام امی و اعمام ابوینی یا ابی با هم باشند عم یا عمه امی اگر تنها باشند سدس ترکه به او تعلق می‌گیرد و اگر متعدد‌ باشند ثلث ترکه و این ثلث را مابین خود بالسویه تقسیم می‌کنند و باقی ترکه به اعمام ابوینی یا ابی می‌رسد که در تقسیم ذکور دو برابر اناث می‌برد.

یادداشت

ماده ۹۳۳

۴۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه وراث متوفی چند نفر دایی یا چند نفر خاله یا چند نفر دایی و چند نفر خاله با هم باشند ترکه بین آنها بالسویه تقسیم می‌شود خواه‌ همه ابوینی خواه همه ابی و خواه همه امی باشند.

یادداشت

ماده ۹۳۴

۶۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر وراث میت دایی و خاله ابی یا ابوینی یا دایی و خاله امی باشند طرف امی اگر یکی باشد سدس ترکه را می‌برد و اگر متعدد باشند‌ ثلث آن را می‌برند و بین خود بالسویه تقسیم می‌کنند و مابقی مال دایی و خاله‌های ابوینی یا ابی است که آنها هم بین خود بالسویه تقسیم می‌نمایند.

یادداشت

ماده ۹۳۵

۱۶۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر برای میت یک یا چند نفر اعمام یا یک یا چند نفر اخوال باشد ثلث ترکه به اخوال و دو ثلث آن به اعمام تعلق می‌گیرد.‌تقسیم ثلث بین اخوال بالسویه به عمل می‌آید لیکن اگر بین اخوال یک نفر امی باشد سدس حصه اخوال به او می‌رسد و اگر چند نفر امی باشند ثلث آن حصه به آن‌ها داده می‌شود و در صورت اخیر تقسیم بین آن‌ها بالسویه به عمل می‌آید.در تقسیم دو ثلث بین اعمام حصه ذکور دو برابر اناث خواهد بود لیکن اگر بین اعمام یک نفر امی باشد سدس حصه اعمام به او می‌رسد و اگر چند نفر امی باشند ثلث آن حصه به آن‌ها می‌رسد و در صورت اخیر آن ثلث را بالسویه تقسیم می‌کنند.در تقسیم پنج سدس و یا دو ثلث که از حصه اعمام باقی می‌ماند بین اعمام ابوینی یا ابی حصه و ذکور دو برابر اناث خواهد بود.

یادداشت

ماده ۹۳۶

۶۲ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

با وجود اعمام یا اخوال اولاد آن‌ها ارث نمی‌برند مگر در صورت انحصار وارث به یک پسر عموی ابوینی با یک عموی ابی تنها که فقط‌ در این صورت پسر عمو، عمو را از ارث محروم می‌کند لیکن اگر با پسر عموی ابوینی خال یا خاله باشد یا اعمام متعدد باشند ولو ابی تنها، پسر عمو ارث ‌‌نمی‌برد.

یادداشت

ماده ۹۳۷

۳۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه برای میت نه اعمام باشد و نه اخوال اولاد آن‌ها به جای آن‌ها ارث می‌برند و نصیب هر نسل نصیب کسی خواهد بود که به واسطه او ‌به میت متصل می‌شود.

یادداشت

ماده ۹۳۸

۶۸ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

در تمام موارد مزبوره در این مبحث هر یک از زوجین که باشد فرض خود را از اصل ترکه می‌برد و این فرض عبارت است از نصف اصل ترکه برای زوج و ربع آن برای زوجه. ‌متقرب به مادر هم نصیب خود را از اصل ترکه می‌برد باقی ترکه مال متقرب به پدر است و اگر نقصی هم باشد بر متقربین به پدر وارد می‌شود.

یادداشت

ماده ۹۳۹

۹۰ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

در تمام موارد مذکوره در این مبحث و دو مبحث قبل اگر وارث خنثی بوده و از جمله وراثی باشد که از ذکور آن‌ها دو برابر اناث میبرند‌ سهم‌الارث او به طریق ذیل معین می‌شود:‌اگر علائم رجولیت غالب باشد سهم‌الارث یک پسر از طبقه خود و اگر علائم اناثیت غلبه داشته باشد سهم‌الارث یک دختر از طبقه خود را می‌برد و اگر هیچ یک از علائم غالب نباشد نصف مجموع سهم‌الارث یک پسر و یک دختر از طبقه خود را خواهد برد.

یادداشت

ماده ۹۴۰

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

زوجین که زوجیت آنها دائمی بوده و ممنوع از ارث نباشند از یکدیگر ارث می‌برند.

یادداشت

ماده ۹۴۱

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

سهم‌الارث زوج و زوجه از ترکه یکدیگر به طوری است که در مواد
913- 927 و 938 ذکر شده است.

یادداشت

ماده ۹۴۲

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در صورت تعدد زوجات ربع یا ثمن ترکه که تعلق به زوجه دارد بین همه آنان بالسویه تقسیم می‌شود.

یادداشت

ماده ۹۴۳

۴۹ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

اگر شوهر زن خود را به طلاق رجعی مطلقه کند هر یک از آن‌ها که قبل از انقضاء عده بمیرد دیگری از او ارث می‌برد لیکن اگر فوت یکی ‌از آن‌ها بعد از انقضاء عده بوده و یا طلاق بائن باشد از یکدیگر ارث نمی‌برند.

یادداشت

ماده ۹۴۴

۳۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر شوهر در حال مرض زن خود را طلاق دهد و در ظرف یک سال از تاریخ طلاق به همان مرض بمیرد زوجه از او ارث میبرد اگرچه ‌طلاق بائن باشد مشروط بر اینکه زن شوهر نکرده باشد.

یادداشت

ماده ۹۴۵

۴۳ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

اگر مردی در حال مرض زنی را عقد کند و در همان مرض قبل از دخول بمیرد زن از او ارث نمی‌برد لیکن اگر بعد از دخول یا بعد از صحت یافتن از آن مرض بمیرد زن از او ارث می‌برد.

یادداشت

ماده ۹۴۶

۸۶ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

زوج از تمام اموال زوجه ارث می‌برد و زوجه در صورت فرزنددار بودن زوج یک هشتم از عین اموال منقول و یک هشتم از قیمت اموال غیرمنقول اعم از عرصه و اعیان ارث می‌برد در صورتی که زوج هیچ فرزندی نداشته باشد سهم زوجه یک چهارم از کلیه اموال به ترتیب فوق می‌باشد. تبصره (الحاقی 1389/5/26) - مفاد این ماده در خصوص وراث متوفایی که قبل از تصویب آن فوت کرده ولی هنوز ترکه او تقسیم نشده ‌است نیز لازم‌الاجرا است.

یادداشت

ماده ۹۴۷

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

به موجب ماده واحده «قانون اصلاح موادی از قانون مدنی» مصوب 1387/11/6 حذف شده است.

یادداشت

ماده ۹۴۸

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هرگاه ورثه از اداء قیمت امتناع کنند زن می‌تواند حق خود را از عین اموال استیفاء کند.

یادداشت

ماده ۹۴۹

۴۲ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

در صورت نبودن هیچ وارث دیگر به غیر از زوج یا زوجه شوهر تمام ترکه زن متوفای خود را می‌برد لیکن زن فقط نصیب خود را و بقیه‌ ترکه شوهر در حکم مال اشخاص بلاوارث و تابع ماده 866 خواهد بود.

یادداشت

کتاب سوم - در مقررات مختلفه

ماده ۹۵۰

۳۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مثلی که در این قانون ذکر شده عبارت از مالی است که اشباه و نظایر آن نوعاً زیاد و شایع باشد مانند حبوبات و نحو آن و قیمی مقابل ‌آن است. معذلک تشخیص این معنا با عرف می‌باشد.

یادداشت

ماده ۹۵۱

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تعدی، تجاوز نمودن از حدود اذن یا متعارف است نسبت به مال یا حق دیگری.

یادداشت

ماده ۹۵۲

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تفریط عبارت است از ترک عملی که به موجب قرارداد یا متعارف برای حفظ مال غیر لازم است.

یادداشت

ماده ۹۵۳

۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تقصیر اعم است از تفریط و تعدی.

یادداشت

ماده ۹۵۴

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

کلیه عقود جائزه به موت احد طرفین منفسخ میشود و همچنین به سفه در مواردی که رشد معتبر است.

یادداشت

ماده ۹۵۵

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مقررات این قانون در مورد کلیه اموری که قبل از این قانون واقع شده معتبر است.

یادداشت

جلد دوم‌ - در اشخاص

کتاب اول - در کلیات

ماده ۹۵۶

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اهلیت برای دارا بودن حقوق با زنده متولد شدن انسان شروع و با مرگ او تمام میشود.

یادداشت

ماده ۹۵۷

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

حمل از حقوق مدنی متمتع میگردد مشروط بر اینکه زنده متولد شود.

یادداشت

ماده ۹۵۸

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر انسان متمتع از حقوق مدنی خواهد بود لیکن هیچ‌کس نمیتواند حقوق خود را اعمال و اجرا کند مگر اینکه برای این امر اهلیت قانونی‌ داشته باشد.

یادداشت

ماده ۹۵۹

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هیچ کس نمیتواند به طور کلی حق تمتع و یا حق اجراء تمام یا قسمتی از حقوق مدنی را از خود سلب کند.

یادداشت

ماده ۹۶۰

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هیچ کس نمیتواند از خود سلب حریت کند و یا در حدودی که مخالف قوانین و یا اخلاق حسنه باشد از استفاده از حریت خود صرف‌ نظر کند.

یادداشت

ماده ۹۶۱

۷۱ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

جز در موارد ذیل اتباع خارجه نیز از حقوق مدنی متمتع خواهند بود:1) در مورد حقوقی که قانون آن را صراحتا منحصر به اتباع ایران نموده و یا آن را صراحتا از اتباع خارجه سلب کرده است.2) در مورد حقوق مربوط به احوال شخصی که قانون دولت متبوع تبعه خارجه آن را قبول نکرده.3) در مورد حقوق مخصوصه که صرفا از نقطه نظر جامعه ایرانی ایجاد شده باشد.

یادداشت

ماده ۹۶۲

۱۱۷ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

تشخیص اهلیت هر کس برای معامله کردن بر حسب قانون دولت متبوع او خواهد بود معذلک اگر یک نفر تبعه خارجه در ایران عمل‌ حقوقی انجام دهد در صورتی که مطابق قانون دولت متبوع خود برای انجام آن عمل واجد اهلیت نبوده و یا اهلیت ناقصی داشته است آن شخص برای‌ انجام آن عمل واجد اهلیت محسوب خواهد شد در صورتی که قطع نظر از تابعیت خارجی او مطابق قانون ایران نیز بتوان او را برای انجام آن عمل‌ دارای اهلیت تشخیص داد.‌حکم اخیر نسبت به اعمال حقوقی که مربوط به حقوق خانوادگی و یا حقوق ارثی بوده و یا مربوط به نقل و انتقال اموال غیرمنقول واقع در خارج ایران‌ می‌باشد شامل نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۹۶۳

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر زوجین تبعه یک دولت نباشند روابط شخصی و مالی بین آنها تابع قوانین دولت متبوع شوهر خواهد بود.

یادداشت

ماده ۹۶۴

۳۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

روابط بین ابوین و اولاد تابع قانون دولت متبوع پدر است مگر اینکه نسبت طفل فقط به مادر مسلم باشد که در این صورت روابط بین ‌طفل و مادر او تابع قانون دولت متبوع مادر خواهد بود.

یادداشت

ماده ۹۶۵

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ولایت قانونی و نصب قیم بر طبق قوانین دولت متبوع مولی ‌علیه خواهد بود.

یادداشت

ماده ۹۶۶

۵۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

تصرف و مالکیت و سایر حقوق بر اشیاء منقول یا غیرمنقول تابع قانون مملکتی خواهد بود که آن اشیاء در آنجا واقع می‌باشند معذلک‌ حمل و نقل شدن شیئی منقول از مملکتی به مملکت دیگر نمیتواند به حقوقی که ممکن است اشخاص مطابق قانون محل وقوع اولی شیء نسبت به آن تحصیل کرده باشند خللی وارد آورد.

یادداشت

ماده ۹۶۷

۴۹ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

ترکه منقول یا غیرمنقول اتباع خارجه که در ایران واقع است فقط از حیث قوانین اصلیه از قبیل قوانین مربوطه به تعیین وراث و مقدار‌ سهم‌الارث آن‌ها و تشخیص قسمتی که متوفی می‌توانسته است به موجب وصیت تملیک نماید تابع قانون دولت متبوع متوفی خواهد بود.

یادداشت

ماده ۹۶۸

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

تعهدات ناشی از عقود تابع قانون محل وقوع عقد است مگر اینکه متعاقدین اتباع خارجه بوده و آن را صریحاً یا ضمناً تابع قانون دیگری قرار داده باشند.

یادداشت

ماده ۹۶۹

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اسناد از حیث طرز تنظیم تابع قانون محل تنظیم خود میباشند.

یادداشت

ماده ۹۷۰

۵۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

مامورین سیاسی یا قنسولی دول خارجه در ایران وقتی می‌توانند به اجرای عقد نکاح مبادرت نمایند که طرفین عقد هر دو تبعه دولت‌ متبوع آن‌ها بوده و قوانین دولت مزبور نیز این اجازه را به آن‌ها داده باشد در هر حال نکاح باید در دفاتر سجل احوال ثبت شود.

یادداشت

ماده ۹۷۱

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

دعاوی از حیث صلاحیت محاکم و قوانین راجعه به اصول محاکمات تابع قانون محلی خواهد بود که در آنجا اقامه میشود، مطرح ‌بودن همان دعوی در محکمه اجنبی رافع صلاحیت محکمه ایرانی نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۹۷۲

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

احکام صادره از محاکم خارجه و همچنین اسناد رسمی لازم‌الاجرا تنظیم شده در خارجه را نمی‌توان در ایران اجرا نمود مگر اینکه‌ مطابق قوانین ایران امر به اجرای آنها صادر شده باشد.

یادداشت

ماده ۹۷۳

۴۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر قانون خارجه که باید مطابق ماده 7 جلد اول این قانون و یا بر طبق مواد فوق رعایت گردد به قانون دیگری احاله داده باشد محکمه ‌مکلف به رعایت این احاله نیست مگر این که احاله به قانون ایران شده باشد.

یادداشت

ماده ۹۷۴

۳۶ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

مقررات ماده 7 و مواد 962 تا 974 این قانون تا حدی به موقع اجراء گذارده میشود که مخالف عهود بین‌المللی که دولت ایران آن را ‌امضاء کرده و یا مخالف با قوانین مخصوصه نباشد.

یادداشت

ماده ۹۷۵

۴۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

محکمه نمی‌تواند قوانین خارجی و یا قراردادهای خصوصی را که برخلاف اخلاق حسنه بوده و یا به واسطه جریحه‌دار کردن ‌احساسات جامعه یا به علت دیگر مخالف با نظم عمومی محسوب می‌شود به موقع اجرا گذارد اگرچه اجراء قوانین مزبور اصولا مجاز باشد.

یادداشت

کتاب دوم - در تابعیت

ماده ۹۷۶

ماده 976 اشخاص ذیل تبعه ایران محسوب میشوند

۱۸۳ واژه ۱ دقیقه ★★★★☆

اشخاص ذیل تبعه ایران محسوب میشوند:1) کلیه ساکنین ایران به استثنای اشخاصی که تبعیت خارجی آن‌ها مسلم باشد. تبعیت خارجی کسانی مسلم است که مدارک تابعیت آن‌ها مورد‌ اعتراض دولت ایران نباشد.2) کسانی که پدر آن‌ها ایرانی است اعم از اینکه در ایران یا در خارجه متولد شده باشند.3) کسانی که در ایران متولد شده و پدر و مادر آنان غیرمعلوم باشد.4) کسانی که در ایران از پدر و مادر خارجی که یکی از آن‌ها در ایران متولد شده به وجود آمده‌اند.5) کسانی که در ایران از پدری که تبعه خارجه است به وجود آمده و بلافاصله پس از رسیدن به سن هیجده سال تمام لااقل 1 سال دیگر در ایران‌ اقامت کرده باشند والا قبول شدن آن‌ها به تابعیت ایران بر طبق مقرراتی خواهد بود که مطابق قانون برای تحصیل تابعیت ایران مقرر است.6) هر زن تبعه خارجی که شوهر ایرانی اختیار کند.7) هر تبعه خارجی که تابعیت ایران را تحصیل کرده باشد. تبصره - اطفال متولد از نمایندگان سیاسی و قنسولی خارجه مشمول فقره 4 و 5 نخواهند بود.

یادداشت

ماده ۹۷۷

۱۱۰ واژه ۱ دقیقه ★★★★☆

(اصلاحی 1348/11/27)الف) هر گاه اشخاص مذکور در بند 4 ماده 976 پس از رسیدن به سن 18 سال تمام بخواهند تابعیت پدر خود را قبول کنند باید ظرف یک سال درخواست کتبی به ضمیمه تصدیق دولت متبوع پدرشان دایر به اینکه آن‌ها را تبعه خود خواهد شناخت به وزارت امور خارجه تسلیم نمایند.ب) هر گاه اشخاص مذکور در بند 5 ماده 976 پس از رسیدن به سن 18 سال تمام بخواهند به تابعیت پدر خود باقی بمانند باید ظرف یک سال درخواست کتبی به ضمیمه تصدیق دولت متبوع پدرشان دایر به اینکه آن‌ها را تبعه خود خواهد شناخت به وزارت امور خارجه تسلیم نمایند.

یادداشت

ماده ۹۷۸

۴۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

نسبت به اطفالی که در ایران از اتباع دولی متولد شده‌اند که در مملکت متبوع آنها اطفال متولد از اتباع ایرانی را به موجب مقررات تبعه ‌خود محسوب داشته و رجوع آن‌ها را به تبعیت ایران منوط به اجازه می‌کنند معامله متقابل خواهد شد.

یادداشت

ماده ۹۷۹

۷۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اشخاصی که دارای شرایط ذیل باشند می‌توانند تابعیت ایران را تحصیل کنند:1) به سن هیجده سال تمام رسیده باشند.2) 5 سال اعم از متوالی یا متناوب در ایران ساکن بوده باشند.3) فراری از خدمت نظامی نباشند.4) در هیچ مملکتی به جنحه مهم یا جنایت غیر سیاسی محکوم نشده باشند.‌در مورد فقره دوم این ماده مدت اقامت در خارجه برای خدمت دولت ایران در حکم اقامت در خاک ایران است.

یادداشت

ماده ۹۸۰

۸۸ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

(اصلاحی 1370/8/14) - کسانی که به امور عام المنفعه ایران خدمت و یا مساعدت شایانی کرده باشند و همچنین اشخاصی که دارای عیال ایرانی هستند و از او اولاد دارند و یا دارای مقامات عالی علمی و متخصص در امور عام‌المنفعه می‌باشند و تقاضای ورود به تابعیت دولت جمهوری اسلامی ایران را می‌نمایند در صورتی که دولت ورود آن‌ها را به تابعیت دولت جمهوری اسلامی ایران صلاح بداند بدون رعایت شرط اقامت ممکن است با تصویب هیات وزیران به تابعیت ایران قبول شوند.

یادداشت

ماده ۹۸۱

۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

[منسوخ 1370/8/14].

یادداشت

ماده ۹۸۲

۱۰۸ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

(اصلاحی 1370/8/14) - اشخاصی که تحصیل تابعیت ایرانی نموده یا بنمایند از کلیه حقوقی که برای ایرانیان مقرر است بهره‌مند می‌شوند لیکن نمی‌توانند به مقامات زیر نائل گردند:
1- ریاست جمهوری و معاونین او.
2- عضویت در شورای نگهبان و ریاست قوه قضائیه.
3- وزارت و کفالتِ وزارت و استانداری و فرمانداری.
4- عضویت در مجلس شورای اسلامی.
5- عضویت شوراهای استان و شهرستان و شهر.
6- استخدام در وزارت امور خارجه و نیز احراز هر گونه پست و یا ماموریت سیاسی.
7- قضاوت.
8- عالی‌ترین رده فرماندهی در ارتش و سپاه و نیروی انتظامی.
9- تصدی پست‌های مهم اطلاعاتی و امنیتی.

یادداشت

ماده ۹۸۳

۱۰۷ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

درخواست تابعیت باید مستقیما یا به توسط حکام یا ولات به وزارت امور خارجه تسلیم شده و دارای منضمات ذیل باشد:1) سواد مصدق اسناد هویت تقاضا کننده و عیال و اولاد او.2) تصدیق‌نامه نظمیه دائر به تعیین مدت اقامت تقاضاکننده در ایران و نداشتن سوء سابقه و داشتن مکنت کافی یا شغل معین برای تامین معاش. وزارت امور خارجه در صورت لزوم اطلاعات راجعه به شخص تقاضا کننده را تکمیل و آن را به هیات وزراء ارسال خواهد نمود تا هیات مزبور در قبول ‌یا رد آن تصمیم مقتضی اتخاذ کند در صورت قبول شدن تقاضا سند تابعیت به درخواست کننده تسلیم خواهد شد.

یادداشت

ماده ۹۸۴

۸۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

زن و اولاد صغیر کسانی که بر طبق این قانون تحصیل تابعیت ایران می‌نمایند تبعه دولت ایران شناخته می‌شوند ولی زن در ظرف 1 سال از تاریخ صدور سند تابعیت شوهر و اولاد صغیر در ظرف یک سال از تاریخ رسیدن به سن هیجده سال تمام می‌توانند اظهاریه کتبی به وزارت امور خارجه داده و تابعیت مملکت سابق شوهر و یا پدر را قبول کند لیکن به اظهاریه اولاد اعم از ذکور و اناث باید تصدیق مذکور در ماده 977 ضمیمه شود.

یادداشت

ماده ۹۸۵

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تحصیل تابعیت ایرانی پدر به هیچ وجه درباره اولاد او که در تاریخ تقاضانامه به سن هیجده سال تمام رسیده‌اند موثر نمی‌باشد.

یادداشت

ماده ۹۸۶

۱۸۰ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

زن غیر ایرانی که در نتیجه ازدواج ایرانی می‌شود می‌توانند بعد از طلاق یا فوت شوهر ایرانی به تابعیت اول خود رجوع نماید مشروط بر‌ اینکه وزارت امور خارجه را کتبا مطلع کند ولی هر زن شوهر مرده که از شوهر سابق خود اولاد دارد نمی‌تواند مادام که اولاد او به سن 18 سال تمام‌ نرسیده از این حق استفاده کند و در هر حال زنی که مطابق این ماده تبعه خارجه می‌شود حق داشتن اموال غیرمنقوله نخواهد داشت مگر در حدودی که ‌این حق به اتباع خارجه داده شده باشد و هر گاه دارای اموال غیرمنقول بیش از آنچه که برای اتباع خارجه داشتن آن جایز است بوده یا بعدا ‌به ارث اموال غیرمنقولی بیش از آن حد به او برسد باید در ظرف یک سال از تاریخ خروج از تابعیت ایران یا دارا شدن ملک در مورد ارث مقدار مازاد را به نحوی از انحاء به اتباع ایران منتقل کند والا اموال مزبور با نظارت مدعی‌العموم محل به فروش رسیده و پس از وضع مخارج فروش قیمت به آن‌ها داده ‌خواهد شد.

یادداشت

ماده ۹۸۷

۲۲۸ واژه ۲ دقیقه ★★★★★

(اصلاحی 1370/8/14) - زن ایرانی که با تبعه خارجه مزاوجت می‌نماید به تابعیت ایرانی خود باقی خواهد ماند مگر اینکه مطابق قانون مملکت زوج تابعیت شوهر به واسطه وقوع عقد ازدواج به زوجه تحمیل شود ولی در هر صورت بعد از وفات شوهر و یا تفریق به صرف تقدیم درخواست به وزارت امور خارجه به انضمام ورقه تصدیق فوت شوهر و یا سند تفریق، تابعیت اصلیه زن با جمیع حقوق و امتیازات راجعه به آن مجدداً به او تعلق خواهد گرفت. تبصره 1 (الحاقی 1361/10/8 و اصلاحی 1370/8/14) - هر گاه قانون تابعیت مملکت زوج زن را بین حفظ تابعیت اصلی و تابعیت زوج مخیر بگذارد در این مورد زن ایرانی که بخواهد تابعیت مملکت زوج را دارا شود و علل موجهی هم برای تقاضای خود در دست داشته باشد، به شرط تقدیم تقاضانامه کتبی به وزارت امور خارجه ممکن است با تقاضای او موافقت گردد. تبصره 2 (الحاقی 1361/10/8 و اصلاحی 1370/8/14) - زن‌های ایرانی که بر اثر ازدواج تابعیت خارجی را تحصیل می‌کنند حق داشتن اموال غیرمنقول را در صورتی که موجب سلطه اقتصادی خارجی گردد، ندارند. تشخیص این امر با کمیسیونی متشکل از نمایندگان وزارتخانه‌های امور خارجه و کشور و اطلاعات است. مقررات ماده 988 و تبصره آن در قسمت خروج ایرانیانی که تابعیت خود را ترک نموده‌اند شامل زنان مزبور نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۹۸۸

۲۸۹ واژه ۲ دقیقه ★★★★★

اتباع ایران نمیتوانند تبعیت خود را ترک کنند مگر به شرایط ذیل:
1- به سن 25 سال تمام رسیده باشند.
2- هیئت وزراء خروج از تابعیت آنان را اجازه دهد.
3- قبلا تعهد نمایند که در ظرف یک سال از تاریخ ترک تابعیت حقوق خود را بر اموال غیر منقول که در ایران دارا می‌باشند و یا ممکن است‌ بالوراثه دارا شوند ولو قوانین ایران اجازه تملک آن را به اتباع خارجه بدهد به نحوی از انحاء به اتباع ایرانی منتقل کنند زوجه و اطفال کسی که بر طبق‌ این ماده ترک تابعیت می‌نمایند اعم از اینکه اطفال مزبور صغیر یا کبیر باشند از تبعیت ایرانی خارج نمی‌گردد مگر اینکه اجازه هیئت وزراء شامل آن‌ها هم باشد.
4- خدمت تحت‌السلاح خود را انجام داده باشند. تبصره الف (اصلاحی 1348/11/27)- کسانی که بر طبق این ماده مبادرت به تقاضای ترک تابعیت ایران و قبول تابعیت خارجی می‌نمایند علاوه بر اجرای مقرراتی که ضمن بند (3) از این ماده درباره آنان مقرر است باید ظرف مدت سه ماه از تاریخ صدور سند ترک تابعیت از ایران خارج شوند.چنانچه ظرف مدت مزبور خارج نشوند مقامات صالحه امر به اخراج آن‌ها و فروش اموالشان صادر خواهند نمود و تمدید مهلت مقرره فوق حداکثر تا یک سال موکول به موافقت وزارت امور خارجه می‌باشد. تبصره ب (اصلاحی 1348/11/27)- هیئت وزیران می‌تواند ضمن تصویب ترک تابعیت زن ایرانی بی‌شوهر ترک تابعیت فرزندان او را نیز که فاقد پدر و جد پدری هستند و کمتر از 18 سال تمام دارند و یا به جهات دیگری محجورند اجازه دهد. فرزندان زن مذکور نیز که به سن 25 سال تمام نرسیده باشند می‌توانند به تبعیت از درخواست مادر، تقاضای ترک تابعیت نمایند.

یادداشت

ماده ۹۸۹

۱۰۴ واژه ۱ دقیقه ★★★★☆

اصلاحی (1404/07/23)- هر تبعه ایرانی که بدون رعایت مقررات قانونی بعد از تاریخ 1280 شمسی تابعیت خارجی تحصیل کرده باشد تبعیت خارجی او‌ کان‌لم‌یکن بوده و تبعه ایران شناخته می‌شود و از اشتغال به وزارت و معاونت وزارت و عضویت مجالس مقننه و انجمن های ایالتی و ولایتی و ‌بلدی و هرگونه مشاغل دولتی محروم خواهد بود. تبصره (الحاقی 1337/11/11)- هیات وزیران میتواند بنا به مصالحی به پیشنهاد وزارت امور خارجه تابعیت خارجی مشمولین این ماده را به رسمیت بشناسند. به اینگونه اشخاص با موافقت وزارت امور خارجه اجازه ورود به ایران یا اقامت می‌توان داد.

یادداشت

ماده ۹۹۰

۳۹ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

از اتباع ایران کسی که خود یا پدرشان موافق مقررات، تبدیل تابعیت کرده باشند و بخواهند به تبعیت اصلیه خود رجوع نمایند به مجرد ‌درخواست به تابعیت ایران قبول خواهند شد مگر آنکه دولت تابعیت آنها را صلاح نداند.

یادداشت

ماده ۹۹۱

۵۰ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

(اصلاحی 1370/8/14)- تکالیف مربوط به اجرای قانون تابعیت و اخذ مخارج دفتری در مورد کسانی که تقاضای تابعیت یا ترک تابعیت دولت جمهوری اسلامی ایران و تقاضای بقاء بر تابعیت اصلی را دارند به موجب آئین‌نامه‌ای که به تصویب هیات وزیران خواهد رسید معین خواهد شد.

یادداشت

کتاب سوم - در اسناد سجل احوال

ماده ۹۹۲

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

سجل احوال هر کس به موجب دفاتری که برای این امر مقرر است معین می‌شود.

یادداشت

ماده ۹۹۳

۶۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

امور ذیل باید در ظرف مدت و به طریقی که به موجب قوانین یا نظامات مخصوصه مقرر است به دایره سجل احوال اطلاع داده شود:
1- ولادت هر طفل و همچنین سقط هر جنین که بعد از ماه ششم از تاریخ حمل واقع شود.
2- ازدواج اعم از دائم و منقطع.
3- طلاق اعم از بائن و رجعی و همچنین بذل مدت.
4- وفات هر شخص.

یادداشت

ماده ۹۹۴

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

حکم فوت فرضی غایب که بر طبق مقررات کتاب پنجم از جلد دوم این قانون صادر می‌شود باید در دفتر سجل احوال ثبت شود.

یادداشت

ماده ۹۹۵

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تغییر مطالبی که در دفاتر سجل احوال ثبت شده است ممکن نیست مگر به موجب حکم محکمه.

یادداشت

ماده ۹۹۶

۵۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر عدم صحت مطالبی که به دایره سجل احوال اظهار شده است در محکمه ثابت گردد یا هویت کسی که در دفتر سجل احوال به عنوان ‌مجهول‌الهویه قید شده است معین شود و یا حکم فوت فرضی غایب ابطال گردد مراتب باید در دفاتر مربوطه سجل احوال قید شود.

یادداشت

ماده ۹۹۷

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر کس باید دارای نام خانوادگی باشد اتخاذ نام‌های مخصوصی که به موجب نظامنامه اداره سجل احوال معین میشود ممنوع است.

یادداشت

ماده ۹۹۸

۷۱ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

هر کس که اسم خانوادگی او را دیگری بدون حق اتخاذ کرده باشد میتواند اقامه دعوی کرده و در حدود قوانین مربوطه تغییر نام‌ خانوادگی غاصب را بخواهد.اگر کسی نام خانوادگی خود را که در دفاتر سجل احوال ثبت کرده است مطابق مقررات مربوطه به این امر تغییر دهد هر ذی‌نفع می‌تواند در ظرف مدت و ‌به طریقی که در قوانین یا نظامات مخصوصه مقرر است اعتراض کند.

یادداشت

ماده ۹۹۹

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

سند ولادت اشخاصی که ولادت آن‌ها در مدت قانونی به دایره سجل احوال اظهار شده است سند رسمی محسوب خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۰۰۰

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

سایر مطالب راجع به سجل احوال به موجب قوانین و نظامنامه‌های مخصوصه مقرر است.

یادداشت

ماده ۱۰۰۱

۳۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

مامورین قنسولی ایران در خارجه باید نسبت به ایرانیان مقیم حوزه ماموریت خود وظایفی را که به موجب قوانین و نظامات جاریه به عهده دوایر سجل احوال مقرر است انجام دهند.

یادداشت

کتاب چهارم - در اقامتگاه

ماده ۱۰۰۲

۴۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اقامتگاه هر شخصی عبارت از محلی است که شخص در آنجا سکونت داشته و مرکز مهم امور او نیز در آنجا باشد اگر محل سکونت ‌شخصی غیر از مرکز مهم امور او باشد مرکز امور او اقامتگاه محسوب است. اقامتگاه اشخاص حقوقی مرکز عملیات آن‌ها خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۰۰۳

۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هیچ کس نمیتواند بیش از یک اقامتگاه داشته باشد.

یادداشت

ماده ۱۰۰۴

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

تغییر اقامتگاه به وسیله سکونت حقیقی در محل دیگر به عمل می‌آید مشروط بر اینکه مرکز مهم امور او نیز به همان محل انتقال یافته ‌باشد.

یادداشت

ماده ۱۰۰۵

۴۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اقامتگاه زن شوهردار همان اقامتگاه شوهر است مع‌ذلک زنی که شوهر او اقامتگاه معلومی ندارد و همچنین زنی که با رضایت شوهر‌ خود و یا با اجازه محکمه مسکن علیحده اختیار کرده میتواند اقامتگاه شخصی علیحده نیز داشته باشد.

یادداشت

ماده ۱۰۰۶

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اقامتگاه صغیر و محجور همان اقامتگاه ولی یا قیم آنها است.

یادداشت

ماده ۱۰۰۷

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اقامتگاه مامورین دولتی محلی است که در آنجا ماموریت ثابت دارند.

یادداشت

ماده ۱۰۰۸

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اقامتگاه افراد نظامی که در ساخلو هستند محل ساخلو آن‌ها است.

یادداشت

ماده ۱۰۰۹

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر اشخاص کبیر که معمولا نزد دیگری کار یا خدمت می‌کنند در منزل کارفرما یا مخدوم خود سکونت داشته باشند اقامتگاه آن‌ها همان‌ اقامتگاه کارفرما یا مخدوم آن‌ها خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۰۱۰

۶۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر ضمن معامله یا قراردادی طرفین معامله یا یکی از آن‌ها برای اجرای تعهدات حاصله از آن معامله محلی غیر از اقامتگاه حقیقی خود ‌انتخاب کرده باشد نسبت به دعاوی راجعه به آن معامله همان محلی که انتخاب شده است اقامتگاه او محسوب خواهد شد و همچنین است در صورتی که برای ابلاغ اوراق دعوی و احضار و اخطار محلی را غیر از اقامتگاه حقیقی خود معین کند.

یادداشت

کتاب پنجم - در غایب مفقودالاثر

ماده ۱۰۱۱

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

غایب مفقودالاثر کسی است که از غیبت او مدت بالنسبه مدیدی گذشته و از او به هیچ وجه خبری نباشد.

یادداشت

ماده ۱۰۱۲

۵۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر غایب مفقودالاثر برای اداره اموال خود تکلیفی معین نکرده باشد و کسی هم نباشد که قانونا حق تصدی امور او را داشته باشد ‌محکمه برای اداره اموال او یک نفر امین معین میکند تقاضای تعیین امین فقط از طرف مدعی‌العموم و اشخاص ذی‌نفع در این امر قبول می‌شود.

یادداشت

ماده ۱۰۱۳

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

محکمه میتواند از امینی که معین میکند تقاضای ضامن یا تضمینات دیگر نماید.

یادداشت

ماده ۱۰۱۴

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر یکی از وراث غایب تضمینات کافیه بدهد محکمه نمی‌تواند امین دیگری معین نماید و وارث مزبور به این سمت معین خواهد شد.

یادداشت

ماده ۱۰۱۵

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

وظایف و مسئولیت‌های امینی که به موجب مواد قبل معین می‌گردد همان است که برای قیم مقرر است.

یادداشت

ماده ۱۰۱۶

۳۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه هم فوت و هم تاریخ فوت غایب مفقودالاثر مسلم شود اموال او بین وراث موجود حین‌الموت تقسیم میگردد اگرچه یک یا‌ چند نفر آنها از تاریخ فوت غایب به بعد فوت کرده باشد.

یادداشت

ماده ۱۰۱۷

۳۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر فوت غایب بدون تعیین تاریخ فوت ثابت گردد محکمه باید تاریخی را که فوت او در آن تاریخ محقق بوده معین کند در این صورت‌ اموال غایب بین وراثی که در تاریخ مزبور موجود بوده‌اند تقسیم میشود.

یادداشت

ماده ۱۰۱۸

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مفاد ماده فوق در موردی نیز رعایت میگردد که حکم موت فرضی غایب صادر شود.

یادداشت

ماده ۱۰۱۹

۳۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

حکم موت فرضی غایب در موردی صادر می‌شود که از تاریخ آخرین خبری که از حیات او رسیده است مدتی گذشته باشد که عادتا‌ً چنین شخصی زنده نمی‌ماند.

یادداشت

ماده ۱۰۲۰

۱۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

موارد ذیل از جمله مواردی محسوب است که عادتا‌ً شخص غایب زنده فرض نمی‌شود:
1- وقتی که ده سال تمام از تاریخ آخرین خبری که از حیات غایب رسیده است گذشته و در انقضاء مدت مزبور سن غایب از 75 سال گذشته‌ باشد.
2- وقتی که یک نفر به عنوانی از عناوین جزء قشون مسلح بوده و در زمان جنگ مفقود و سه سال تمام از تاریخ انعقاد صلح بگذرد بدون اینکه‌ خبری از او برسد هرگاه جنگ منتهی به انعقاد صلح نشده باشد مدت مزبور 5 سال از تاریخ ختم جنگ محسوب می‌شود.
3- وقتی که 1 نفر حین سفر بحری در کشتی بوده که آن کشتی در آن مسافرت تلف شده است سه سال تمام از تاریخ تلف شدن کشتی گذشته ‌باشد بدون اینکه از آن مسافر خبری برسد.

یادداشت

ماده ۱۰۲۱

۹۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در مورد فقره اخیر ماده قبل اگر با انقضاء مدت‌های ذیل که مبدا آن از روز حرکت کشتی محسوب می‌شود کشتی به مقصد نرسیده باشد ‌و در صورت حرکت بدون مقصد به بندری که از آنجا حرکت کرده برنگشته و از وجود آن به هیچ وجه خبری نباشد کشتی تلف شده محسوب ‌‌می‌شود.الف) برای مسافرت در بحر خزر و داخل خلیج فارس یک سال.ب) برای مسافرت در بحر عمان، اقیانوس هند، بحر احمر، بحر سفید (‌مدیترانه)، بحر سیاه و بحر آزوف دو سال.ج) برای مسافرت در سایر بحار سه سال‌.

یادداشت

ماده ۱۰۲۲

۶۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر کسی در نتیجه واقعه‌ای به غیر آنچه در فقره 2 و 3 ماده 1020 مذکور است دچار خطر مرگ گشته و مفقود شده و یا در طیاره بوده‌ و طیاره مفقود شده باشد وقتی میتوان حکم موت فرضی او را صادر نمود که پنج سال از تاریخ دچار شدن به خطر مرگ بگذرد بدون اینکه خبری از حیات مفقود رسیده باشد.

یادداشت

ماده ۱۰۲۳

۸۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در مورد مواد 1020 و 1021 و 1022 محکمه وقتی میتواند حکم موت فرضی غایب را صادر نماید که در یکی از جراید محل و یکی ‌از روزنامه‌های کثیرالانتشار تهران اعلانی در سه دفعه متوالی هر کدام به فاصله یک ماه منتشر کرده و اشخاصی را که ممکن است از غایب خبری داشته‌ باشند دعوت نماید که اگر خبر دارند به اطلاع محکمه برسانند هر گاه یک سال از تاریخ اولین اعلان بگذرد و حیات غایب ثابت نشود حکم موت‌ فرضی او داده می‌شود.

یادداشت

ماده ۱۰۲۴

۳۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر اشخاص متعدد در یک حادثه تلف شوند فرض بر این می‌شود که همه آن‌ها در آن واحد مرده‌اند. مفاد این ماده مانع از اجراء مقررات مواد 873 و 874 جلد اول این قانون نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۰۲۵

۷۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

وراث غایب مفقودالاثر می‌توانند قبل از صدور حکم موت فرضی او نیز از محکمه تقاضا نمایند که دارایی او را به تصرف آن‌ها بدهد‌ مشروط بر اینکه اولاً غایب مزبور کسی را برای اداره کردن اموال خود معین نکرده باشد و ثانیاً دو سال تمام از آخرین خبر غایب گذشته باشد بدون اینکه حیات یا ممات او معلوم باشد. در مورد این ماده رعایت ماده 1023 راجع به اعلان مدت یک سال حتمی است.

یادداشت

ماده ۱۰۲۶

۵۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در مورد ماده قبل وراث باید ضامن و یا تضمینات کافیه دیگر بدهند تا در صورت مراجعت غایب و یا در صورتی که اشخاص ثالث‌ حقی بر اموال او داشته باشند از عهده اموال یا حق اشخاص ثالث برآیند تضمینات مزبور تا موقع صدور حکم موت فرضی غایب باقی خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۰۲۷

۴۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

بعد از صدور حکم فوت فرضی نیز اگر غایب پیدا شود کسانی که اموال او را به عنوان وراثت تصرف کرده‌اند باید آنچه را که از اعیان ‌یا عوض و یا منافع اموال مزبور حین پیدا شدن غایب موجود میباشد مسترد دارند.

یادداشت

ماده ۱۰۲۸

۵۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

امینی که برای اداره کردن اموال غایب مفقودالاثر معین می‌شود باید نفقه زوجه دائم یا منقطعه که مدت او نگذشته و نفقه او را زوج‌ تعهد کرده باشد و اولاد غایب را از دارایی غایب تادیه نماید در صورت اختلاف در میزان نفقه تعیین آن به عهده محکمه است.

یادداشت

ماده ۱۰۲۹

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هرگاه شخصی چهار سال تمام غایب مفقودالاثر باشد زن او می‌تواند تقاضای طلاق کند در این صورت با رعایت ماده 1023 حاکم او را طلاق می‌دهد.

یادداشت

ماده ۱۰۳۰

۳۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر شخص غایب پس از وقوع طلاق و قبل از انقضاء مدت عده مراجعت نماید نسبت به طلاق حق رجوع دارد ولی بعد از انقضاء مدت ‌مزبور حق رجوع ندارد.

یادداشت

کتاب ششم - در قرابت

ماده ۱۰۳۱

ماده 1031 قرابت بر دو قسم است

۱۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

قرابت بر دو قسم است: قرابت نسبی و قرابت سببی.

یادداشت

ماده ۱۰۳۲

ماده 1032 قرابت نسبی به ترتیب طبقات ذیل است

۱۴۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

قرابت نسبی به ترتیب طبقات ذیل است: طبقه اول: پدر و مادر و اولاد و اولادِ اولاد.‌طبقه دوم: اجداد و برادر و خواهر و اولاد آن‌ها.طبقه سوم: اعمام و عمات و اخوال و خالات و اولاد آن‌ها در هر طبقه درجات قرب و بعد قرابت نسبی به عده نسل‌ها در آن طبقه معین میگردد.مثلا در طبقه اول قرابت پدر و مادر با اولاد در درجه اول و نسبت‌ به اولادِ اولاد در درجه دوم خواهد بود و هکذا در طبقه دوم قرابت برادر و خواهر و جد و جده در درجه اول از طبقه دوم و اولاد برادر و خواهر و جد و ‌پدر در درجه دوم از طبقه دوم خواهد بود و در طبقه سوم قرابت عمو و دایی و عمه و خاله در درجه اول از طبقه سوم و درجه اولاد آن‌ها در درجه دوم از‌ آن طبقه است.

یادداشت

ماده ۱۰۳۳

۶۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر کس در هر خط و به هر درجه که با یک نفر قرابت نسبی داشته باشد در همان خط و به همان درجه قرابت سببی با زوج یا زوجه او ‌خواهد داشت بنابراین پدر و مادر زن یک مرد اقربای درجه اول آن مرد و برادر و خواهر شوهر یک زن از اقربای سببی درجه دوم آن زن خواهند بود.

یادداشت

کتاب هفتم - در نکاح و طلاق

باب اول - در نکاح

فصل اول - در خواستگاری

ماده ۱۰۳۴

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر زنی را که خالی از موانع نکاح باشد میتوان خواستگاری نمود.

یادداشت

ماده ۱۰۳۵

۶۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

وعده ازدواج ایجاد علقه زوجیت نمی‌‌کند اگرچه تمام یا قسمتی از مهریه که بین طرفین برای موقع ازدواج مقرر گردیده پرداخته شده ‌باشد بنابراین هر یک از زن و مرد مادام که عقد نکاح جاری نشده می‌‌تواند از وصلت امتناع کند و طرف دیگر نمی‌تواند به هیچ وجه او را مجبور به ازدواج کرده یا از جهت صرف امتناع از وصلت مطالبه خسارتی نماید.

یادداشت

ماده ۱۰۳۶

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

به موجب قانون اصلاح موادی از قانون مدنی مصوب 1370/8/14 نسخ شده است.

یادداشت

ماده ۱۰۳۷

۵۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر یک از نامزدها می‌تواند در صورت بهم خوردن وصلت منظور هدایائی را که به طرف دیگر یا ابوین او برای وصلت منظور داده ‌است مطالبه کند. اگر عین هدایا موجود نباشد مستحق قیمت هدایائی خواهد بود که عادتا نگاه داشته می‌شود مگر اینکه آن هدایا بدون تقصیر طرف دیگر تلف شده‌ باشد.

یادداشت

ماده ۱۰۳۸

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مفاد ماده قبل از حیث رجوع به قیمت در موردی که وصلت منظور در اثر فوت یکی از نامزدها بهم بخورد مجری نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۰۳۹

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

به موجب قانون اصلاح موادی از قانون مدنی مصوب 1370/8/14 نسخ شده است.

یادداشت

ماده ۱۰۴۰

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر یک از طرفین می‌ تواند برای انجام وصلت منظور از طرف مقابل تقاضا کند که تصدیق طبیب به صحت از امراض مسریه مهم از ‌قبیل سفلیس و سوزاک و سل ارائه دهد.

یادداشت

فصل دوم - قابلیت صحی برای ازدواج

ماده ۱۰۴۱

۴۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

(اصلاحی 1381/4/1 مجمع تشخیص مصلحت نظام)- عقد نکاح دختر قبل از رسیدن به سن 13 سال تمام شمسی و پسر قبل از رسیدن به سن 15 سال تمام شمسی منوط است به اذن ولی به شرط رعایت مصلحت با تشخیص دادگاه صالح.

یادداشت

ماده ۱۰۴۲

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

به موجب قانون اصلاح موادی از قانون مدنی مصوب 1370/8/14 نسخ شده است.

یادداشت

ماده ۱۰۴۳

۸۹ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

(اصلاحی 1370/8/17)- نکاح دختر باکره اگرچه به سن بلوغ رسیده باشد موقوف به اجازه پدر یا جد پدری او است و هر گاه پدر یا جد پدری بدون علت موجه از دادن اجازه مضایقه کند اجازه او ساقط و در این صورت دختر می‌تواند با معرفی کامل مردی که می خواهد با او ازدواج نماید و شرایط نکاح و مهری که بین آن‌ها قرار داده شده پس از اخذ اجازه از دادگاه مدنی خاص به دفتر ازدواج مراجعه و نسبت به ثبت ازدواج اقدام نماید.

یادداشت

ماده ۱۰۴۴

۶۰ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

(اصلاحی 1370/8/17)- در صورتی که پدر یا جد پدری در محل حاضر نباشند و استیذان از آن‌ها نیز عادتاً غیرممکن بوده و دختر نیز احتیاج به ازدواج داشته باشد، وی می‌تواند اقدام به ازدواج نماید. تبصره (الحاقی 1370/8/17)- ثبت این ازدواج در دفترخانه منوط به احراز موارد فوق در دادگاه مدنی خاص می‌باشد.

یادداشت

فصل سوم - در موانع نکاح

ماده ۱۰۴۵

۷۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

نکاح با اقارب نسبی ذیل ممنوع است اگر چه قرابت حاصل از شبهه یا زنا باشد.1) نکاح با پدر و اجداد و با مادر و جدات هر قدر که بالا برود.2) نکاح با اولاد هر قدر که پایین برود.3) نکاح با برادر و خواهر و اولاد آن‌ها تا هر قدر که پایین برود.4) نکاح با عمات و خالات خود و عمات و خالات پدر و مادر و اجداد و جدات.

یادداشت

ماده ۱۰۴۶

۱۶۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

قرابت رضاعی از حیث حرمت نکاح در حکم قرابت نسبی است مشروط بر این که:- اولاً شیر زن از حمل مشروع حاصل شده باشد.- ثانیاً شیر مستقیما از پستان مکیده شده باشد.- ثالثاً طفل لااقل یک شبانه روز و یا 15 دفعه متوالی شیر کامل خورده باشد بدون این که در بین، غذای دیگر یا شیر زن دیگر را بخورد.- رابعاً شیر خوردن طفل قبل از تمام شدن دو سال از تولد او باشد.- خامساً مقدار شیری که طفل خورده است از یک زن و از یک شوهر باشد. بنابراین اگر طفل در شبانه روز مقداری از شیر یک زن و مقداری از شیر‌زن دیگر بخورد موجب حرمت نمی‌شود، اگرچه شوهر آن دو زن یکی باشد و همچنین اگر یک زن یک دختر و یک پسر رضاعی داشته باشد که هر یک‌ را از شیر متعلق به شوهر دیگر شیر داده باشد آن پسر و یا آن دختر، برادر و خواهر رضاعی نبوده و ازدواج بین آن‌ها از این حیث ممنوع نمی‌باشد.

یادداشت

ماده ۱۰۴۷

۸۵ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

نکاح بین اشخاص ذیل به واسطه مصاهره ممنوع دائمی است:
1- بین مرد و مادر و جدات زن از هر درجه که باشد اعم از نسبی و رضاعی.
2- بین مرد و زنی که سابقاً زن پدر و یا زن یکی از اجداد یا زن پسر یا زن یکی از احفاد او بوده است هر چند قرابت رضاعی باشد.
3- بین مرد با اناث از اولاد زن از هر درجه که باشد ولو رضاعی، مشروط بر اینکه بین زن و شوهر زناشویی واقع شده باشد.

یادداشت

ماده ۱۰۴۸

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

جمع بین دو خواهر ممنوع است اگرچه به عقد منقطع باشد.

یادداشت

ماده ۱۰۴۹

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هیچ کس نمی‌تواند دختر برادر زن و یا دختر خواهر زن خود را بگیرد مگر با اجازه زن خود.

یادداشت

ماده ۱۰۵۰

۵۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر کس زن شوهردار را با علم به وجود علقه زوجیت و حرمت نکاح و یا زنی را که در عده طلاق و یا در عده وفات است با علم به عده ‌و حرمت نکاح برای خود عقد کند عقد باطل و آن زن مطلقاً بر آن شخص حرام موبد می‌شود.

یادداشت

ماده ۱۰۵۱

۴۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

حکم مذکور در ماده فوق در موردی نیز جاری است که عقد از روی جهل ‌به تمام یا یکی از امور مذکوره فوق بوده و نزدیکی هم واقع ‌شده باشد. در صورت جهل و عدم وقوع نزدیکی عقد باطل ولی حرمت ابدی حاصل نمی‌شود.

یادداشت

ماده ۱۰۵۲

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تفریقی که با لعان حاصل می‌شود موجب حرمت ابدی است.

یادداشت

ماده ۱۰۵۳

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عقد در حال احرام باطل است و با علم به حرمت موجب حرمت ابدی است.

یادداشت

ماده ۱۰۵۴

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

زنای با زن شوهردار یا زنی که در عده رجعیه است موجب حرمت ابدی است.

یادداشت

ماده ۱۰۵۵

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

نزدیکی به شبهه و زنا اگر سابق بر نکاح باشد از حیث مانعیت نکاح در حکم نزدیکی با نکاح صحیح است ولی مبطل نکاح سابق ‌نیست.

یادداشت

ماده ۱۰۵۶

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر کسی با پسری عمل شنیع کند نمیتواند مادر یا خواهر یا دختر او را تزویج کند.

یادداشت

ماده ۱۰۵۷

۴۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

زنی که سه مرتبه متوالی زوجه یک نفر بوده و مطلقه شده بر آن مرد حرام می‌شود، مگر این که به عقد دائم به زوجیت مرد دیگری ‌درآمده و پس از وقوع نزدیکی با او به واسطه طلاق یا فسخ یا فوت، فراق حاصل شده باشد.

یادداشت

ماده ۱۰۵۸

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

زن هر شخصی که به نه طلاق که شش تای آن عدی است مطلقه شده باشد بر آن شخص حرام موبد می‌شود.

یادداشت

ماده ۱۰۵۹

۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

نکاح مسلمه با غیرمسلم جایز نیست.

یادداشت

ماده ۱۰۶۰

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ازدواج زن ایرانی با تبعه خارجه در مواردی هم که مانع قانونی ندارد موکول به اجازه مخصوص از طرف دولت است.

یادداشت

ماده ۱۰۶۱

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

دولت می‌تواند ازدواج بعضی از مستخدمین و مامورین رسمی و محصلین دولتی را با زنی که تبعه خارجه باشد موکول به اجازه ‌مخصوص نماید.

یادداشت

فصل چهارم - شرایط صحت نکاح

ماده ۱۰۶۲

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

نکاح واقع میشود به ایجاب و قبول به الفاظی که صریحاً دلالت بر قصد ازدواج نماید.

یادداشت

ماده ۱۰۶۳

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ایجاب و قبول ممکن است از طرف خود مرد و زن صادر شود و یا از طرف اشخاصی که قانونا حق عقد دارند.

یادداشت

ماده ۱۰۶۴

۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عاقد باید عاقل و بالغ و قاصد باشد.

یادداشت

ماده ۱۰۶۵

۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

توالی عرفی ایجاب و قبول شرط صحت عقد است.

یادداشت

ماده ۱۰۶۶

۳۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه یکی از متعاقدین یا هر دو لال باشند عقد به اشاره از طرف لال نیز واقع می‌شود مشروط بر اینکه به طور وضوح حاکی از انشای عقد باشد.

یادداشت

ماده ۱۰۶۷

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تعیین زن و شوهر به نحوی که برای هیچ یک از طرفین در شخص طرف دیگر شبهه نباشد شرط صحت نکاح است.

یادداشت

ماده ۱۰۶۸

۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تعلیق در عقد موجب بطلان است.

یادداشت

ماده ۱۰۶۹

۴۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

شرط خیار فسخ نسبت به عقد نکاح باطل است ولی در نکاح دائم شرط خیار نسبت به صداق جایز است مشروط بر این که مدت آن ‌معین باشد و بعد از فسخ مثل آن است که اصلا مهر ذکر نشده باشد.

یادداشت

ماده ۱۰۷۰

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

رضای زوجین شرط نفوذ عقد است و هر گاه مکره بعد از زوال کُره عقد را اجازه کند نافذ است، مگر این که اکراه به درجه‌ای بوده که عاقد‌ فاقد قصد باشد.

یادداشت

فصل پنجم - وکالت در نکاح

ماده ۱۰۷۱

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر یک از مرد و زن می‌تواند برای عقد نکاح وکالت به غیر دهد.

یادداشت

ماده ۱۰۷۲

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در صورتی که وکالت به طور اطلاق داده شود وکیل نمی‌تواند موکله را برای خود تزویج کند، مگر این که این اذن صریحاً به او داده شده ‌باشد.

یادداشت

ماده ۱۰۷۳

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر وکیل از آنچه که موکل راجع به شخص یا مهر یا خصوصیات دیگر معین کرده تخلف کند صحت عقد متوقف بر تنفیذ موکل‌ خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۰۷۴

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

حکم ماده فوق در موردی نیز جاری است که وکالت بدون قید بوده و وکیل مراعات مصلحت موکل را نکرده باشد.

یادداشت

فصل ششم - در نکاح منقطع

ماده ۱۰۷۵

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

نکاح وقتی منقطع است که برای مدت معینی واقع شده باشد.

یادداشت

ماده ۱۰۷۶

۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مدت نکاح منقطع باید کاملاً معین شود.

یادداشت

ماده ۱۰۷۷

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در نکاح منقطع احکام راجع به وراثت زن و به مهر او همان است که در باب ارث و در فصل آتی مقرر شده است.

یادداشت

فصل هفتم - در مهر

ماده ۱۰۷۸

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر چیزی را که مالیت داشته و قابل تملک نیز باشد می‌توان مهر قرار داد.

یادداشت

ماده ۱۰۷۹

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مهر باید بین طرفین تا حدی که رفع جهالت آن‌ها بشود معلوم باشد.

یادداشت

ماده ۱۰۸۰

۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

تعیین مقدار مهر منوط به تراضی طرفین است.

یادداشت

ماده ۱۰۸۱

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر در عقد نکاح شرط شود که در صورت عدم تادیه مهر در مدت معین، نکاح باطل خواهد بود نکاح و مهر صحیح، ولی شرط باطل‌ است.

یادداشت

ماده ۱۰۸۲

۱۰۷ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

به مجرد عقد زن مالک مهر میشود و می‌تواند هر نوع تصرفی که بخواهد در آن بنماید. تبصره (الحاقی 1376/4/29) - چنانچه مهریه وجه رایج باشد متناسب با تغییر شاخص قیمت سالانه زمان تادیه نسبت به سال اجرای عقد که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین می‌گردد محاسبه و پرداخت خواهد شد مگر این که زوجین در حین اجرای عقد به نحو دیگری تراضی کرده باشند.آیین‌نامه اجرایی این قانون حداکثر ظرف مدت سه ماه از تاریخ تصویب توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با همکاری وزارت دادگستری و وزارت امور اقتصادی و دارایی تهیه و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.

یادداشت

ماده ۱۰۸۳

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

برای تادیه تمام و یا قسمتی از مهر می‌توان مدت یا اقساطی قرار داد.

یادداشت

ماده ۱۰۸۴

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه مهر عین معین باشد و معلوم گردد قبل از عقد معیوب بوده و یا بعد از عقد و قبل از تسلیم معیوب و یا تلف شود شوهر ضامن ‌عیب و تلف است.

یادداشت

ماده ۱۰۸۵

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

زن میتواند تا مهر به او تسلیم نشده از ایفاء وظایفی که در مقابل شوهر دارد امتناع کند مشروط بر این که مهر او حال باشد و این امتناع ‌مسقط حق نفقه نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۰۸۶

۳۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر زن قبل از اخذ مهر به اختیار خود به ایفاء وظایفی که در مقابل شوهر دارد قیام نمود دیگر نمی‌تواند از حکم ماده قبل استفاده کند ‌معذلک حقی که برای مطالبه مهر دارد ساقط نخواهد شد.

یادداشت

ماده ۱۰۸۷

۴۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر در نکاح دائم مهر ذکر نشده یا عدم مهر شرط شده باشد نکاح صحیح است و طرفین می‌توانند بعد از عقد، مهر را به تراضی معین‌ کنند و اگر قبل از تراضی بر مهر معین، بین آن‌ها نزدیکی واقع شود زوجه مستحق مهرالمثل خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۰۸۸

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در مورد ماده قبل، اگر یکی از زوجین قبل از تعیین مهر و قبل از نزدیکی بمیرد زن مستحق هیچ‌گونه مهری نیست.

یادداشت

ماده ۱۰۸۹

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ممکن است اختیار تعیین مهر به شوهر یا شخص ثالثی داده شود. در این صورت، شوهر یا شخص ثالث میتواند مهر را هر قدر بخواهد ‌معین کند.

یادداشت

ماده ۱۰۹۰

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر اختیار تعیین مهر به زن داده شود زن نمی‌تواند بیشتر از مهرالمثل معین نماید.

یادداشت

ماده ۱۰۹۱

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

برای تعیین مهرالمثل باید حال زن از حیث شرافت خانوادگی و سایر صفات و وضعیت او نسبت به اماثل و اقران و اقارب و همچنین‌ معمول محل و غیره در نظر گرفته شود.

یادداشت

ماده ۱۰۹۲

۴۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه شوهر قبل از نزدیکی، زن خود را طلاق دهد زن مستحق نصف مهر خواهد بود و اگر شوهر بیش از نصف مهر را قبلاً داده باشد‌ حق دارد مازاد از نصف را عیناً یا مثلاً یا قیمتاً استرداد کند.

یادداشت

ماده ۱۰۹۳

۳۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه مهر در عقد ذکر نشده باشد و شوهر قبل از نزدیکی و تعیین مهر زن خود را طلاق دهد زن مستحق مهرالمتعه است و اگر بعد از ‌آن طلاق دهد مستحق مهرالمثل خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۰۹۴

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

برای تعیین مهرالمتعه حال مرد از حیث غنا و فقر ملاحظه می‌شود.

یادداشت

ماده ۱۰۹۵

۱۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در نکاح منقطع عدم مهر در عقد موجب بطلان است.

یادداشت

ماده ۱۰۹۶

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در نکاح منقطع موت زن در اثنای مدت موجب سقوط مهر نمی‌شود و همچنین است اگر شوهر تا آخر مدت با او نزدیکی نکند.

یادداشت

ماده ۱۰۹۷

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در نکاح منقطع هر گاه شوهر قبل از نزدیکی، تمام مدت نکاح را ببخشد باید نصف مهریه را بدهد.

یادداشت

ماده ۱۰۹۸

۳۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در صورتی که عقد نکاح اعم از دائم یا منقطع باطل بوده و نزدیکی واقع نشده، زن حق مهر ندارد و اگر مهر را گرفته شوهر می‌ تواند آن را ‌استرداد نماید.

یادداشت

ماده ۱۰۹۹

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در صورت جهل زن به فساد نکاح و وقوع نزدیکی، زن مستحق مهرالمثل است.

یادداشت

ماده ۱۱۰۰

۴۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در صورتی که مهرالمسمی مجهول باشد یا مالیت نداشته باشد یا ملک غیر باشد در صورت اول و دوم، زن مستحق مهرالمثل خواهد ‌بود و در صورت سوم، مستحق مثل یا قیمت آن خواهد بود، مگر این که صاحب مال اجازه نماید.

یادداشت

ماده ۱۱۰۱

۳۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه عقد نکاح قبل از نزدیکی به جهتی فسخ شود زن حق مهر ندارد، مگر در صورتی که موجب فسخ عنن باشد که در این صورت، با‌ وجود فسخ نکاح، زن مستحق نصف مهر است.

یادداشت

فصل هشتم - در حقوق و تکالیف زوجین نسبت به یکدیگر

ماده ۱۱۰۲

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

همین که نکاح به طور صحت واقع شد روابط زوجیت بین طرفین موجود و حقوق و تکالیف زوجین در مقابل همدیگر برقرار می‌شود.

یادداشت

ماده ۱۱۰۳

۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

زن و شوهر مکلف به حسن معاشرت با یکدیگرند.

یادداشت

ماده ۱۱۰۴

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

زوجین باید در تشیید مبانی خانواده و تربیت اولاد خود به یکدیگر معاضدت نمایند.

یادداشت

ماده ۱۱۰۵

۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در روابط زوجین ریاست خانواده از خصائص شوهر است.

یادداشت

ماده ۱۱۰۶

۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در عقد دائم نفقه زن به عهده شوهر است.

یادداشت

ماده ۱۱۰۷

۳۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

نفقه عبارت است از همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از قبیل مسکن، البسه، غذا، اثاث منزل و هزینه های درمانی و بهداشتی و خادم در صورت عادت یا احتیاج به واسطه نقصان یا مرض.

یادداشت

ماده ۱۱۰۸

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه زن بدون مانع مشروع از ادای وظایف زوجیت امتناع کند مستحق نفقه نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۱۰۹

۵۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

نفقه مطلقه رجعیه در زمان عده بر عهده شوهر است مگر اینکه طلاق در حال نشوز واقع شده باشد لیکن اگر عده از جهت فسخ نکاح‌ یا طلاق بائن باشد زن حق نفقه ندارد مگر در صورت حمل از شوهر خود که در این صورت تا زمان وضع حمل حق نفقه خواهد داشت.

یادداشت

ماده ۱۱۱۰

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در ایام عده وفات، مخارج زندگی زوجه عندالمطالبه از اموال اقاربی که پرداخت نفقه به عهده آنان است، در صورت عدم پرداخت، تامین می‌گردد.

یادداشت

ماده ۱۱۱۱

۳۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

زن می‌تواند در صورت استنکاف شوهر از دادن نفقه به محکمه رجوع کند در این صورت محکمه میزان نفقه را معین و شوهر را به دادن آن محکوم خواهد کرد.

یادداشت

ماده ۱۱۱۲

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر اجرای حکم مذکور در ماده قبل ممکن نباشد مطابق ماده 1129 رفتار خواهد شد.

یادداشت

ماده ۱۱۱۳

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در عقد انقطاع زن حق نفقه ندارد، مگر این که شرط شده یا آن که عقد مبنی بر آن جاری شده باشد.

یادداشت

ماده ۱۱۱۴

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

زن باید در منزلی که شوهر تعیین میکند سکنی نماید مگر آن که اختیار تعیین منزل به زن داده شده باشد.

یادداشت

ماده ۱۱۱۵

۵۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر بودن زن با شوهر در یک منزل متضمن خوف ضرر بدنی و یا مالی یا شرافتی برای زن باشد زن میتواند مسکن علیحده اختیار کند‌ و در صورت ثبوت مظنه ضرر مزبور، محکمه حکم بازگشت به منزل شوهر نخواهد داد و مادام که زن در بازگشتن به منزل مزبور معذور است نفقه بر‌ عهده شوهر خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۱۱۶

۵۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در مورد ماده فوق مادام که محاکمه بین زوجین خاتمه نیافته محل سکنای زن به تراضی طرفین معین می‌شود و در صورت عدم تراضی، محکمه با جلب نظر اقربای نزدیک طرفین، منزل زن را معین خواهد نمود و در صورتی که اقربایی نباشد خود محکمه محل مورد اطمینان را‌ معین خواهد کرد.

یادداشت

ماده ۱۱۱۷

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

شوهر می‌تواند زن خود را از حرفه یا صنعتی که منافی مصالح خانوادگی یا حیثیات خود یا زن باشد منع کند.

یادداشت

ماده ۱۱۱۸

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

زن مستقلاً می‌تواند در دارایی خود هر تصرفی را که می‌خواهد بکند.

یادداشت

ماده ۱۱۱۹

۸۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

طرفین عقد ازدواج می‌توانند هر شرطی که مخالف با مقتضای عقد مزبور نباشد در ضمن عقد ازدواج یا عقد لازم دیگر بنمایند مثل اینکه شرط شود هر گاه شوهر زن دیگر بگیرد یا در مدت معینی غایب شود یا ترک انفاق نماید یا بر علیه حیات زن سوءقصد کند یا سوءرفتاری نماید که‌ زندگانی آن‌ها با یکدیگر غیر قابل تحمل شود زن وکیل و وکیل در توکیل باشد که پس از اثبات تحقق شرط در محکمه و صدور حکم نهایی خود را مطلقه‌ سازد.

یادداشت

باب دوم - در انحلال عقد نکاح

ماده ۱۱۲۰

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عقد نکاح به فسخ یا به طلاق یا به بذل مدت در عقد انقطاع منحل می‌شود.

یادداشت

فصل اول - در مورد امکان فسخ نکاح

ماده ۱۱۲۱

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

جنون هر یک از زوجین به شرط استقرار، اعم از این که مستمر یا ادواری باشد برای طرف مقابل موجب حق فسخ است.

یادداشت

ماده ۱۱۲۲

۴۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

عیوب ذیل در مرد موجب حق فسخ برای زن خواهد بود:1) خصاء.2) عنن به شرط اینکه ولو یک‌بار عمل زناشویی را انجام نداده باشد.3) مقطوع بودن آلت تناسلی به اندازه‌ای که قادر به عمل زناشویی نباشد.

یادداشت

ماده ۱۱۲۳

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

عیوب ذیل در زن موجب حق فسخ برای مرد خواهد بود:1) قرن2) جذام3) برص4) افضاء5) زمین گیری6) نابینائی از هر دو چشم

یادداشت

ماده ۱۱۲۴

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عیوب زن در صورتی موجب حق فسخ برای مرد است که عیب مزبور در حال عقد وجود داشته است.

یادداشت

ماده ۱۱۲۵

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

جنون و عنن در مرد هرگاه بعد از عقد هم حادث شود موجب حق فسخ برای زن خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۱۲۶

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر یک از زوجین که قبل از عقد، عالم به امراض مذکوره در طرف دیگر بوده، بعد از عقد حق فسخ نخواهد داشت.

یادداشت

ماده ۱۱۲۷

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هرگاه شوهر بعد از عقد مبتلا به یکی از امراض مقاربتی گردد زن حق خواهد داشت که از نزدیکی با او امتناع نماید و امتناع به علت ‌مزبور مانع حق نفقه نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۱۲۸

۴۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه در یکی از طرفین صفت خاصی شرط شده و بعد از عقد معلوم شود که طرف مذکور فاقد وصف مقصود بوده برای طرف مقابل ‌حق فسخ خواهد بود، خواه وصف مذکور در عقد تصریح شده یا عقد متبایناً بر آن واقع شده باشد.

یادداشت

ماده ۱۱۲۹

۴۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در صورت استنکاف شوهر از دادن نفقه و عدم امکان اجرای حکم محکمه و الزام او به دادن نفقه، زن می‌تواند برای طلاق به حاکم ‌رجوع کند و حاکم شوهر او را اجبار به طلاق می‌نماید. ‌همچنین است در صورت عجز شوهر از دادن نفقه.

یادداشت

ماده ۱۱۳۰

۲۶۶ واژه ۲ دقیقه ★★★★☆

(اصلاحی 1370/8/14)- در صورتی که دوام زوجیت موجب عسر و حرج زوجه باشد، وی می‌تواند به حاکم شرع مراجعه و تقاضای طلاق کند. چنانچه عسر و حرج مذکور در محکمه ثابت شود، دادگاه می‌تواند زوج را اجبار به طلاق نماید و در صورتی که اجبار میسر نباشد زوجه به اذن حاکم شرع طلاق داده می‌شود. تبصره (الحاقی 1381/4/29 مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام)- عسر و حرج موضوع این ماده عبارت است از به وجود آمدن وضعیتی که ادامه‌ی زندگی را برای زوجه با مشقت همراه ساخته و تحمل آن مشکل باشد و موارد ذیل در صورت احراز توسط دادگاه صالح از مصادیق عسر و حرج محسوب می‌گردد:
1- ترک زندگی خانوادگی توسط زوج حداقل به مدت شش ماه متوالی و یا نه ماه متناوب در مدت یک سال بدون عذر موجه.
2- اعتیاد زوج به یکی از انواع مواد مخدر و یا ابتلا وی به مشروبات الکلی که به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد آورد و امتناع یا عدم امکان الزام وی به ترک آن در مدتی که به تشخیص پزشک برای ترک اعتیاد لازم بوده است.
3- محکومیت قطعی زوج به حبس پنج سال یا بیشتر.
4- ضرب و شتم یا هرگونه سوءرفتار مستمر زوج که عرفاً با توجه به وضعیت زوجه قابل تحمل نباشد.
5- ابتلای زوج به بیماری‌های صعب‌العلاج روانی یا ساری یا هر عارضه‌ی صعب‌العلاج دیگری که زندگی مشترک را مختل نماید. موارد مندرج در این ماده مانع از آن نیست که دادگاه در سایر مواردی که عسر و حرج زن در دادگاه احراز شود، حکم طلاق صادر نماید.

یادداشت

ماده ۱۱۳۱

۵۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

خیار فسخ فوری است و اگر طرفی که حق فسخ دارد بعد از اطلاع به علت فسخ، نکاح را فسخ نکند خیار او ساقط می‌شود، به شرط این‌ که علم به حق فسخ و فوریت آن داشته باشد. تشخیص مدتی که برای امکان استفاده از خیار لازم بوده به نظر عرف و عادت است.

یادداشت

ماده ۱۱۳۲

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در فسخ نکاح رعایت ترتیباتی که برای طلاق مقرر است شرط نیست.

یادداشت

فصل دوم - در طلاق

ماده ۱۱۳۳

۴۹ واژه ۱ دقیقه ★★★★☆

(اصلاحی 1381/8/19)- مرد می‌تواند با رعایت شرایط مقرر در این قانون با مراجعه به دادگاه تقاضای طلاق همسرش را بنماید.تبصره (الحاقی 1381/8/19)- زن نیز می‌تواند با وجود شرایط مقرر در مواد (1119)، (1129) و (1130) این قانون، از دادگاه تقاضای طلاق نماید.

یادداشت

ماده ۱۱۳۴

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

طلاق باید به صیغه طلاق و در حضور لااقل دو نفر مرد عادل که طلاق را بشنوند واقع گردد.

یادداشت

ماده ۱۱۳۵

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

طلاق باید منجز باشد و طلاق معلق به شرط باطل است.

یادداشت

ماده ۱۱۳۶

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

طلاق‌ دهنده باید بالغ و عاقل و قاصد و مختار باشد.

یادداشت

ماده ۱۱۳۷

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ولیّ مجنون دائمی می‌تواند در صورت مصلحت مولی‌‌علیه، زن او را طلاق دهد.

یادداشت

ماده ۱۱۳۸

۱۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ممکن است صیغه طلاق را به توسط وکیل اجراء نمود.

یادداشت

ماده ۱۱۳۹

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

طلاق مخصوص عقد دائم است و زن منقطعه به انقضای مدت یا بذل آن از طریق شوهر از زوجیت خارج می‌شود.

یادداشت

ماده ۱۱۴۰

۴۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

طلاق زن در مدت عادت زنانگی یا در حال نفاس صحیح نیست مگر این که زن حامل باشد یا طلاق قبل از نزدیکی با زن واقع شود یا شوهر غایب باشد به طوری که اطلاع از عادت زنانگی بودن زن نتواند حاصل کند.

یادداشت

ماده ۱۱۴۱

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

طلاق در طهر مواقعه صحیح نیست مگر اینکه زن یائسه یا حامل باشد.

یادداشت

ماده ۱۱۴۲

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

طلاق زنی که با وجود اقتضای سن عادت زنانگی نمی‌شود وقتی صحیح است که از تاریخ آخرین نزدیکی با زن سه ماه گذشته باشد.

یادداشت

ماده ۱۱۴۳

۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

طلاق بر دو قسم است. بائن و رجعی.

یادداشت

ماده ۱۱۴۴

۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در طلاق بائن برای شوهر حق رجوع نیست.

یادداشت

ماده ۱۱۴۵

ماده 1145 در موارد ذیل طلاق بائن است

۵۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در موارد ذیل طلاق بائن است:1) طلاقی که قبل از نزدیکی واقع شود.2) طلاق یائسه.3) طلاق خلع و مبارات مادام که زن رجوع به عوض نکرده باشد.4) سومین طلاق که بعد از سه وصلت متوالی به عمل آید اعم از این که وصلت در نتیجه رجوع باشد یا در نتیجه نکاح جدید.

یادداشت

ماده ۱۱۴۶

۴۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

طلاق خلع آن است که زن به واسطه کراهتی که از شوهر خود دارد در مقابل مالی که به شوهر می‌دهد طلاق می‌گیرد اعم از اینکه مال‌ مزبور عین مهر یا معادل آن و یا بیشتر و یا کمتر از مهر باشد.

یادداشت

ماده ۱۱۴۷

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

طلاق مبارات آن است که کراهت از طرفین باشد ولی در این صورت عوض باید زائد بر میزان مهر نباشد.

یادداشت

ماده ۱۱۴۸

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در طلاق رجعی برای شوهر در مدت عده حق رجوع است.

یادداشت

ماده ۱۱۴۹

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

رجوع در طلاق به هر لفظ یا فعلی حاصل می‌شود که دلالت بر رجوع کند مشروط بر اینکه مقرون به قصد رجوع باشد.

یادداشت

ماده ۱۱۵۰

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عده عبارت است از مدتی که تا انقضای آن زنی که عقد نکاح او منحل شده است نمی‌تواند شوهر دیگر اختیار کند.

یادداشت

ماده ۱۱۵۱

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عده طلاق و عده فسخ نکاح سه طهر است مگر این که زن با اقتضای سن عادت زنانگی نبیند که در این صورت عده او 3 ماه است.

یادداشت

ماده ۱۱۵۲

۳۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

عده طلاق و فسخ نکاح و بذل مدت و انقضاء آن در مورد نکاح منقطع در غیر حامل دو طهر است مگر این که زن با اقتضای سن عادت‌ زنانگی نبیند که در این صورت 45 روز است.

یادداشت

ماده ۱۱۵۳

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عده طلاق و فسخ نکاح و بذل مدت و انقضای آن در مورد زن حامله تا وضع حمل است.

یادداشت

ماده ۱۱۵۴

۶۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

عده وفات چه در دائم و چه در منقطع در هر حال چهار ماه و ده روز است مگر این که زن حامل باشد که در این صورت عده وفات تا‌ موقع وضع حمل است مشروط بر این که فاصله بین فوت شوهر و وضع حمل از چهار ماه و ده روز بیشتر باشد والا مدت عده همان چهار ماه و ده روز ‌خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۱۵۵

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

زنی که بین او و شوهر خود نزدیکی واقع نشده و همچنین زن یائسه نه عده طلاق دارد و نه عده فسخ نکاح ولی عده وفات در هر دو ‌مورد باید رعایت شود.

یادداشت

ماده ۱۱۵۶

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

زنی که شوهر او غایب مفقودالاثر بوده و حاکم او را طلاق داده باشد باید از تاریخ طلاق عده وفات نگاه دارد.

یادداشت

ماده ۱۱۵۷

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

زنی که به شبهه با کسی نزدیکی کند باید عده طلاق نگه دارد.

یادداشت

کتاب هشتم - در اولاد

باب اول - در نسب

ماده ۱۱۵۸

۳۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

طفل متولد در زمان زوجیت ملحق به شوهر است مشروط بر این که از تاریخ نزدیکی تا زمان تولد کمتر از شش ماه و بیشتر از ده ماه‌ نگذشته باشد.

یادداشت

ماده ۱۱۵۹

۶۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر طفلی که بعد از انحلال نکاح متولد شود ملحق به شوهر است، مشروط بر این که مادر هنوز شوهر نکرده و از تاریخ انحلال نکاح تا‌ روز ولادت طفل بیش از ده ماه نگذشته باشد، مگر آن که ثابت شود که از تاریخ نزدیکی تا زمان ولادت کمتر از 6 ماه و یا بیش از ده ماه گذشته باشد.

یادداشت

ماده ۱۱۶۰

۶۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در صورتی که عقد نکاح پس از نزدیکی منحل شود و زن مجددا شوهر کند و طفلی از او متولد گردد طفل به شوهری ملحق ‌‌‌می‌شود که مطابق مواد قبل، الحاق او به آن شوهر ممکن است. در صورتی که مطابق مواد قبل الحاق طفل به هر دو شوهر ممکن باشد طفل ملحق به شوهر دوم است مگر آن که امارات قطعیه بر خلاف آن دلالت کند.

یادداشت

ماده ۱۱۶۱

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در مورد مواد قبل هرگاه شوهر صریحا یا ضمنا اقرار به ابوت خود نموده باشد دعوی نفی ولد از او مسموع نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۱۶۲

۵۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در مورد مواد قبل، دعوی نفی ولد باید در مدتی که عادتا‌ً پس از تاریخ اطلاع یافتن شوهر از تولد طفل برای امکان اقامه دعوی کافی ‌می‌باشد اقامه گردد و در هر حال دعوی مزبور پس از انقضاء دو ماه از تاریخ اطلاع یافتن شوهر از تولد طفل مسموع نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۱۶۳

۵۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در موردی که شوهر مطلع از تاریخ حقیقی تولد طفل نبوده و تاریخ تولد را بر او مشتبه نموده باشند به نوعی که موجب الحاق طفل به او باشد و بعدها شوهر از تاریخ حقیقی تولد مطلع شود مدت مرور زمان دعوای نفی، دو ماه از تاریخ کشف خدعه خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۱۶۴

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

احکام مواد قبل در مورد طفل متولد از نزدیکی به شبهه نیز جاری است اگرچه مادر طفل مشتبه نباشد.

یادداشت

ماده ۱۱۶۵

۳۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

طفل متولد از نزدیکی به شبهه فقط ملحق به طرفی می‌شود که در اشتباه بوده و در صورتی که هر دو در اشتباه بوده‌اند ملحق به هر دو‌ خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۱۶۶

۴۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه به واسطه وجود مانعی، نکاح بین ابوین طفل باطل باشد، نسبت طفل به هر یک از ابوین که جاهل بر وجود مانع بوده مشروع و‌ نسبت به دیگری نامشروع خواهد بود. در صورت جهل هر دو، نسب طفل نسبت به هر دو مشروع است.

یادداشت

ماده ۱۱۶۷

۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

طفل متولد از زنا ملحق به زانی نمیشود.

یادداشت

باب دوم - در نگاهداری و تربیت اطفال

ماده ۱۱۶۸

۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

نگاهداری اطفال هم حق و هم تکلیف ابوین است.

یادداشت

ماده ۱۱۶۹

۴۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

برای حضانت و نگهداری طفلی که ابوین او جدا از یکدیگر زندگی می‌کنند، مادر تا سن هفت سالگی اولویت دارد و پس از آن با پدر است. تبصره - بعد از هفت سالگی در صورت حدوث اختلاف، حضانت طفل با رعایت مصلحت کودک به تشخیص دادگاه می‌باشد.

یادداشت

ماده ۱۱۷۰

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر مادر در مدتی که حضانت طفل با او است مبتلا به جنون شود یا به دیگری شوهر کند حق حضانت با پدر خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۱۷۱

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در صورت فوت یکی از ابوین، حضانت طفل با آن که زنده است خواهد بود، هر چند متوفی پدر طفل بوده و برای او قیم معین کرده‌ باشد.

یادداشت

ماده ۱۱۷۲

۸۷ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

هیچ یک از ابوین حق ندارند در مدتی که حضانت طفل به عهده آن‌ها است از نگاهداری او امتناع کنند. در صورت امتناع یکی از ابوین‌، حاکم باید به تقاضای دیگری یا به تقاضای قیم یا یکی از اقربا و یا به تقاضای مدعی‌العموم، نگاهداری طفل را به هر یک از ابوین که حضانت به عهده او‌ است الزام کند و در صورتی که الزام ممکن یا موثر نباشد حضانت را به خرج پدر و هرگاه پدر فوت شده باشد به خرج مادر تامین کند.

یادداشت

ماده ۱۱۷۳

۱۲۹ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

هرگاه در اثر عدم مواظبت یا انحطاط اخلاقی پدر یا مادری که طفل تحت حضانت اوست، صحت جسمانی و یا تربیت اخلاقی طفل در معرض خطر باشد، محکمه می‌تواند به تقاضای اقربای طفل یا به تقاضای قیم او یا به تقاضای رئیس حوزه قضایی، هر تصمیمی را که برای حضانت طفل مقتضی بداند، اتخاذ کند.موارد ذیل از مصادیق عدم مواظبت و یا انحطاط اخلاقی هر یک از والدین است:1) اعتیاد زیان آور به الکل، مواد مخدر و قمار.2) اشتهار به فساد اخلاق و فحشاء.3) ابتلا به بیماری‌های روانی با تشخیص پزشکی قانونی.4) سوء استفاده از طفل یا اجبار او به ورود در مشاغل ضد اخلاقی مانند فساد و فحشاء، تکدی‌گری و قاچاق.5) تکرار ضرب و جرح خارج از حد متعارف.

یادداشت

ماده ۱۱۷۴

۵۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در صورتی که به علت طلاق یا به هر جهت دیگر ابوین طفل در یک منزل سکونت نداشته باشند هر یک از ابوین که طفل تحت‌ حضانت او نمی‌باشد حق ملاقات طفل خود را دارد. تعیین زمان و مکان ملاقات و سایر جزئیات مربوطه به آن در صورت اختلاف بین ابوین با محکمه ‌‌است.

یادداشت

ماده ۱۱۷۵

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

طفل را نمی‌توان از ابوین و یا از پدر و یا از مادری که حضانت با او است گرفت، مگر در صورت وجود علت قانونی.

یادداشت

ماده ۱۱۷۶

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مادر مجبور نیست که به طفل خود شیر بدهد مگر در صورتی که تغذیه طفل به غیر شیر مادر ممکن نباشد.

یادداشت

ماده ۱۱۷۷

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

طفل باید مطیع ابوین خود بوده و در هر سنی که باشد باید به آن‌ها احترام کند.

یادداشت

ماده ۱۱۷۸

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ابوین مکلف هستند که در حدود توانایی خود به تربیت اطفال خویش بر حسب مقتضی اقدام کنند و نباید آن‌ها را مهمل بگذارند.

یادداشت

ماده ۱۱۷۹

۲۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

ابوین حق تنبیه طفل خود را دارند ولی به استناد این حق نمی‌توانند طفل خود را خارج از حدود تأدیب، تنبیه نمایند.

یادداشت

باب سوم - در ولایت قهری پدر و جد پدری

ماده ۱۱۸۰

۳۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

طفل صغیر تحت ولایت قهری پدر و جد پدری خود می‌باشد و همچنین است طفل غیر رشید یا مجنون در صورتی که عدم رشد یا‌ جنون او متصل به صغر باشد.

یادداشت

ماده ۱۱۸۱

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر یک از پدر و جد پدری نسبت به اولاد خود ولایت دارند.

یادداشت

ماده ۱۱۸۲

۳۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هرگاه طفل هم پدر و هم جد پدری داشته باشد و یکی از آن‌ها محجور یا به علتی ممنوع از تصرف در اموال مولی‌‌علیه گردد ولایت‌ قانونی او ساقط می‌شود.

یادداشت

ماده ۱۱۸۳

۱۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در کلیه امور مربوطه به اموال و حقوقی مالی مولی‌علیه، ولی، نماینده قانونی او می‌باشد.

یادداشت

ماده ۱۱۸۴

۱۰۶ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

هرگاه ولی قهری طفل رعایت غبطه صغیر را ننماید و مرتکب اقداماتی شود که موجب ضرر مولی‌علیه گردد به تقاضای یکی از اقارب وی و یا به درخواست رئیس حوزه قضایی، پس از اثبات، دادگاه ولی مذکور را عزل و از تصرف در اموال صغیر منع و برای اداره امور مالی طفل فرد صالحی را به عنوان قیم تعیین می‌نماید.همچنین اگر ولی قهری به واسطه کبر سن و یا بیماری و امثال آن قادر به اداره اموال مولی‌علیه نباشد و شخصی را هم برای این امر تعیین ننماید طبق مقررات این ماده فردی به عنوان امین به ولی قهری منضم می‌گردد.

یادداشت

ماده ۱۱۸۵

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه ولی قهری طفل محجور شود مدعی‌العموم مکلف است مطابق مقررات راجعه به تعیین قیم، قیمی برای طفل معین کند.

یادداشت

ماده ۱۱۸۶

۴۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در مواردی که برای عدم امانت ولی قهری نسبت به دارایی طفل، امارات قویه موجود باشد مدعی‌العموم مکلف است از محکمه ‌‌‌ابتدایی، رسیدگی به عملیات او را بخواهد، محکمه در این مورد رسیدگی کرده، در صورتی که عدم امانت او معلوم شد مطابق ماده 1184 رفتار می‌نماید.

یادداشت

ماده ۱۱۸۷

۵۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه ولی قهری منحصر به واسطه غیبت یا حبس یا به هر علتی نتواند به امور مولی‌علیه رسیدگی کند و کسی را هم از طرف خود معین ‌نکرده باشد، حاکم یک نفر امین به پیشنهاد مدعی‌العموم برای تصدی و اداره اموال مولی‌علیه و سایر امور راجعه به او موقتاً معین خواهد کرد.

یادداشت

ماده ۱۱۸۸

۴۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر یک از پدر و جد پدری بعد از وفات دیگری می‌تواند برای اولاد خود که تحت ولایت او می‌باشند وصی معین کند تا بعد از فوت‌ خود در نگاهداری و تربیت آن‌ها مواظبت کرده و اموال آن‌ها را اداره نماید

یادداشت

ماده ۱۱۸۹

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هیچ یک از پدر و جد پدری نمی‌تواند با حیات دیگری برای مولی‌علیه خود وصی معین کند.

یادداشت

ماده ۱۱۹۰

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

ممکن است پدر یا جد پدری به کسی که به سمت وصایت معین کرده اختیار تعیین وصی بعد فوت خود را برای مولی علیه بدهد.

یادداشت

ماده ۱۱۹۱

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر وصی منصوب از طرف ولی قهری به نگهداری یا تربیت مولی‌علیه یا اداره امور او اقدام نکند یا امتناع از انجام وظایف خود بنماید‌ منعزل می‌شود.

یادداشت

ماده ۱۱۹۲

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

ولی مسلم نمی‌تواند برای امور مولی‌علیه خود وصی غیرمسلم معین کند.

یادداشت

ماده ۱۱۹۳

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

همین که طفل کبیر و رشید شد از تحت ولایت خارج می‌شود و اگر بعدا سفیه یا مجنون شود قیمی برای او معین می‌شود.

یادداشت

ماده ۱۱۹۴

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

پدر و جد پدری و وصی منصوب از طرف یکی از آنان، ولی خاص طفل نامیده می‌شود.

یادداشت

کتاب نهم - در خانواده

فصل اول - در الزام به انفاق

ماده ۱۱۹۵

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

احکام نفقه زوجه همان است که به موجب فصل هشتم از باب اول از کتاب هفتم مقرر شده و بر طبق همین فصل مقرر می‌شود.

یادداشت

ماده ۱۱۹۶

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در روابط بین اقارب فقط اقارب نسبی و در خط عمودی، اعم از صعودی و یا نزولی، ملزم به انفاق یکدیگرند.

یادداشت

ماده ۱۱۹۷

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

کسی مستحق نفقه است که ندار بوده و نتواند به وسیله اشتغال به شغلی، وسایل معیشت خود را فراهم سازد.

یادداشت

ماده ۱۱۹۸

۴۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

کسی ملزم به انفاق است که متمکن از دادن نفقه باشد، یعنی بتواند نفقه بدهد بدون اینکه از این حیث در وضع معیشت خود دچار ‌مضیقه گردد. برای تشخیص تمکن باید کلیه تعهدات و وضع زندگانی شخصی او در جامعه در نظر گرفته شود.

یادداشت

ماده ۱۱۹۹

۹۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

نفقه اولاد بر عهده پدر است [و] پس از فوت پدر یا عدم قدرت او به انفاق به عهده اجداد پدری است با رعایت الاقرب‌ فالاقرب. در صورت ‌نبودن پدر و اجداد پدری و یا عدم قدرت آن‌ها نفقه بر عهده مادر است. هر گاه مادر هم زنده و یا قادر به انفاق نباشد با رعایت الاقرب فالاقرب به عهده اجداد و جدات مادری و جدات پدری واجب‌النفقه است و اگر چند نفر از ‌اجداد و جدات مزبور از حیث درجه اقربیت مساوی باشند نفقه را باید به حصه متساوی تادیه کنند.

یادداشت

ماده ۱۲۰۰

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

نفقه ابوین با رعایت الاقرب‌ فالاقرب به عهده اولاد و اولاد اولاد است.

یادداشت

ماده ۱۲۰۱

۸۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه یک نفر هم در خط عمودی صعودی و هم در خط عمودی نزولی اقارب داشته باشد که از حیث الزام به انفاق در درجه مساوی‌ هستند نفقه او را باید اقارب مزبور به حصه متساوی تادیه کنند بنابراین اگر مستحق نفقه پدر و مادر و اولاد بلافصل داشته باشد نفقه او را باید پدر و ‌اولاد او متساویاً تادیه کنند بدون این که مادر سهمی بدهد و همچنین اگر مستحق نفقه مادر و اولاد بلافصل داشته باشد نفقه او را باید مادر و اولاد ‌‌‌‌متساویاً بدهند.

یادداشت

ماده ۱۲۰۲

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر اقارب واجب‌النفقه متعدد باشند و منفق نتواند نفقه همه آن‌ها را بدهد اقارب در خط عمودی نزولی، مقدم بر اقارب در خط عمودی‌ صعودی خواهند بود.

یادداشت

ماده ۱۲۰۳

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در صورت بودن زوجه و یک یا چند نفر واجب‌النفقه دیگر زوجه مقدم بر سایرین خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۲۰۴

۲۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

نفقه اقارب عبارت است از مسکن و البسه و غذا و اثاث‌البیت به قدر رفع حاجت با در نظر گرفتن درجه استطاعت منفق.

یادداشت

ماده ۱۲۰۵

۷۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در موارد غیبت یا استنکاف از پرداخت نفقه، چنانچه الزام کسی که پرداخت نفقه بر عهده اوست ممکن نباشد دادگاه می‌تواند با مطالبه افراد واجب‌النفقه به مقدار نفقه از اموال غایب یا مستنکف در اختیار آن‌ها یا متکفل مخارج آنان قرار دهد و در صورتی که اموال غایب یا مستنکف در اختیار نباشد همسر وی یا دیگری با اجازه دادگاه می‌توانند نفقه را به عنوان قرض بپردازند و از شخص غایب یا مستنکف مطالبه نمایند.

یادداشت

ماده ۱۲۰۶

۴۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

زوجه در هر حال می‌ تواند برای نفقه زمان گذشته خود اقامه دعوی نماید و طلب او از بابت نفقه مزبور طلب ممتازه بوده و در صورت‌ افلاس یا ورشکستگی شوهر زن مقدم بر غرما خواهد بود، ولی اقارب فقط نسبت به آتیه می‌توانند مطالبه نفقه نمایند.

یادداشت

کتاب دهم - در حجر و قیمومت

فصل اول - در کلیات حجر و قیمومت

ماده ۱۲۰۷

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اشخاص ذیل محجور و از تصرف در اموال و حقوق مالی خود ممنوع هستند:1) صغار.2) اشخاص غیر رشید.3) مجانین.

یادداشت

ماده ۱۲۰۸

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

غیر رشید کسی است که تصرفات او در اموال و حقوق مالی خود عقلایی نباشد.

یادداشت

ماده ۱۲۰۹

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

به موجب قانون اصلاح موادی از قانون مدنی مصوب 1370/08/14 حذف شده است.

یادداشت

ماده ۱۲۱۰

۷۷ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

هیچ کس را نمی‌توان بعد از رسیدن به سن بلوغ به عنوان جنون یا عدم رشد محجور نمود مگر آن که عدم رشد یا جنون او ثابت شده باشد. تبصره 1 (الحاقی 1370/8/14) - سن بلوغ در پسر پانزده سال تمام و در دختر نه سال تمام قمری است. تبصره 2 (الحاقی 1370/8/14) - اموال صغیری را که بالغ شده است در صورتی می‌توان به او داد که رشد او ثابت شده باشد.

یادداشت

ماده ۱۲۱۱

۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

جنون به هر درجه که باشد موجب حجر است.

یادداشت

ماده ۱۲۱۲

۳۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اعمال و اقوال صغیر تا حدی که مربوط به اموال و حقوق مالی او باشد باطل و بلااثر است. مع‌ذلک صغیر ممیز میتواند تملک ‌بلاعوض کند، مثل قبول هبه و صلح بلاعوض و حیازت مباحات.

یادداشت

ماده ۱۲۱۳

۴۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

مجنون دائمی مطلقاً و مجنون ادواری در حال جنون نمی‌تواند هیچ تصرفی در اموال و حقوق مالی خود بنماید ولو با اجازه ولی یا قیم خود، لکن اعمال حقوقی که مجنون ادواری در حال افاقه می‌نماید نافذ است مشروط بر اینکه افاقه او مسلم باشد.

یادداشت

ماده ۱۲۱۴

۴۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

معاملات و تصرفات غیر رشید در اموال خود نافذ نیست مگر با اجازه ولی یا قیم او اعم از اینکه این اجازه قبلا داده شده باشد یا بعد از ‌انجام عمل. ‌‌‌معذلک تملکات بلاعوض از هر قبیل که باشد بدون اجازه هم نافذ است.

یادداشت

ماده ۱۲۱۵

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه کسی مالی را به تصرف صغیر غیرممیز و یا مجنون بدهد صغیر یا مجنون مسئول ناقص یا تلف شدن آن مال نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۲۱۶

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر گاه صغیر یا مجنون یا غیر رشید باعث ضرر غیر شود ضامن است.

یادداشت

ماده ۱۲۱۷

۳۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اداره اموال صغار و مجانین و اشخاص غیر رشید به عهده ولی یا قیم آنان است به طوری که در باب سوم از کتاب هشتم و مواد بعد‌ مقرر است.

یادداشت

فصل دوم - در موارد نصب قیم و ترتیب آن

ماده ۱۲۱۸

ماده 1218 برای اشخاص ذیل نصب قیم می‌ شود

۶۱ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

برای اشخاص ذیل نصب قیم می‌ شود:
1- برای صغاری که ولی خاص ندارند.
2- برای مجانین و اشخاص غیر رشید که جنون یا عدم رشد آن‌ها متصل به زمان صغر آن‌ها بوده و ولی خاص نداشته باشند.
3- برای مجانین و اشخاص غیر رشید که جنون یا عدم رشد آن‌ها متصل به زمان صغر آن‌ها نباشد.

یادداشت

ماده ۱۲۱۹

۴۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر یک از ابوین مکلف است در مواردی که به موجب ماده قبل باید برای اولاد آن‌ها قیم معین شود مراتب را به دادستان حوزه اقامت خود و یا نماینده او اطلاع داده از او تقاضا نماید که اقدام لازم را برای نصب قیم به عمل آورد.

یادداشت

ماده ۱۲۲۰

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در صورت نبودن هیچ یک از ابوین یا عدم اطلاع آن‌ها، انجام تکلیف مقرر در ماده قبل به عهده اقربایی است که با شخص محتاج به قیم‌ در یک جا زندگی می‌نمایند.

یادداشت

ماده ۱۲۲۱

۳۲ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

اگر کسی که به موجب ماده 1218 باید برای او نصب قیم شود زن یا شوهر داشته باشد زوج یا زوجه نیز مکلف به انجام تکلیف مقرر‌ در ماده 1219 خواهند بود.

یادداشت

ماده ۱۲۲۲

۱۱۶ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

در هر موردی که دادستان به نحوی از انحا به وجود شخصی که مطابق ماده 1218 باید برای او نصب قیم شود مسبوق گردید، باید به دادگاه مدنی خاص رجوع و اشخاصی را که برای قیمومیت مناسب میداند به آن دادگاه معرفی کند.دادگاه مدنی خاص از میان اشخاص مزبور یک یا چند نفر را به سمت قیم معین و حکم نصب او را صادر می‌کند و نیز دادگاه مذکور می‌تواند علاوه بر قیم یک یا چند نفر را به عنوان ناظر معین نماید در این صورت دادگاه باید حدود اختیارات ناظر را تعیین کند.اگر دادگاه مدنی خاص اشخاصی را که معرفی شده‌اند معتمد ندید، اشخاص دیگری را از دادسرا خواهد خواست.

یادداشت

ماده ۱۲۲۳

۸۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در مورد مجانین دادستان باید قبلاً رجوع به خبره کرده نظریات خبره را به دادگاه مدنی خاص ارسال دارد. در صورت اثبات جنون دادستان به دادگاه رجوع می‌کند تا نصب قیم شود. در مورد اشخاص غیر رشید نیز دادستان مکلف است که قبلا به وسیله مطلعین اطلاعات کافیه در باب سفاهت او به دست آورده و در صورتی که سفاهت را مسلم دید، در دادگاه مدنی خاص اقامه دعوی نماید و پس از صدور حکم عدم رشد برای نصب قیم به دادگاه رجوع نماید.

یادداشت

ماده ۱۲۲۴

۴۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

حفظ و نظارت در اموال صغار و مجانین و اشخاص غیر رشید مادام که برای آن‌ها قیم معین نشده به عهده مدعی‌العموم خواهد بود.طرز‌ حفظ و نظارت مدعی‌العموم به موجب نظامنامه وزارت عدلیه معین خواهد شد.

یادداشت

ماده ۱۲۲۵

۴۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

همین که حکم جنون یا عدم رشد یک نفر صادر و به توسط محکمه شرع برای او قیم معین گردید مدعی‌العموم می‌تواند حجر او را ‌اعلان نماید. انتشار حجر هر کسی که نظر به وضعیت دارایی او ممکن است طرف معاملات بالنسبه عمده واقع گردد الزامی است.

یادداشت

ماده ۱۲۲۶

۳۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اسامی اشخاصی که بعد از کبر و رشد به علت جنون یا سفه محجور می‌گردند باید در دفتر مخصوص ثبت شود. مراجعه به دفتر مزبور‌ برای عموم آزاد است.

یادداشت

ماده ۱۲۲۷

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

فقط کسی را محاکم و ادارات و دفاتر اسناد رسمی به قیمومیت خواهند شناخت که نصب او مطابق قانون توسط دادگاه به عمل آمده باشد.

یادداشت

ماده ۱۲۲۸

۷۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در خارج ایران کنسول و یا جانشین وی می‌تواند نسبت به ایرانیانی که باید مطابق ماده 1218 برای آن‌ها قیم نصب شود و در حوزه ماموریت او ساکن یا مقیمند موقتاً نصب قیم کند و باید تا 10 روز پس از نصب قیم مدارک عمل خود را به وسیله وزارت امور خارجه به وزارت دادگستری بفرستد. نصب قیم مزبور وقتی قطعی می‌گردد که دادگاه مدنی خاص تهران تصمیم کنسول یا جانشین او را تنفیذ کند.

یادداشت

ماده ۱۲۲۹

۳۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

وظایف و اختیاراتی که به موجب قوانین و نظامات مربوطه در مورد دخالت مدعیان عمومی در امور صغار و مجانین و اشخاص غیر‌ رشید مقرر است در خارج ایران به عهده مامورین قنسولی خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۲۳۰

۵۴ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

اگر در عهود و قراردادهای منعقده بین دولت ایران و دولتی که مأمور قنسولی ماموریت خود را در مملکت آن دولت اجرا می‌کنند ‌ترتیبی بر خلاف مقررات دو ماده فوق اتخاذ شده باشد مأمورین مذکور مفاد آن دو ماده را تا حدی که با مقررات عهدنامه یا قرارداد مخالف نباشد اجرا ‌خواهند کرد.

یادداشت

ماده ۱۲۳۱

ماده 1231 اشخاص ذیل نباید به سمت قیمومت معین شوند

۹۴ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

اشخاص ذیل نباید به سمت قیمومت معین شوند:
1- کسانی که خود تحت ولایت یا قیمومت هستند.
2- کسانی که به علت ارتکاب جنایت یا یکی از جنحه‌های ذیل به موجب حکم قطعی محکوم شده باشند: ‌سرقت، خیانت در امانت، کلاهبرداری، اختلاس، هتک ناموس یا منافیات عفت، جنحه نسبت به اطفال، ورشکستگی به تقصیر.
3- کسانی که حکم ورشکستگی آن‌ها صادر و هنوز عمل ورشکستگی آن‌ها تصفیه نشده است.
4- کسانی که معروف به فساد اخلاق باشند.
5- کسی که خود یا اقربا طبقه اول او دعوایی بر محجور داشته باشد.

یادداشت

ماده ۱۲۳۲

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

با داشتن صلاحیت برای قیمومت، اقربای محجور مقدم بر سایرین خواهند بود.

یادداشت

ماده ۱۲۳۳

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

زن نمی‌تواند بدون رضایت شوهر خود سمت قیمومت را قبول کند.

یادداشت

ماده ۱۲۳۴

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در صورتی که محکمه بیش از یک نفر را برای قیمومت معین کند می‌تواند وظایف آنها را تفکیک نماید.

یادداشت

فصل سوم - در اختیارات و وظایف و مسئولیت قیم و حدود آن و نظارت مدعی‌العموم در امور صغار و مجانین و اشخاص غیر رشید

ماده ۱۲۳۵

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مواظبت شخص مولی‌علیه و نمایندگی قانونی او در کلیه امور مربوطه به اموال و حقوق مالی او با قیم است.

یادداشت

ماده ۱۲۳۶

۵۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

قیم مکلف است قبل از مداخله در امور مالی مولی‌علیه، صورت جامعی از کلیه دارایی او تهیه کرده، یک نسخه از آن را به امضای خود برای دادستانی که مولی‌علیه در حوزه آن سکونت دارد بفرستد و دادستان یا نماینده او باید نسبت به میزان دارایی مولی‌علیه تحقیقات لازمه به عمل آورد.

یادداشت

ماده ۱۲۳۷

۵۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

مدعی‌العموم یا نماینده او باید بعد از ملاحظه صورت دارایی مولی‌علیه مبلغی را که ممکن است مخارج سالیانه مولی‌علیه بالغ بر آن‌ گردد و مبلغی را که برای اداره کردن دارایی مزبور ممکن است لازم شود معین نماید. قیم نمی‌تواند بیش از مبالغ مزبور خرج کند مگر با تصویب‌ مدعی‌العموم.

یادداشت

ماده ۱۲۳۸

۳۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

قیمی که تقصیر در حفظ مال مولی‌علیه بنماید مسئول ضرر و خسارتی است که از نقصان یا تلف آن مال حاصل شده اگر چه نقصان یا‌ تلف مستند به تفریط یا تعدی قیم نباشد.

یادداشت

ماده ۱۲۳۹

۶۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه معلوم شود که قیم عامداً مالی را که متعلق به مولی‌علیه بوده جزء صورت دارایی او قید نکرده و یا باعث شده است که آن مال ‌در صورت مزبور قید نشود مسئول هر ضرر و خسارتی خواهد بود که از این حیث ممکن است به مولی‌علیه وارد شود به علاوه در صورتی که عمل‌ مزبور از روی سوء‌نیت بوده قیم معزول خواهد شد.

یادداشت

ماده ۱۲۴۰

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

قیم نمی‌تواند به سمت قیمومت از طرف مولی‌علیه با خود معامله کند اعم از این که مال مولی‌علیه را به خود منتقل کند یا مال خود را به او انتقال دهد.

یادداشت

ماده ۱۲۴۱

۶۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

قیم نمی‌تواند اموال غیرمنقول مولی‌علیه را بفروشد و یا رهن گذارد یا معامله کند که در نتیجه آن، خود، مدیون مولی‌علیه شود مگر با ‌لحاظ غبطه مولی‌علیه و تصویب مدعی‌العموم. در صورت اخیر، شرط حتمی تصویب مدعی‌العموم ملائت قیم میباشد. و نیز نمی‌تواند برای مولی‌علیه‌ بدون ضرورت و احتیاج قرض کند مگر با تصویب مدعی‌العموم.

یادداشت

ماده ۱۲۴۲

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

قیم نمی‌تواند دعوی مربوطه به مولی‌علیه را به صلح خاتمه دهد مگر با تصویب مدعی‌العموم.

یادداشت

ماده ۱۲۴۳

۴۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در صورت وجود موجبات موجه دادستان می‌تواند از دادگاه مدنی خاص تقاضا کند که از قیم تضمیناتی راجع به اداره اموال مولی‌علیه بخواهد. تعیین نوع تضمین به نظر دادگاه است. هر گاه قیم برای دادن تضمین حاضر نشد از قیمومت عزل می‌شود.

یادداشت

ماده ۱۲۴۴

۳۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

قیم باید لااقل سالی یک مرتبه حساب تصدی خود را به مدعی‌العموم یا نماینده او بدهد و هرگاه در ظرف یک ماه از تاریخ مطالبه ‌مدعی‌العموم حساب ندهد به تقاضای مدعی‌العموم معزول میشود.

یادداشت

ماده ۱۲۴۵

۴۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

قیم باید حساب زمان تصدی خود را پس از کبر و رشد یا رفع حجر به مولی‌‌علیه سابق خود بدهد، هر گاه قیمومت او قبل از رفع حجر‌ خاتمه یابد حساب زمان تصدی باید به قیم بعدی داده شود.

یادداشت

ماده ۱۲۴۶

۴۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

قیم می‌تواند برای انجام امر قیمومت مطالبه اجرت کند. میزان اجرت مزبور با رعایت کار قیم و مقدار اشتغالی که از امر قیمومت برای‌ او حاصل می‌شود و محلی که قیم در آن‌جا اقامت دارد و میزان عایدی مولی‌علیه تعیین می‌گردد.

یادداشت

ماده ۱۲۴۷

۴۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

مدعی‌العموم میتواند اعمال نظارت در امور مولی‌ علیه را کلاً یا بعضاً به اشخاص موثق یا هیأت یا موسسه واگذار نماید. شخص یا‌ هیأت یا موسسه‌ای که برای اعمال نظارت تعیین شده در صورت تقصیر یا خیانت، مسئول ضرر و خسارت وارده به مولی‌علیه خواهند بود.

یادداشت

فصل چهارم - در موارد عزل قیم

ماده ۱۲۴۸

ماده 1248 در موارد ذیل قیم معزول میشود

۱۲۰ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

در موارد ذیل قیم معزول میشود:
1- اگر معلوم شود که قیم فاقد صفت امانت بوده و یا این صفت از او سلب شود.
2- اگر قیم مرتکب جنایت و یا مرتکب یکی از جنحه‌های ذیل شده و به موجب حکم قطعی محکوم گردد: ‌سرقت، خیانت در امانت، کلاهبرداری، اختلاس، هتک ناموس، منافیات عفت، جنحه نسبت به اطفال، ورشکستگی به تقصیر یا تقلب.
3- اگر قیم به علتی غیر از علل فوق محکوم به حبس شود و بدین جهت نتواند امور مالی مولی‌علیه را اداره کند.
4- اگر ورشکسته اعلان شود.
5- اگر عدم لیاقت یا توانایی قیم در اداره اموال مولی‌علیه معلوم شود.
6- در موارد مواد 1239 و 1243 و 1244 با تقاضای مدعی‌العموم.

یادداشت

ماده ۱۲۴۹

۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر قیم مجنون یا فاقد رشد گردد منعزل میشود.

یادداشت

ماده ۱۲۵۰

۴۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه قیم در امور مربوطه به اموال مولی علیه یا جنحه یا جنایت نسبت به شخص او مورد تعقیب مدعی‌ العموم واقع شود محکمه به تقاضای مدعی‌العموم موقتاً قیم دیگری برای اداره اموال مولی‌ علیه معین خواهد کرد.

یادداشت

ماده ۱۲۵۱

۶۴ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه زن بی شوهری ولو مادر مولی علیه که به سمت قیمومت معین شده است اختیار شوهر کند باید مراتب را در ظرف یک ماه از تاریخ انعقاد نکاح به دادستان حوزه اقامت خود یا نماینده او اطلاع دهد.در این صورت دادستان یا نماینده او می‌تواند با رعایت وضعیت جدید آن زن تقاضای تعیین قیم جدید و یا ضم ناظر کند.

یادداشت

ماده ۱۲۵۲

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در مورد ماده قبل اگر قیم ازدواج خود را در مدت مقرر به مدعی‌العموم یا نماینده او اطلاع ندهد مدعی‌العموم می‌تواند تقاضای عزل او ‌را بکند.

یادداشت

فصل پنجم - در خروج از تحت قیمومت

ماده ۱۲۵۳

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

پس از زوال سببی که موجب تعیین قیم شده قیمومت مرتفع می‌شود.

یادداشت

ماده ۱۲۵۴

۴۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

خروج از قیمومت را ممکن است خود مولی علیه یا هر شخص ذینفع دیگری تقاضا نماید. تقاضانامه ممکن است مستقیماً یا توسط دادستان حوزه‌ای که مولی‌علیه در آن‌جا سکونت دارد، یا نماینده او به دادگاه مدنی خاص همان حوزه داده شود.

یادداشت

ماده ۱۲۵۵

۵۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در مورد ماده قبل، مدعی‌العموم یا نماینده او مکلف است قبلاً نسبت به رفع علت، تحقیقات لازمه به عمل آورده مطابق نتیجه حاصله از تحقیقات در محکمه اظهار عقیده نماید.در مورد کسانی که حجر آن‌ها مطابق ماده 1225 اعلان می‌شود رفع حجر نیز باید اعلان گردد.

یادداشت

ماده ۱۲۵۶

۱۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

رفع حجر هر محجور باید در دفتر مذکور در ماده 1226 و در مقابل اسم آن محجور قید شود.

یادداشت

جلد سوم - در ادله‌ی اثبات دعوی

ماده ۱۲۵۷

۳۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر کس مدعی حقی باشد باید آن را اثبات کند و مدعی‌علیه هر گاه در مقام دفاع مدعی امری شود که محتاج به دلیل باشد، اثبات امر بر‌ عهده او است.

یادداشت

ماده ۱۲۵۸

ماده 1258 دلایل اثبات دعوی از قرار ذیل است

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

دلایل اثبات دعوی از قرار ذیل است:
1- اقرار.
2- اسناد کتبی.
3- شهادت.
4- امارات.
5- قسم.

یادداشت

کتاب اول - در اقرار

باب اول - در شرایط اقرار

ماده ۱۲۵۹

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اقرار عبارت از اخبار به حقی است برای غیر بر ضرر خود.

یادداشت

ماده ۱۲۶۰

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اقرار واقع میشود به هر لفظی که دلالت بر آن نماید.

یادداشت

ماده ۱۲۶۱

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اشاره شخص لال که صریحاً حاکی از اقرار باشد صحیح است.

یادداشت

ماده ۱۲۶۲

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اقرار کننده باید بالغ و عاقل و قاصد و مختار باشد بنابراین اقرار صغیر و مجنون در حال دیوانگی و غیر قاصد و مکره موثر نیست.

یادداشت

ماده ۱۲۶۳

۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اقرار سفیه در امور مالی موثر نیست.

یادداشت

ماده ۱۲۶۴

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اقرار مفلس و ورشکسته نسبت به اموال خود بر ضرر دیان نافذ نیست.

یادداشت

ماده ۱۲۶۵

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اقرار مدعی افلاس و ورشکستگی در امور راجعه به اموال خود به ملاحظه حفظ حقوق دیگران منشاء اثر نمی‌شود تا افلاس یا عدم‌ افلاس او معین گردد.

یادداشت

ماده ۱۲۶۶

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در مقرٌله اهلیت شرط نیست، لکن بر حسب قانون باید بتواند دارای آنچه که به نفع او اقرار شده است بشود.

یادداشت

ماده ۱۲۶۷

۱۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اقرار به نفع متوفی درباره ورثه او موثر خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۲۶۸

۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اقرار معلق موثر نیست.

یادداشت

ماده ۱۲۶۹

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اقرار به امری که عقلاً یا عادتا‌ً ممکن نباشد و یا بر حسب قانون صحیح نیست اثری ندارد.

یادداشت

ماده ۱۲۷۰

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اقرار برای حمل در صورتی موثر است که زنده متولد شود.

یادداشت

ماده ۱۲۷۱

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مقرٌله اگر به کلی مجهول باشد اقرار اثری ندارد و اگر فی‌الجمله معلوم باشد، مثل اقرار برای یکی از دو نفر معین، صحیح است.

یادداشت

ماده ۱۲۷۲

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در صحت اقرار تصدیق مقرله شرط نیست لیکن اگر مفاد اقرار را تکذیب کند اقرار مزبور در حق او اثری نخواهد داشت.

یادداشت

ماده ۱۲۷۳

۴۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اقرار به نسب در صورتی صحیح است که اولاً تحقق نسب بر حسب عادت و قانون ممکن باشد، ثانیاً کسی که به نسب او اقرار شده‌ تصدیق کند، مگر در مورد صغیری که اقرار بر فرزندی او شده، به شرط آن که منازعی در بین نباشد.

یادداشت

ماده ۱۲۷۴

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اختلاف مقر و مقرله در سبب اقرار مانع صحت اقرار نیست.

یادداشت

باب دوم - در آثار اقرار

ماده ۱۲۷۵

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

هر کس اقرار به حقی برای غیر کند ملزم به اقرار خود خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۲۷۶

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اگر کذب اقرار نزد حاکم ثابت شود آن اقرار اثری نخواهد داشت.

یادداشت

ماده ۱۲۷۷

۶۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

انکار بعد از اقرار مسموع نیست، لکن اگر مقر ادعا کند که اقرار او فاسد یا مبنی بر اشتباه یا غلط بوده شنیده می‌شود و همچنین است‌ در صورتی که برای اقرار خود عذری ذکر کند که قابل قبول باشد، مثل اینکه بگوید اقرار به گرفتن وجه در مقابل سند یا حواله بوده که وصول نشده، لکن ‌دعاوی مذکوره مادامی که اثبات نشده مضر به اقرار نیست.

یادداشت

ماده ۱۲۷۸

۳۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اقرار هر کس فقط نسبت به خود آن شخص و قائم‌مقام او نافذ است و در حق دیگری نافذ نیست مگر در موردی که قانون آن را ملزم‌ قرار داده باشد.

یادداشت

ماده ۱۲۷۹

۳۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اقرار شفاهی واقع در خارج از محکمه را در صورتی می‌توان به شهادت شهود اثبات کرد که اصل دعوی به شهادت شهود قابل اثبات ‌باشد و یا ادله و قرائنی بر وقوع اقرار موجود باشد.

یادداشت

ماده ۱۲۸۰

۷ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اقرار کتبی در حکم اقرار شفاهی است.

یادداشت

ماده ۱۲۸۱

۱۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

قید دین در دفتر تجار به منزله اقرار کتبی است.

یادداشت

ماده ۱۲۸۲

۴۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر موضوع اقرار در محکمه مقید به قید یا وصفی باشد مقرله نمی‌تواند آن را تجزیه کرده از قسمتی از آن که به نفع او است بر ضرر مقر ‌استفاده نماید و از جزء دیگر آن صرف‌نظر کند.

یادداشت

ماده ۱۲۸۳

۳۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اگر اقرار دارای دو جز مختلف‌الاثر باشد که ارتباط تامی با یکدیگر داشته باشند، مثل اینکه مدعی‌ علیه اقرار به اخذ وجه از مدعی ‌نموده و مدعی رد شود مطابق ماده 1334 اقدام خواهد شد.

یادداشت

کتاب دوم - در اسناد

ماده ۱۲۸۴

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

سند عبارت است از هر نوشته که در مقام دعوی یا دفاع قابل استناد باشد.

یادداشت

ماده ۱۲۸۵

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

شهادتنامه سند محسوب نمیشود و فقط اعتبار شهادت را خواهد داشت.

یادداشت

ماده ۱۲۸۶

ماده 1286 سند بر دو نوع است

۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

سند بر دو نوع است: رسمی و عادی.

یادداشت

ماده ۱۲۸۷

۳۴ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

اسنادی که در اداره ثبت اسناد و املاک و یا دفاتر اسناد رسمی یا در نزد سایر مامورین رسمی در حدود صلاحیت آن‌ها و بر طبق مقررات‌ قانونی تنظیم شده باشند رسمی است.

یادداشت

ماده ۱۲۸۸

۱۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

مفاد سند در صورتی معتبر است که مخالف قوانین نباشد.

یادداشت

ماده ۱۲۸۹

۱۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

غیر از اسناد مذکوره در ماده 1287 سایر اسناد عادی است.

یادداشت

ماده ۱۲۹۰

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اسناد رسمی درباره طرفین و وراث و قائم‌مقام آنان معتبر است و اعتبار آن‌ها نسبت به اشخاص ثالث در صورتی است که قانون تصریح ‌کرده باشد.

یادداشت

ماده ۱۲۹۱

۶۵ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

اسناد عادی در دو مورد اعتبار اسناد رسمی را داشته درباره طرفین و وراث و قائم‌مقام آنان معتبر است:
1- اگر طرفی که سند بر علیه او اقامه شده است صدور آن را از منتسبٌ‌الیه تصدیق نماید.
2- هر گاه در محکمه ثابت شود که سند مزبور را طرفی که آن را تکذیب یا تردید کرده فی‌الواقع امضا یا مهر کرده است.

یادداشت

ماده ۱۲۹۲

۴۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در مقابل اسناد رسمی یا اسنادی که اعتبار اسناد رسمی را دارد انکار و تردید مسموع نیست و طرف می‌تواند ادعای جعلیت به اسناد‌ مزبور کند یا ثابت نماید که اسناد مزبور به جهتی از جهات قانونی از اعتبار افتاده است.

یادداشت

ماده ۱۲۹۳

۴۶ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

هر گاه سند به وسیله یکی از مامورین رسمی تنظیم اسناد تهیه شده، لکن مأمور، صلاحیت تنظیم آن سند را نداشته و یا رعایت ترتیبات ‌مقرره قانونی را در تنظیم سند نکرده باشد، سند مزبور در صورتی که دارای امضا یا مهر طرف باشد عادی است.

یادداشت

ماده ۱۲۹۴

۲۰ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

عدم رعایت مقررات راجع به حق تمبر که به اسناد تعلق می‌گیرد سند را از رسمیت خارج نمی‌کند.

یادداشت

ماده ۱۲۹۵

۱۱۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

محاکم ایران به اسناد تنظیم شده در کشورهای خارجه همان اعتباری را خواهند داد که آن اسناد مطابق قوانین کشوری که در آنجا تنظیم‌ شده دارا می‌باشد مشروط بر اینکه:اولا اسناد مزبوره به علتی از علل قانونی از اعتبار نیفتاده باشد.ثانیاً مفاد آنها مخالف با قوانین مربوطه به نظم عمومی یا اخلاق حسنه ایران نباشد.ثالثاً کشوری که اسناد در آن‌جا تنظیم شده به موجب قوانین خود یا عهود اسناد تنظیم شده در ایران را نیز معتبر بشناسد.رابعاً نماینده سیاسی یا قنسولی ایران در کشوری که سند در آنجا تنظیم شده یا نماینده سیاسی و یا قنسولی کشور مزبور در ایران تصدیق کرده‌ باشد که سند موافق قوانین محل تنظیم یافته است.

یادداشت

ماده ۱۲۹۶

۵۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه موافقت اسناد مزبور در ماده قبل با قوانین محل تنظیم خود به توسط نماینده سیاسی یا قنسولی خارجه در ایران تصدیق شده ‌‌‌باشد،، قبول شدن سند در محاکم ایران متوقف بر این است که وزارت امور خارجه و یا در خارج تهران، حکام ایالات و ولایات، امضای نماینده خارجه را‌ تصدیق کرده باشند.

یادداشت

ماده ۱۲۹۷

۳۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

دفاتر تجارتی در موارد دعوای تاجری بر تاجر دیگر در صورتی که دعوی از محاسبات و مطالبات تجارتی حاصل شده باشد دلیل ‌محسوب میشود مشروط بر اینکه دفاتر مزبوره مطابق قانون تجارت تنظیم شده باشند.

یادداشت

ماده ۱۲۹۸

۶۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

دفتر تاجر در مقابل غیر تاجر سندیت ندارد [و] فقط ممکن است جزء قرائن و امارات قبول شود، لکن اگر کسی به دفتر تاجر استناد کرد‌ نمی‌تواند تفکیک کرده آنچه را که بر نفع او است قبول و آنچه که بر ضرر او است رد کند، مگر آن که بی‌اعتباری آنچه را که بر ضرر اوست ثابت کند.

یادداشت

ماده ۱۲۹۹

۶۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

دفتر تجارتی در موارد مفصله ذیل دلیل محسوب نمی‌شود:
1- در صورتی که مدلل شود اوراق جدیدی به دفتر داخل کرده‌اند یا دفتر تراشیدگی دارد.
2- وقتی که در دفتر بی‌ترتیبی و اغتشاشی کشف شود که بر نفع صاحب دفتر باشد.
3- وقتی که بی‌اعتباری دفتر سابقاً به جهتی از جهات در محکمه مدلل شده باشد.

یادداشت

ماده ۱۳۰۰

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در مواردی که دفتر تجارتی بر نفع صاحب آن دلیل نیست بر ضرر او سندیت دارد.

یادداشت

ماده ۱۳۰۱

۱۳ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

امضایی که در روی نوشته یا سندی باشد بر ضرر امضاکننده دلیل است.

یادداشت

ماده ۱۳۰۲

۵۵ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه در ذیل یا حاشیه یا ظهر سندی که در دست ابرازکننده بوده مندرجاتی باشد که حکایت از بی‌اعتباری یا از اعتبار افتادن تمام یا ‌قسمتی از مفاد سند نماید، مندرجات مزبوره معتبر محسوب است اگرچه تاریخ و امضا نداشته و یا به وسیله خط کشیدن و یا نحو دیگر باطل شده‌ باشد.

یادداشت

ماده ۱۳۰۳

۳۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در صورتی که بطلان مندرجات مذکوره در ماده قبل ممضی به امضای طرف بوده و یا طرف بطلان آن را قبول کند و یا آن که بطلان آن در‌ محکمه ثابت شود مندرجات مزبوره بلااثر خواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۳۰۴

۳۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

هر گاه امضای تعهدی در خود تعهدنامه نشده و در نوشته علیحده شده باشد، آن تعهدنامه بر علیه امضا کننده دلیل است، در صورتی که در نوشته مصرح باشد که به کدام تعهد یا معامله مربوط است.

یادداشت

ماده ۱۳۰۵

۴۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در اسناد رسمی تاریخ تنظیم معتبر است حتی بر علیه اشخاص ثالث ولی در اسناد عادی تاریخ فقط درباره اشخاصی که شرکت در ‌تنظیم آن‌ها داشته و ورثه آنان و کسی که به نفع او وصیت شده معتبر است.

یادداشت

کتاب سوم - در شهادت

باب اول - در موارد شهادت

ماده ۱۳۰۶

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

به موجب قانون اصلاح موادی از قانون مدنی مصوب 1370/8/14 حذف شده است.

یادداشت

ماده ۱۳۰۷

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

به موجب قانون اصلاح موادی از قانون مدنی مصوب 1370/8/14 حذف شده است.

یادداشت

ماده ۱۳۰۸

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

به موجب قانون اصلاح موادی از قانون مدنی مصوب 1370/8/14 حذف شده است.

یادداشت

ماده ۱۳۰۹

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در مقابل سند رسمی یا سندی که اعتبار آن در محکمه محرز شده، دعوی که مخالف با مفاد یا مندرجات آن باشد به شهادت اثبات نمی‌گردد.

یادداشت

ماده ۱۳۱۰

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

به موجب قانون اصلاح موادی از قانون مدنی مصوب 1370/8/14 حذف شده است.

یادداشت

ماده ۱۳۱۱

۱۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

به موجب قانون اصلاح موادی از قانون مدنی مصوب 1370/8/14 حذف شده است.

یادداشت

ماده ۱۳۱۲

۱۸۱ واژه ۱ دقیقه ★★★★☆

احکام مذکور در فوق در موارد ذیل جاری نخواهد بود:
1- در مواردی که اقامه شاهد برای تقویت یا تکمیل دلیل باشد مثل این که دلیلی بر اصل دعوا موجود بوده ولی مقدار یا مبلغ مجهول باشد و‌ شهادت بر تعیین مقدار یا مبلغ اقامه گردد.
2- در مواردی که به واسطه حادثه گرفتن سند ممکن نیست از قبیل حریق و سیل و زلزله و غرق کشتی که کسی مال خود را به دیگری سپرده و تحصیل سند برای صاحب مال در آن موقع ممکن نیست.
3- نسبت به کلیه تعهداتی که عادتاً تحصیل سند معمول نمی‌باشد مثل اموالی که اشخاص در مهمانخانه‌ها و قهوه ‌خانه‌ها و کاروانسراها و‌ نمایشگاه‌ها می‌سپارند و مثل حق‌الزحمه اطباء و قابله همچنین انجام تعهداتی که برای آن عادتا تحصیل سند معمول نیست مثل کارهایی که به مقاطعه و ‌نحو آن تعهد شده اگرچه اصل تعهد به موجب سند باشد.
4- در صورتی که سند به واسطه حوادث غیر منتظره مفقود یا تلف شده باشد.
5- در موارد ضمان قهری و امور دیگری که داخل در عقود و ایقاعات نباشد.

یادداشت

ماده ۱۳۱۳

۵۷ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

در شاهد بلوغ، عقل، عدالت، ایمان و طهارت مولد شرط است.تبصره
1- عدالت شاهد باید با یکی از طرق شرعی برای دادگاه احراز شود.تبصره
2- شهادت کسی که نفع شخصی به صورت عین یا منفعت یا حق در دعوی داشته باشد و نیز شهادت کسانی که تکدی را شغل خود قرار دهند پذیرفته نمی‌شود.

یادداشت

ماده ۱۳۱۴

۳۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

شهادت اطفالی را که به سن 15 سال تمام نرسیده‌اند فقط ممکن است برای مزید اطلاع استعمال نمود مگر در مواردی که قانون ‌شهادت این قبیل اطفال را معتبر شناخته باشد.

یادداشت

باب دوم - در شرایط شهادت

ماده ۱۳۱۵

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

شهادت باید از روی قطع و یقین باشد نه به طور شک و تردید.

یادداشت

ماده ۱۳۱۶

۲۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

شهادت باید مطابق با دعوی باشد ولی اگر در لفظ مخالف و در معنی موافق یا کمتر از ادعا باشد ضرری ندارد.

یادداشت

ماده ۱۳۱۷

۲۹ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

شهادت شهود باید مفاداً متحد باشد. بنابراین اگر شهود به اختلاف شهادت دهند قابل اثر نخواهد بود، مگر در صورتی که از مفاد ‌اظهارات آنها قدر متیقنی بدست آید.

یادداشت

ماده ۱۳۱۸

۱۴ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اختلاف شهود در خصوصیات امر اگر موجب اختلاف در موضوع شهادت نباشد اشکالی ندارد.

یادداشت

ماده ۱۳۱۹

۲۵ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

در صورتی که شاهد از شهادت خود رجوع کند یا معلوم شود بر خلاف واقع شهادت داده است به شهادت او ترتیب اثر داده نمیشود.

یادداشت

ماده ۱۳۲۰

۲۸ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

شهادت بر شهادت در صورتی مسموع است که شاهد اصل وفات یافته یا به واسطه مانع دیگری مثل بیماری و سفر و حبس و غیره ‌نتواند حاضر شود.

یادداشت

کتاب چهارم - در امارات

ماده ۱۳۲۱

۲۱ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

اماره عبارت از اوضاع و احوالی است که به حکم قانون یا در نظر قاضی دلیل بر امری شناخته می‌شود.

یادداشت

ماده ۱۳۲۲

۴۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

امارات قانونی اماراتی است که قانون آن را دلیل بر امری قرار داده، مثل امارات مذکوره در این قانون، از قبیل مواد 35 و 109 و 110 و 1158 و 1159 و غیر آن‌ها و سایر امارات مصرحه در قوانین دیگر.

یادداشت

ماده ۱۳۲۳

۲۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

امارات قانونی در کلیه دعاوی اگرچه از دعاوی باشد که به شهادت شهود قابل اثبات نیست معتبر است مگر آن که دلیل برخلاف آن‌ موجود باشد.

یادداشت

ماده ۱۳۲۴

۳۶ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

اماراتی که به نظر قاضی واگذار شده عبارت است از اوضاع و احوالی در خصوص مورد و در صورتی قابل استناد است که دعوی به شهادت شهود قابل اثبات باشد یا ادله دیگری را تکمیل کند.

یادداشت

کتاب پنجم - در قسم

ماده ۱۳۲۵

۲۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در دعاوی که به شهادت شهود قابل اثبات است مدعی میتواند حکم به دعوی خود را که مورد انکار مدعی‌علیه است منوط به قسم ‌او نماید.

یادداشت

ماده ۱۳۲۶

۳۰ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در مورد ماده فوق، مدعی‌علیه نیز می‌تواند در صورتی که مدعی سقوط دین یا تعهد یا نحو آن باشد حکم به دعوی را منوط به قسم ‌مدعی کند.

یادداشت

ماده ۱۳۲۷

۸۳ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

مدعی یا مدعی علیه در مورد دو ماده قبل در صورتی می‌تواند تقاضای قسم از طرف دیگر نماید که عمل یا موضوع دعوی منتسب ‌به شخص آن طرف باشد. بنابراین در دعاوی بر صغیر و مجنون نمی‌توان قسم را بر ولی یا وصی یا قیم متوجه کرد، مگر نسبت به اعمال صادره از شخص‌ آن‌ها، آن هم مادامی که به ولایت یا وصایت یا قیمومت باقی هستند و همچنین است در کلیه مواردی که امر منتسب به یک طرف باشد.

یادداشت

ماده ۱۳۲۸

۷۰ واژه ۱ دقیقه ★★★☆☆

(اصلاحی 1370/8/14)- کسی که قسم متوجه او شده است در صورتی که بطلان دعوی طرف را اثبات نکند، یا باید قسم یاد نماید یا قسم را به طرف دیگر رد کند و اگر نه قسم یاد کند و نه آن را به طرف دیگر رد نماید، با سوگند مدعی، به حکم حاکم، مدعی علیه نسبت به ادعایی که تقاضای قسم برای آن داده شده است محکوم می‌گردد.

یادداشت

ماده ۱۳۲۹

۱۲ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

قسم به کسی متوجه میگردد که اگر اقرار کند اقرارش نافذ باشد.

یادداشت

ماده ۱۳۳۰

۳۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

تقاضای قسم قابل توکیل است و وکیل در دعوی می‌تواند طرف را قسم دهد لکن قسم یاد کردن قابل توکیل نیست و وکیل نمی‌تواند ‌به جای موکل قسم یاد کند.

یادداشت

ماده ۱۳۳۱

۱۸ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

قسم قاطع دعوی است و هیچ گونه اظهاری که منافی با قسم باشد از طرف پذیرفته نخواهد شد.

یادداشت

ماده ۱۳۳۲

۱۶ واژه ۱ دقیقه ★☆☆☆☆

قسم فقط نسبت به اشخاصی که طرف دعوی بوده‌اند و قائم‌ مقام آنها موثر است.

یادداشت

ماده ۱۳۳۳

۶۷ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در دعوی بر متوفی در صورتی که اصل حق ثابت شده و بقای آن در نظر حاکم ثابت نباشد حاکم می‌تواند از مدعی بخواهد که بر بقای حق خود قسم یاد کند. ‌در این مورد کسی که از او مطالبه قسم شده است نمی‌تواند قسم را به مدعی‌علیه رد کند. ‌حکم این ماده در موردی که مدرک دعوی سند رسمی است جاری نخواهد بود.

یادداشت

ماده ۱۳۳۴

۴۲ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

در مورد ماده 1283 کسی که اقرار کرده است می‌تواند نسبت به آنچه که مورد ادعای اوست از طرف مقابل تقاضای قسم کند مگر ‌اینکه مدرک دعوی مدعی سند رسمی یا سندی باشد که اعتبار آن در محکمه محرز شده است.

یادداشت

ماده ۱۳۳۵

۵۳ واژه ۱ دقیقه ★★☆☆☆

(اصلاحی 1370/8/14)- توسل به قسم وقتی ممکن است که دعوای مدنی نزد حاکم به موجب اقرار یا شهادت یا علم قاضی بر مبنای اسناد یا امارات ثابت نشده باشد. در این صورت، مدعی می‌تواند حکم به دعوی خود را که مورد انکار مدعی علیه است، منوط به قسم او نماید.